Shakhsanam KURBANOVA
Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) her yıl Çin'de düzenlediği 'Yaz Davos'u' olarak bilinen 17. Yeni Şampiyonlar Yıllık Toplantısı (AMNC 2026), Çin'in kuzeydoğusundaki liman kenti Dalian'da yapıldı. 'Büyük Ölçekte İnovasyon' temasını taşıyan zirve, iş dünyası, hükümetler, akademi ve sivil toplumdan 90'dan fazla ülke temsilcisini Çin çatısı altında bir araya getirdi.
“Beş kritik soru gündemin merkezinde.”
Forum programı beş temel soru etrafında şekillendi: değişen ticaret dengeleri karşısında refah nasıl korunur; Çin ekonomisinin yeni aşaması nasıl okunmalıdır, teknoloji gerçek ekonomide nasıl somutlaştırılır; büyüme nasıl iş fırsatına dönüştürülür ve enerji dönüşümü nasıl rekabet avantajına çevrilir. Dünya Ticaret Örgütü'nün tahminlerine göre küresel mal ticareti büyümesi bu yıl yüzde 4,6'dan yüzde 1,9'a düşmesi bekleniyor; bu kaygı verici tablo tartışmaların ana eksenini oluşturdu.
“ABD-Çin bundan sonra nereye?”
Zirvede öne çıkan en çarpıcı oturum, son gün sabahı gerçekleştirilen 'ABD-Çin: Bundan Sonra Nereye?' paneliydi. İki ülke arasındaki süregelen ticari, teknolojik ve güvenlik gerilimlerine karşın ekonomik bağların nasıl sürdürüleceği sert bir biçimde masaya yatırıldı. Analistler, ABD-Çin ilişkisini artık yönetilen bir rekabet çerçevesinde değerlendiriyor; ticaret müzakerelerinde 'duraklamaların taktiksel, sürtüşmenin ise yapısal' olduğu konusunda geniş bir kanı söz konusu. Kapanış plenumunda ise 'İnovasyonu Büyük Ölçekte Hayata Geçirmek' başlıklı oturumda ülkelerin icat ile geniş ekonomik fayda arasındaki mesafeyi nasıl kapatabileceği ele alındı.
“Ortadoğu çatışması ve enerji şoku zirvede gölge bıraktı”
Toplantının zeminine, Ortadoğu'daki çatışmanın tetiklediği enerji şokunun getirdiği belirsizlik damgasını vurdu. IMF daha önce büyüme tahmininin 'çatışmanın süresi ve boyutuna' bağlı olduğu uyarısını yapmıştı. Küresel baş ekonomistlerin yüzde 89'u önümüzdeki 12 ayda küresel büyümenin zayıflayacağını öngörürken yüzde 94'ü enflasyonun artacağını beklediğini dile getirdi. Hürmüz Boğazı'nın uzun süreli kapalı kalması halinde etkinin COVID-19 krizine yaklaşabileceği uyarısı da yapıldı.
“Açık yatırım ortamı mesajı.”
Ev sahibi ülke Çin, forum boyunca güçlü bir ekonomik açılım mesajı verdi. Zirvede Çin'in Uluslararası Tüketici Ürünleri Fuarı'nın açılış gününde yabancı yatırım erişimini genişletmeye ve iş ortamını iyileştirmeye yönelik 15 pratik tedbir açıklaması dikkat çekti. WEF Genel Müdürü Mirek Dusek, 'dünyanın Çin'in deneyiminden öğrenmek istediğini' vurgularken Pekin'in yeni kaliteli üretici güçler stratejisi çerçevesinde temiz enerji, yarı iletkenler ve biyoteknoloji alanlarındaki liderlik hedefi de mercek altına alındı.
“Yapay zeka: Fırsatlar ve sınırlar.”
Yapay zekanın ekonomideki rolü, zirvede öne çıkan bir diğer kritik başlık oldu. WEF verilerine göre baş ekonomistlerin yüzde 92'si yapay zekâ benimsenmesinin artacağını öngörüyor; ancak verimlilik kazanımlarına ilişkin iyimserlik Ocak 2026'ya kıyasla belirgin şekilde azaldı. Altyapı geliştirme hızının özellikle veri merkezleri ve enerji kapasitesi yapay zekanın benimsenmesindeki en büyük darboğaz olduğu yapılan oturumlarda ısrarla altı çizildi. Forum'daki bir katılımcı, 'DeepSeek anının' yapay zekâ geliştirmenin maliyetine ilişkin yeni bir kıyaslama oluşturduğunu dile getirdi.
