Shakhsanam KURBANOVA
Son dönemde yayımlanan araştırmalara göre Rusya’nın Ukrayna savaşında kullanmak üzere on binlerce yabancı savaşçı topladığı belirtiliyor. Yolsuzluk ve Organize Suç Araştırma Projesi’nin (OCCRP) yayımladığı verilere göre Rus ordusuna katılan yabancıların sayısı 24 bini aşarken, bu kişilerin 44 farklı ülkeden geldiği ifade ediliyor. En büyük grubun ise Orta Asya ülkelerinden gelen kişiler olduğu bildiriliyor.
“Polis baskınları ve göçmenlere yönelik baskı iddiaları.”
Bağımsız yayın organları tarafından hazırlanan araştırmalarda Rus güvenlik güçlerinin fabrikalar, şantiyeler ve işyerlerinde göçmenlere yönelik baskınlar düzenlediği öne sürülüyor. Bu operasyonlarda özellikle yeni vatandaşlık almış kişilerin hedef alındığı ve bazılarının askeri sözleşme imzalamaya zorlandığı iddia ediliyor. Rusya Soruşturma Komitesi Başkanı’nın da kamuoyuna yaptığı açıklamada on binlerce yeni vatandaşın tespit edildiğini ve bunların bir bölümünün cepheye gönderildiğini söylediği aktarılıyor.
İnsan hakları savunucuları ise bazı göçmenlerin vatandaşlık işlemlerinde kolaylık sağlanacağı vaadiyle veya sınır dışı edilme korkusuyla askeri sözleşmelere yönlendirildiğini belirtiyor. Özellikle Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan kökenli işçilerin hedef alındığı yönünde çok sayıda tanıklık bulunuyor.
“Cephe veya hapishane.”
Rusya’nın savaşın ilk dönemlerinden itibaren cezaevlerindeki mahkumları da cepheye gönderdiği biliniyor. Bağımsız araştırmalar, Wagner Grubu’nun yalnızca 2022 ve 2023 yıllarında yaklaşık 48 bin mahkumu cezaevlerinden topladığını ortaya koydu. Mahkumlara af ve özgürlük vaadi sunulduğu, buna karşılık Ukrayna’da savaşmalarının istendiği belirtildi.
Bazı raporlarda yabancı uyruklu mahkumların da benzer yöntemlerle askere alınmaya çalışıldığı ileri sürülüyor. Özellikle Orta Asya kökenli tutukluların “cephe veya hapishane” seçeneğiyle karşı karşıya bırakıldığına dair ifadeler yer alıyor.
“Sahte iş ilanları iddiası.”
Uluslararası basında yer alan son haberlerde ise Rusya’ya aşçı, güvenlik görevlisi, şoför veya inşaat işçisi olarak çalışmaya geldiklerini düşünen bazı yabancıların askeri birliklere sevk edildiği öne sürülüyor. Özellikle Afrika ve Güney Amerika ülkelerinden gelen kişilerin yüksek maaş vaatleriyle kandırıldığı ve daha sonra askeri sözleşmeler imzalamaya zorlandıkları iddia edildi.
Bazı tanıklıklar, sözleşme imzalamayı reddeden kişilerin tehdit edildiğini veya hukuki sorunlarla karşı karşıya bırakıldığını öne sürüyor. Ancak bu iddiaların tamamı bağımsız şekilde doğrulanmış değil ve Rus makamları yasa dışı zorla askere alma suçlamalarını reddediyor.
“Kremlin’in hedefi Seferberlik siz savaş.”
Uzmanlara göre Kremlin, yeni bir genel seferberlik ilan etmenin yaratacağı siyasi maliyetten kaçınmak için göçmenler, yabancı işçiler ve ekonomik açıdan kırılgan gruplara yöneliyor. Son raporlarda Rusya’nın 2026 yılı içerisinde en az 18 bin 500 yabancıyı daha orduya katmayı planladığı ileri sürülüyor.
İnsan hakları örgütleri ise bu uygulamaların uluslararası hukuk açısından incelenmesi gerektiğini savunurken, birçok ülke vatandaşlarına Rus ordusuna katılmamaları konusunda resmi uyarılar yapıyor.
Sonuç olarak, Rusya’nın Ukrayna savaşında yabancı işçileri, göçmenleri ve bazı durumlarda mahkumları kullanarak insan kaynağı açığını kapatmaya çalıştığı yönündeki iddialar giderek güçleniyor. Ancak gazetecilik açısından bu konunun “iddia”, “rapor” ve “tanıklık” çerçevesinde ele alınması; doğrulanamayan bilgilerin kesin gerçek olarak sunulmaması önem taşıyor.
