Dünya Kaynak: The Economist 22.11.2026 08:44 Güncelleme: 22.11.2026 10:49

Burnham'ın AB anlaşması yalnızca bir başlangıç

Avrupa zirveleri genellikle birbirine benzer bir seyir izler. Pazarlıklar, içinde takasların bulunduğu için çoğu zaman son dakikaya kalır ve sık sık gece yarısını da aşar. Müzakerecilər pazarlıq gücünü elində tutmaq istədiklərinden, hər şey üzerinde anlaşılana kadar hiçbir şey kararlaştırılmaz. Herkes zafer dolu bir sonuç istediği için, uygulamaya ilişkin zor ayrıntılar daha sonra netleştirilmek üzere bir kenara bırakılır.
Burnham'ın AB anlaşması yalnızca bir başlangıç

20 Kasım'da Brüksel'de düzenlenen AB-Birleşik Krallık zirvesi gece yarısını geçmedi, ancak bunun dışında alışılmış bir seyir izledi. Bu, Andy Burnham'ın Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ile yaptığı ilk zirveydi. Başbakanın Birleşik Krallık'ın AB ile gelecekteki ilişkisi hakkında kapsamlı bir görüşme başlatma sözü sayesinde havada daha sıcak bir hava vardı. Zirvede mevcut durumun işlemediğini söyledi ve İngiliz halkının dörtte üçünün Avrupa ile daha yakın ilişkiler yanlısı olduğunu gösteren anketlere dikkat çekti. Ev sahipleri bu tür bir görüşmeyi memnuniyetle karşıladı ve aynı zamanda Birleşik Krallık'ın kulübe geri dönmesini istediklerini açıkça belli ettiler. 

Her iki tarafın da belirttiği gibi, değişen jeopolitik koşullar bu konuda büyük bir fark yaratıyor. AB üyeleri güvenlik ve savunma alanında her zamankinden daha yakın işbirliği yapıyor ve bu konuda Birleşik Krallık'ın daha büyük bir rol üstlenmesinin akıllıca olduğunu görüyorlar. Öngörülemez bir Amerika, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı ve daha iddialı bir Çin, Birleşik Krallık'ı ve AB'yi birbirine daha da yaklaştırıyor. İngiltere-AB zirvesinin, Donald Trump, Xi Jinping ve Vladimir Putin'in Şenzhen'deki bir araya gelişinden yalnızca bir gün sonra yapılması dikkat çekiciydi. 

Yine de zirvede varılan anlaşmalar pek de önemsiz sayılmazdı. Bunların büyük bölümü, Sir Keir Starmer'ın Mayıs 2025'te AB-Birleşik Krallık zirvesinde varılan ortak anlayıştan kaynaklanıyordu. Bunlardan üç tanesi öne çıkıyordu: gıda ihracatını kısıtlayan bürokratik engelleri kaldırmayı amaçlayan bir gıda ve tarım anlaşması, karbon emisyon ticaret sistemlerinin uyumlaştırılması ve gençlere ile öğrencilere sınırlı serbest dolaşım imkânı tanıyan bir gençlik deneyimi programı. Burnham, paketi övdü ve Hazine'nin bunun İngiltere'nin GSYH'sine yüzde 0,5'e kadar katkı sağlayabileceğine dair bir değerlendirme yaptığını belirtti. Yine de bu rakam, Brexit'in GSYH'ye maliyetinin yanında küçük kalıyor; Burnham bu maliyeti yüzde 4 ve üzeri olarak hesaplıyor. 

burnham-1


Makerfield seçmenleri Brexit'ten yana oy kullandığı için, yaklaşan ara seçimde oylarını Nigel Farage ve onun Reform UK partisine verebilirler. 

Daha da dikkat çekici olan, pek çok ayrıntının hâlâ belirsiz olmasıdır. Büyük Britanya, AB'nin gıda standartlarını büyük ölçüde kabul eden taraf olacak olsa da, bu standartların belirlenmesinde söz sahibi olmak istiyor; ancak bu konuda henüz bir uzlaşma sağlanmış değil. Taraflar her iki tarafın da 100.000 gençlik değişimiyle sınırlı kalmasını ve üç yıllık bir süre belirlemiş olsa da, AB öğrencilerinin İngiliz öğrencilerle aynı düşük öğrenim ücretlerini ödeyip ödemeyeceği konusunda bir uzlaşma sağlanabilmiş değil.  Burnham, AB'nin korumacı "Avrupa'da Üretildi" önerileri kapsamında Büyük Britanya'nın tamamen dışarıda bırakılmayacağına dair bir güvence almayı başardı; ancak ilgili mevzuat hâlâ hazırlanma aşamasında. 

Gelecekteki pazarlık düzenlemelerinin nasıl şekilleneceği de açıktı.  Burnham, gıda anlaşmasının yine de yürürlüğe gireceğini iddia etti; ancak AB kaynakları, öğrenim ücretleri konusunda bir uzlaşma sağlanamazsa bu anlaşmanın rafa kalkabileceğini söyledi. İngilizler, Made in Europe ya da diğer korumacı planlara ilişkin kendilerini tatmin edici bir sonuç alamazlarsa gençlik deneyimi anlaşmasının da aynı şekilde rafa kalkabileceğini yanıtladı. 

burnham-2

20 Kasım 2026'da Belçika'nın Brüksel kentinde düzenlenen AB-Birleşik Krallık zirvesinde İngiltere Başbakanı Andy Burnham, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa. 

Bu tür küçük ayrıntı tartışmaları ile  Burnham'ın gelecekteki ilişkiler üzerine yürütmek istediği büyük tartışma arasındaki karşıtlık dikkat çekicidir. Zirvede ilan ettiği başarı, aynı zamanda Avrupa Birliği'ne yeniden katılma yönünde ne kadar ilerleneceği konusunda İşçi Partisi içinde ortaya çıkan görüş ayrılıklarını ve Brexit'i tersine çevirme fikrine yönelik iç siyasetteki karşı saldırıyı da örtbas ediyor.  Burnham, sıfırlamanın üzerine inşa etme çabalarının, uzun süredir vaat edilen elektrik piyasalarının birbirine bağlanmasının ötesine pek geçemeyeceğini görebilir. AB, dört özgürlüğünün (kişilerin, malların, sermayenin ve hizmetlerin serbest dolaşımının) tam olarak kabul edilmeden tek pazarının parçalarının daha fazla seçici biçimde benimsenmesine kesinlikle karşıdır. 

Varılan anlaşmalar arasında, gıda ihracatını kısıtlayan bürokratik engelleri kaldırmaya yönelik gıda ve tarım alanındaki bir anlaşma, karbon emisyonu ticaret sistemlerinin uyumlaştırılması ve öğrenci değişim programları da yer aldı. 

Burnham, zirvenin hemen ardından gelecekteki ilişkiye dair çeşitli seçenekleri ele alan büyük bir konuşma yapmayı planlıyordu, ancak bu takvim şimdi kayabilir. Yine de, kendisinin ve partisinin 2024 seçim bildirgesinde gümrük birliğine, tek pazara ve kişilerin serbest dolaşımına karşı koydukları kırmızı çizgilerden vazgeçip bunun yerine tam üyeliğe geri dönme yönünde adım atabilmeleri hâlâ mümkün görünüyor. Ancak bu zirve etrafındaki coşkulu havanın, ilerleyen zamanda, başbakanın Avrupa'ya duyduğu sıcaklığın zirve noktası olduğu ortaya çıkabilir.