Shakhsanam KURBANOVA
Brezilya Dışişleri Bakanlığı, Arjantin nezdindeki büyükelçisi Julio Bitelli'yi 'istişare' gerekçesiyle Brasília'ya geri çağırdığını duyurdu. Kararın arkasında, Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei'nin São Paulo'da katıldığı bir etkinlikte Lula için 'hırsız' ve 'hükümlü' ifadelerini kullanması yatıyor. Dışişleri Bakanı Mauro Vieira, Lula ile yaptığı istişarelerin ardından bu adımı attığını açıkladı ve açıklamaları 'son derece ciddi ve kabul edilemez' olarak nitelendirdi.
PİYASALAR İÇİN ASIL SORU: MERCOSUR'UN GELECEĞİ
Krizin siyasi boyutunun ötesinde, yatırımcıların ve iş dünyasının gözü şimdi Mercosur ticaret bloğunun akıbetinde. Gözlemciler, söylemin bu şekilde devam etmesi halinde blok içi ekonomik ve ticari iş birliğinin donma noktasına gelebileceği uyarısında bulunuyor. Lula, Mercosur'u Güney Amerika'nın küresel etkisini güçlendirecek temel bir araç olarak görürken, Milei bloğu Arjantin'in hareket kabiliyetini kısıtlayan bir engel olarak değerlendiriyor bu köklü görüş ayrılığı, günlük siyasi gerginliğin ötesinde yapısal bir risk oluşturuyor.
Arjantin tarafında tepki daha da sert oldu. Buenos Aires eyaleti valisi Axel Kicillof, Brezilya'nın Arjantin'in başlıca ticaret ortağı olduğunu hatırlatarak Milei'nin "provokasyonlarıyla yatırımları, ihracatı ve binlerce iş yerini riske attığını" savundu. Lula ise Milei'nin çıkışlarına doğrudan yanıt vermek yerine, The Washington Post'ta yayımlanan bir makalede ABD'nin Brezilya'ya yönelik gümrük tarifelerini 'stratejik bir hata' olarak tanımlayarak dolaylı bir mesaj verdi.
KRİZ NEDEN ŞİMDİ BÜYÜDÜ?
Milei'nin son çıkışı, São Paulo'da eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun oğlu Flávio Bolsonaro'nun aday gösterildiği bir Liberal Parti kongresinde geldi. Milei, Lula ile protokol gereği görüşmeyi reddederek doğrudan rakip cepheye destek verdi; bu da krizin sadece kişisel bir söz düellosu değil, 2026 seçim stratejisiyle iç içe geçmiş bir siyasi hamle olduğunu gösteriyor. Analistler, bu tablonun iki ülke arasındaki ilişkiyi Bolsonaro döneminden bu yana görülen en keskin diplomatik çöküşe taşıdığını belirtiyor.
TARİHSEL EMSAL: TİCARET SİYASİ KRİZLERE GENELDE DAYANIKLI ÇIKTI
Brezilya ile Arjantin arasındaki gerilim yeni değil. Milei'nin 2023'teki seçim zaferinin ardından da benzer bir kriz yaşanmış, ancak iki ülke arasındaki karşılıklı ticaretin büyüklüğü özellikle Arjantin'in tahıl ve mineral ihracatındaki Brezilya bağımlılığı ilişkilerin tamamen kopmasını şimdiye dek engellemişti. Piyasa gözlemcileri, mevcut krizde de 'pragmatizmin' hâkim olabileceğini, ancak söylemin bu denli sertleşmesinin blok içi yatırım kararlarını erteletebileceğini vurguluyor.
