Yeni bir Yalta'ya doğru

Avni Özgürel 14 Kas 2026

Avni Özgürel
Tüm Yazıları
İkinci Dünya Savaşı sonrasında dünyanın galipler arasında paylaşıldığı Yalta Konferansı'nın üzerinden on yıllar geçti.

Tarih sahnesinde Yalta'nın yalnızca galiplerin oturduğu bir masa olduğu düşünülse de, aslında masadan "hepsini al" diyerek kalkan ve asıl zaferi elde eden tek güç Amerika Birleşik Devletleri'ydi. Batı Avrupa'dan Ortadoğu'ya, Japonya'ya kadar uzandığı her yeri nüfuzu altına alan ABD, bugün dünyayı yeni bir paylaşım masasına, yeni bir "üçlü zirveye" götürüyor.

Gündemdeki bu muhtemel paylaşım konferansının başrol oyuncuları bu kez ABD, Rusya ve Çin. Özellikle Donald Trump'ın ve Rusya'nın ısrarıyla Çin'in de bu masaya dahil edilmesi, yeni dünya düzeninin sacayaklarını oluşturuyor. Çin'in bu paylaşımda yer alması, tarafların kendilerini daha "rahat" hissetmesi için stratejik bir hamle olarak öne çıkıyor. Ancak bu yeni Yalta'nın, eski Yalta'dan çok temel bir farkı var: Sınırlar artık coğrafi hatlarla değil, teknolojiyle, daha açık bir ifadeyle "çip" ile çiziliyor.

Yeni dünya düzeninin en kritik kırılma noktası hiç şüphesiz yapay zeka ve çip teknolojisi. Yapay zekayı sadece zıplayan, koşan, yumruklaşan robotlardan ibaret bir oyuncak sananlar yanılıyor; dünyanın en gelişmiş teknolojisi ve eşsiz yazılımlarıyla donatılmış çipler, esasında muazzam bir silah üretiminin anahtarını elinde tutuyor. Amerika'da 4,5 trilyon dolar değere ulaşan ve dünyada eşi benzeri olmayan çipleri üreten şirket, bu savaşın tam merkezinde yer alıyor. Savaş o kadar derinleşmiş durumda ki, Çin'in aynı teknolojiye ulaşmak için yoğun casusluk faaliyetlerine başvurduğu biliniyor. Öyle ki teknoloji kulislerinde; Singapur gibi Asya-Pasifik merkezleri üzerinden yürütülen istihbarat operasyonlarıyla Amerikan devlerinin tepe yönetimlerinin hedef alındığı ve kritik teknolojileri sızdırmak için her türlü yola başvurulduğu iddiaları yüksek sesle konuşuluyor.

Peki, yeni dünya düzeni bu üç büyük güç arasında teknoloji ve çipler üzerinden yeniden şekillenirken, Avrupa bu tablonun neresinde? Cevap çok net: Avrupa tamamen geri planda bırakıldı. Yeni dünya düzeninde ne Almanya'ya ne de Fransa'ya "Siz ne diyorsunuz?" diye soran var; böylesi bir zirveye davet bile edilmiyorlar. Eski dünyanın devleri, yeni paylaşım masasında ciddiye dahi alınmıyor.

Dünyanın geleceği, 4,5 trilyon dolarlık şirketlerin ürettiği çipler etrafında dönen endüstriyel casusluk savaşlarıyla ve ABD, Rusya, Çin üçgeninde kurulacak yeni bir masada belirleniyor. Geleceğin dünyası, bu üçlü zirveden çıkacak teknolojik ve stratejik paylaşımla yeniden yazılacak.