Avrupa Sendikalar Konfederasyonu (ETUC), 41 Avrupa ülkesinde 45 milyon üyeyi temsil eden çatı örgüt, menopozun AB çalışma mevzuatında tanınması için bastırıyor; yeterli desteğin olmamasının kadınlara ücret kaybı, kariyer fırsatlarının azalması ve daha düşük emekli maaşları olarak geri döndüğünü savunuyor.
“Kadınların işle bağlantılı sağlık riskleri, büyük ölçüde erkek egemen meslekler etrafında şekillenmiş mevzuat nedeniyle hâlâ görmezden geliniyor” diyen ETUC Genel Sekreter Yardımcısı Isabelle Schömann, “Artık yasaların bugünkü iş gücünün tamamının gerçekliğini ve karşı karşıya oldukları riskleri yansıtma zamanı geldi” diye konuştu.
Bu girişim, Avrupa Parlamentosu’nun menopoza ekonomik, istihdamla ilgili ve toplumsal bir mesele olarak yaklaşılmasını isteyen bir raporu ele aldığı, Avrupa Komisyonu’nun ise özel bir AB menopoz stratejisi önermekte şimdilik isteksiz kaldığı bir dönemde geliyor.
Genellikle 45 ile 55 yaşları arasında görülen menopoz, iş gücünün önemli bir bölümünü etkiliyor. Kadınların yaklaşık %30’u (kaynak İngilizce)yorgunluk, uyku bozuklukları, ani sıcak basmaları, eklem ağrıları, anksiyete ve konsantrasyon güçlüğü gibi, çalışma kapasitesini etkileyen belirtiler yaşıyor. Kadınların yaklaşık %85’i bu belirtilerden en az birini deneyimliyor.
Konfederasyonun atıfta bulunduğu araştırmalar, Norveç’te kadınların menopoz teşhisi konulmasının ardından geçen dördüncü yılda ücretlerinin %7,4 oranında düştüğünü; daha kısa çalışma saatleri, hastalık izni ve kaçırılan terfilerin bu gerilemeye katkıda bulunduğunu ortaya koydu.
Schömann, “Ücret kaybı, kaçan terfiler ve düşük emekli maaşları, işin menopozu dikkate alacak şekilde uyarlanmamasının bedelini milyonlarca kadının ödediği anlamına geliyor” dedi.
AB’den adım için baskı artıyor
Kampanya, menopozun AB’nin toplumsal cinsiyet eşitliği gündeminde giderek daha fazla yer bulduğu bir dönemde yürütülüyor; ancak somut işyeri korumaları büyük ölçüde ulusal mevzuat ve işverenlerin takdirine bırakılmış durumda.
2025 Kasım’ında Eşitlik Komiseri Hadja Lahbib, Komisyonun (kaynak İngilizce)menopoza ilişkin özel bir AB stratejisi planlamadığını, buna karşın tıbbi ve sosyal etkilerini ele alan Horizon 2020 ve Horizon Europe projelerine verilen destekleri işaret etti.
Komisyon daha sonra menopoza, Mart ayında yayımlanan 2026-2030 Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Stratejisi (kaynak İngilizce) içinde yer verdi. Strateji, regl ve menopoz yoksulluğuyla mücadelede ulusal iyi uygulamaların paylaşılmasını ve aralarında menopozun da bulunduğu kadın sağlığı açığının kapatılmasının ekonomik ve toplumsal faydalarını inceleyecek, 2028’e planlanan bir çalışmayı öngörüyor.
Bu taahhütler, menopozun AB’nin daha geniş eşitlik gündeminde tanınmasına doğru bir yön değişikliğine işaret ediyor; ancak menopoza ilişkin işyeri haklarını açıkça tanımlayan özel bir mevzuat önerisi içermiyor.
Avrupa Parlamentosu konuyu daha da ileri taşımak istiyor. İspanyol Sosyalist milletvekili Lina Gálvez, “Sağlık sorunu olmanın ötesinde menopoz: menopozu ekonomik, çalışma hayatı ve toplumsal bir önceliğe dönüştürmek” başlıklı bir taslak rapora (kaynak İngilizce) öncülük ediyor.
Yalnızca gelecek yıl Genel Kurul’da yeniden ele alınacak olan taslak, özel bir AB stratejisi, daha kapsamlı araştırmalar, damgalamayı kırmak için kamuoyu kampanyaları, daha iyi işyeri desteği ve sağlık hizmetlerine daha kolay erişim çağrısında bulunuyor.
Gálvez taslak raporda, “Bu nedenle, daha geniş ve kapsayıcı AB araştırmalarını, kanıta dayalı kamuoyu kampanyalarıyla toplumsal algıların değiştirilmesini, iyileştirilmiş işyeri desteğini ve sağlık hizmetlerine daha iyi erişimi içeren bir AB stratejisine ihtiyaç duyulmaktadır. AB’nin artık menopozla yüzleşmesinin zamanı geldi” diye yazdı.
Rapor, kabul edilmiş bir AB politikasından ziyade, şimdilik Parlamento’nun kendi girişimi olmayı sürdürüyor.
Sendikalar işyerinde değişim istiyor
ETUC için öncelik, menopozun işyerlerinin nasıl düzenlendiğine ve kurallara nasıl yansıtıldığına mutlaka dahil edilmesi.
Talep ettikleri önlemler arasında; işyerindeki sıcaklık, havalandırma ve tesisleri kapsayan risk değerlendirmeleri, esnek çalışma saatleri ve uzaktan çalışma imkânı, yöneticiler ve insan kaynakları çalışanları için eğitimler ile sıcaklık kontrolü ve ergonomik ekipman gibi fiziksel düzenlemeler bulunuyor.
Konfederasyon ayrıca menopoz politikalarının sendikalarla müzakere edilmesini, ardından uygulanıp izlenmesini ve işyerlerinde ücretsiz regl ve menopoz ürünleri sağlanmasını istiyor.
“İşin nasıl örgütlendiği, menopozun etkisini belirlemede hayati bir fark yaratabilir” diyen Schömann, sendikaların işyeri uyarlamalarını ve esnek düzenlemeleri içeren toplu sözleşmeler üzerinde hâlihazırda pazarlık yürüttüğünü vurguladı.
