Shakhsanam KURBANOV
Tokyo Bölge Mahkemesi, verdiği kararla insan sesinin "tanıtım hakkı" kapsamında korunabileceğini belirtti. Japonya'da bu ilke bir mahkeme kararında ilk kez bu açıklıkla yer aldı. Davayı, "Jujutsu Kaisen"deki Nanami ve "Yu-Gi-Oh!"deki Kaiba gibi rollerle tanınan seslendirmen Kenjiro Tsuda, sesini yapay zekâyla taklit eden bir TikTok hesabına karşı açmıştı.
Başkan yargıç Aya Takahashi, Associated Press'in incelediği karar metnine göre, insan sesinin tıpkı portre gibi kişiliğin simgesi olduğunu belirtti. Yargıca göre bir sesin ticari çekiciliğinden yararlanmak amacıyla izinsiz kullanılması tanıtım hakkının ihlali sayılabilir.
Buna rağmen Tsuda'nın talebi reddedildi. Neden basit: hesap ve videolar dava sürerken zaten silinmişti, dolayısıyla TikTok'un içerikleri kaldırma yükümlülüğü kalmamıştı. Inven Global'in aktardığına göre mahkeme, Tsuda'nın haklarının somut olarak ihlal edilip edilmediğine ayrıca hüküm vermedi.
Bu yüzden kararın nasıl yorumlandığı kaynaktan kaynağa değişiyor. Bazı ajanslar Tsuda lehine karar çıktığını yazarken, Nikkei'ye dayanan haberler talebin reddedildiğini öne çıkarıyor. Tsuda'nın avukatı Takashi Hirano, kararın iki tarafı da galip gösterdiğini söyledi.
DAVA NASIL BAŞLADI?
Dava Kasım 2025'te açıldı ve Mayıs 2026'da kamuoyuna duyuruldu. Tsuda, 210 binden fazla takipçisi olan anonim bir hesaptaki 180'den fazla videonun kaldırılmasını istiyordu. Videolarda sıradan bilgiler ve şehir efsaneleri, sesi Tsuda'ya çok benzeyen yapay zekâ anlatımıyla aktarılıyordu. Automaton'a göre hesap, bu yolla aylık birkaç bin dolar gelir elde ediyordu. Android Headlines, hesabın komplo teorileri ve gizemli olaylar anlattığını, avatarının da Tsuda'nın seslendirdiği bir Jujutsu Kaisen karakterine benzediğini yazdı. Tsuda tarafı, videoların izleyiciyi sesin gerçekten Tsuda'ya ait olduğuna inandıracak biçimde kurgulandığını savundu. Dayanak olarak hem Haksız Rekabetin Önlenmesi Kanunu'nu hem de tanıtım hakkını gösterdi.
TİKTOK SIRADAN BİR ERKEK SESİ
TikTok, videolardaki anlatımın "sıradan bir erkek sesi" olduğunu ve benzerliğin öznel kaldığını öne sürdü. Videoyu yükleyen kişinin yapay zekâyı bir arkadaşının sesiyle eğittiğini belirttiğini de ekledi. Karardan sonra şirket, hükmü inceleyeceğini, teknolojinin gelişimi ile hakların korunması arasındaki dengeyi gözetmeye devam edeceğini açıkladı.
Japonya'da sesi doğrudan koruyan bir yasa yok. Seslendirenleri temsil eden kuruluşlar, sorun büyürken yasal düzenleme çağrısı yapıyor. Adalet Bakanlığı ile Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı, seslerin de portre gibi tanıtım hakkı ve haksız rekabet mevzuatı kapsamında korunabileceğini belirten rehberler hazırlamıştı. Ancak bugüne kadar sesle ilgili bir hak ihlalini kabul eden mahkeme kararı yoktu.
Karar, Japon anime endüstrisinin en ünlü seslerinin yapay zekâ taklitlerine karşı elini güçlendiriyor. Sektörün bu endişesi giderek büyüyor.[5] Bir diğer örnekte, bir yapay zekâ ses servisi 63 Genshin Impact karakterinin seslerini izinsiz çoğalttığı için miHoYo'ya 112 bin dolar ödemeye mahkûm edilmişti.
