Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Birleşmiş Milletler'in mevcut karar alma mekanizmasının değiştirilmesi gerektiğini belirterek BM Güvenlik Konseyi'ndeki veto hakkının kaldırılması çağrısında bulundu.
Erdoğan, Bloomberg için kaleme aldığı “BM, Güvenlik Konseyi'nin veto hakkını kaldırmalıdır” başlıklı makalesinde reformun yalnızca Konsey'e yeni daimi üyeler eklenmesiyle sınırlı kalmaması gerektiğini savundu. Erdoğan'ın önerdiği modelde daimi üyeliklerin de kaldırılması ve Güvenlik Konseyi üyelerinin BM Genel Kurulu tarafından belirli sürelerle seçilmesi öngörülüyor.
Erdoğan: Veto imtiyazı kaldırılmalı
Küresel karar alma mekanizmalarının günümüz koşullarına uyarlanmasının ertelenemeyeceğini belirten Erdoğan, reform sürecinin merkezine veto yetkisinin kaldırılmasını yerleştirdi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Reform ihtiyacını artık somut bir yol haritasına dönüştürmek elzemdir. Bu yol haritasının merkezinde ise veto imtiyazının ilgası yer almalıdır” ifadelerini kullandı.
Erdoğan'a göre Güvenlik Konseyi'ne veto hakkına sahip yeni ülkelerin eklenmesi ise mevcut sorunu ortadan kaldırmayacak, ayrıcalıklı yapının kapsamını genişletecek.
"Dünya 5'ten büyüktür" mesajını yineledi
Erdoğan, uzun süredir dile getirdiği “Dünya 5'ten büyüktür” söylemini de makalesinde yineledi.
Farklı coğrafyaların deneyim, kapasite ve siyasi iradesinin küresel karar mekanizmalarına daha fazla dahil edilmesi gerektiğini belirten Erdoğan, mevcut Güvenlik Konseyi yapısının İkinci Dünya Savaşı sonrasında oluşan güç dengesini yansıttığını ifade etti.
Salgınlar, enerji krizleri, tedarik zincirlerindeki kırılmalar ve bölgesel çatışmalara işaret eden Erdoğan, küresel krizlerin çözümünün birkaç devletin kararlarına bağlı kalmasının günümüz koşullarıyla uyuşmadığını savundu.
BM Güvenlik Konseyi için yeni model
Erdoğan'ın makalesindeki en dikkat çekici önerilerden biri, daimi üyelerin bulunmadığı yeni bir Güvenlik Konseyi modeli oldu.
Öneriye göre Konsey üyeleri BM Genel Kurulu tarafından belirli sürelerle ve dönüşümlü olarak seçilecek. Yeniden görev almak isteyen ülkelerin ise Genel Kurul üyelerinin çoğunluğunun desteğini tekrar kazanması gerekecek.
Erdoğan, böyle bir sistemin Güvenlik Konseyi'nin hem temsil kapasitesini hem de Genel Kurul karşısındaki hesap verebilirliğini artıracağını belirtti.
BM Genel Kurulu'nun yetkileri artırılsın
Erdoğan'ın reform önerisinin bir diğer ayağını BM Genel Kurulu'nun güçlendirilmesi oluşturdu.
Hiçbir devletin uluslararası toplumun çoğunluğunun iradesini kalıcı biçimde engelleyemeyeceği bir sistem kurulması gerektiğini savunan Erdoğan, bu yaklaşım etrafında Genel Kurul bünyesinde geniş bir uluslararası koalisyon oluşturulması çağrısında bulundu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Geleceğin uluslararası düzenini geçmişin hiyerarşilerini muhafaza ederek kuramayız” değerlendirmesini yaptı.
Erdoğan yeni güç merkezlerine dikkat çekti
Erdoğan, son çeyrek asırda küresel güç dengelerinde önemli değişimler yaşandığını belirterek Asya'nın artan ekonomik ağırlığına ve Afrika'nın uluslararası sistemde daha güçlü temsil talebine dikkat çekti.
Ekonomi, güvenlik, teknoloji ve diplomasi alanlarında yeni güç merkezlerinin ortaya çıktığını belirten Erdoğan, uluslararası kurumların aynı hızla değişime ayak uyduramadığını savundu.
Ticaret, lojistik, ulaştırma ve enerji koridorlarının güvenliğinin de yeni uluslararası sistem açısından giderek daha belirleyici hale geldiğini ifade etti.
Bölgesel aktörlere daha fazla rol çağrısı
Erdoğan, bölgesel sorunların yalnızca dışarıdan belirlenen yöntemlerle çözülemeyeceğini de belirtti.
Yerel şartları ve ilgili ülkelerin iradesini dikkate alan modellerin daha kalıcı sonuçlar üretebileceğini savunan Erdoğan, diplomatik kapasitesi, ekonomik imkanları ve farklı taraflarla iletişim kurabilme yeteneği bulunan ülkelerin barış ve istikrarın sağlanmasında daha etkin rol üstlenmesi gerektiğini ifade etti.
Gelişmekte olan ülkelere finansman mesajı
Erdoğan'ın makalesinde küresel ekonomik sistem de reform çağrısının bir parçası olarak yer aldı.
Küreselleşmenin refahı yayacağı yönündeki beklentilerin bütünüyle gerçekleşmediğini belirten Erdoğan, gelir dağılımındaki eşitsizliklere ve ekonomik bağımlılıklara dikkat çekti.
Cumhurbaşkanı, gelişmekte olan ülkelerin kalkınma hakkının ve ihtiyaç duydukları finansmana erişimin güvence altına alınması gerektiğini belirtti.
Türkiye'den "daha adil bir dünya" çağrısı
Türkiye'nin veto yetkisinin kaldırılmasını, seçilmiş Güvenlik Konseyi üyelerinin karar alma süreçlerinde daha fazla ağırlık kazanmasını ve BM Genel Kurulu'nun rolünün güçlendirilmesini desteklediğini belirten Erdoğan, kapsamlı reform için geniş bir uluslararası iradeye ihtiyaç olduğunu kaydetti.
Erdoğan, farklı bölgelerden ülkelerin ortak bir zeminde buluşmasının uluslararası sistemin temsil kapasitesini ve meşruiyetini güçlendireceğini savunarak “daha adil bir dünya” çağrısını yineledi.
