İsveç'te 600 binden fazla doğumun incelendiği yeni bir araştırma, insan papilloma virüsüne (HPV) karşı aşılanan kadınların gebelik ve doğum sırasında daha az komplikasyon yaşadığını ortaya koydu. Özellikle erken doğum riskinin daha düşük olduğu belirlenirken, aşının 17 yaşından önce yapılmasının daha güçlü bir koruyucu etkiyle ilişkili olabileceği görüldü.
British Medical Journal (BMJ) adlı bilimsel dergide yayımlanan çalışmada, İsveç'te 2006-2023 yılları arasında gerçekleşen ilk doğumlar incelendi.
Araştırmacılar, doğum sırasında 16-35 yaşları arasında olan kadınların sağlık kayıtlarını değerlendirdi. İkiz ve üçüz gebelikler, 9 yaşından sonra İsveç'e göç eden anneler ve bazı istisnai durumlar kapsam dışında bırakıldı.
Böylece toplam 624 bin 713 doğum analiz edildi.
Bu kadınların yüzde 14,8'inin hamile kalmadan önce HPV'nin dört farklı tipine karşı koruma sağlayan Gardasil aşısını yaptırdığı belirlendi.
Araştırmacılar daha sonra erken doğum, ölü doğum ve bebeğin doğumdan sonraki ilk günlerde hayatını kaybetmesi gibi olumsuz gebelik sonuçlarını karşılaştırdı.
Erken doğum riskinde düşüş görüldü
Araştırmanın sonuçları, HPV aşısı yaptıran kadınlarda gebelik komplikasyonlarının çoğunun daha düşük oranlarda yaşandığını gösterdi.
Aşılanan kadınlarda olumsuz gebelik sonuçlarının görülme riskinin genel olarak yüzde 5 ila 15 daha düşük olduğu belirlendi.
Riskteki azalma, incelenen sonuçların çoğunda istatistiksel açıdan anlamlıydı.
Araştırmanın dikkat çekici bulgularından biri ise aşının yapıldığı yaşla ilgiliydi.
Bilim insanları, gebelik komplikasyonlarıyla ilişkili risk azalmasının genellikle 17 yaşından önce aşılanan kadınlarda daha belirgin olduğunu tespit etti.
Bu bulgu, HPV aşısının ergenlik döneminde uygulanmasının önemini destekleyen yeni kanıtlar sunuyor.
Araştırmacılar diğer etkenleri de değerlendirdi
Çalışma gözlemsel olduğu için HPV aşısının gebelik sonuçlarını doğrudan iyileştirdiği kesin olarak kanıtlanmış değil.
Örneğin aşı yaptıran kadınların sağlık hizmetlerine erişimi, yaşam tarzları veya sosyoekonomik koşulları, aşılanmamış kadınlardan farklı olabilir. Bu farklılıklar da gebelik sonuçlarını etkileyebilir.
Araştırmacılar, bu olasılığı değerlendirmek amacıyla olumsuz gebelik sonucu görülen her vaka için yaş, sigara kullanımı ve eğitim düzeyi gibi özellikler açısından benzer 10 kontrol faktörü seçti.
Bu faktörler hesaba katıldıktan sonra da HPV aşısı ile gebelik komplikasyonu riskindeki düşüş arasında ilişki devam etti.
Ancak araştırmacılar, ölçülemeyen veya değerlendirmeye alınamayan başka faktörlerin sonuçları etkilemiş olabileceğini kabul ediyor.
HPV aşısı gebeliği nasıl etkiliyor olabilir?
HPV aşısının gebelik sonuçlarıyla ilişkili olmasının olası bir biyolojik açıklaması da var.
HPV enfeksiyonları her zaman kansere yol açmıyor. Ancak bazı enfeksiyonlar rahim ağzında hücresel değişikliklere ve kanser öncüsü lezyonlara neden olabiliyor.
Bu lezyonlar ve tedavilerinde kullanılan bazı cerrahi yöntemler, ilerleyen yıllarda erken doğum riskini artırabiliyor.
Dolayısıyla HPV aşısının enfeksiyonları ve bunlara bağlı rahim ağzı lezyonlarını önlemesi, dolaylı olarak gebelik komplikasyonlarının azalmasına katkıda bulunuyor olabilir.
Daha önce yapılan bazı araştırmalarda da benzer bir koruyucu etki ihtimali gündeme gelmişti. Ancak bu çalışmaların örneklem büyüklükleri, güçlü sonuçlara ulaşmak için yeterli değildi.
Yeni araştırma ise 624 binden fazla doğumu kapsaması bakımından önemli.
Aşının doğurganlığa zarar verdiği iddiaları doğrulanmadı
HPV aşıları Gardasil ve Cervarix, yaklaşık 20 yıl önce kullanıma sunulduğunda çeşitli tartışmalara neden olmuştu.
Özellikle HPV'nin cinsel yolla bulaşan bir virüs olması nedeniyle bazı çevreler, gençlerin aşılanmasının cinsel davranışları olumsuz etkileyebileceğini öne sürmüştü. Aşıların ilerleyen yaşlarda doğurganlığa zarar verebileceği de iddia edilmişti.
Ancak bugüne kadar elde edilen bilimsel kanıtlar, HPV aşılarının kısırlığa neden olduğu iddiasını desteklemiyor.
Aksine, yeni araştırmanın bulguları aşının gelecekteki gebeliklerde bazı komplikasyonların görülme olasılığını azaltabileceğini düşündürüyor.
HPV aşılarının bilinen faydaları ise bununla sınırlı değil.
Aşılama programlarının yaygınlaştığı toplumlarda genital siğillerin görülme sıklığında büyük düşüşler kaydedildi.
Ayrıca geniş kapsamlı araştırmalar, HPV aşılarının rahim ağzı kanseri riskini önemli ölçüde azalttığını ortaya koydu. Özellikle genç yaşta aşılanan bazı topluluklarda rahim ağzı kanseri vakaları çok düşük seviyelere geriledi.
Örneğin İngiltere'de araştırmacılar, HPV aşılama programının uygulanmaya başlamasından sonraki dönemde 20-24 yaş grubunda rahim ağzı kanserine bağlı ölüm vakalarının tamamen ortadan kalktığını bildirmişti.
Aşıların kadınlarda ve erkeklerde HPV ile ilişkili diğer bazı kanserlere karşı da koruma sağladığına ilişkin kanıtlar giderek güçleniyor.
