Shakhsanam KURBANOVA
Filipinler'in eski Maliye Bakanı Ralph Recto, Senato'daki bir oturumda sel kontrolü projeleri için ayrılan kamu fonlarının yüzde 70'e varan kısmının yolsuzluğa kurban gittiğini açıklamıştı. Maliye Bakanlığı'nın resmi tahminine göre, 2023-2025 arasında 'hayali' sel kontrolü projeleri nedeniyle ekonomi 42,3 ila 118,5 milyar peso (yaklaşık 713 milyon-2 milyar dolar) kaybetti; bu rakam 95.000 ila 266.000 iş kaybına denk geliyor.
Skandalın merkezinde, otoyol ve sel kontrolü altyapısından sorumlu Kamu Çalışmaları ve Otoyollar Bakanlığı (DPWH) yer alıyor. Muhbir Avukat Levi Baligod'un son tahminine göre, bütçe sahteciliği ve hayali projeler içeren rüşvet planının toplam büyüklüğü 805 milyar pesoya (yaklaşık 13,9 milyar dolar) kadar ulaşabiliyor bu rakam, önceki resmi tahminlerin çok üzerinde.
EKONOMİYE ETKİSİ BÜYÜME TAHMİNİ DÜŞÜRÜLDÜ
Dünya Bankası, yolsuzluk soruşturmasının yatırımcı güvenini sarstığını belirterek Filipinler'in 2026 büyüme tahminini yüzde 5,3'ten yüzde 3,7'ye düşürdü. Kurumun bölge direktörü Zafer Mustafaoglu, altyapı ihalelerindeki belirsizliğin yatırımcıları temkinli hale getirdiğini söyledi. Hükümet, skandalın ortaya çıkmasının ardından 2026 yılı boyunca sel kontrolü harcamalarını dondurdu; 2.000'den fazla devam eden proje daha sıkı denetime tabi tutuluyor.
Bloomberg Economics'ten Tamara Mast Henderson, skandalın hane halkı harcamalarını, yatırımı ve kamu harcamalarını olumsuz etkilediğini belirterek 2026 büyümesinin büyük ölçüde toparlanmayacağını, 2027 için yüzde 4,5 büyüme öngördüğünü açıkladı. Üçüncü çeyrek büyümesi, önceki çeyreklerdeki yüzde 5'in üzerindeki seviyelerden yüzde 4'e geriledi.
ADALET SÜRECİ VE TOPLUMSAL TEPKİ
Adalet Bakanlığı, 14 sel kontrolü projesiyle bağlantılı yolsuzluk suçlamaları için yeterli delil bulunduğunu açıkladı; daha fazla davanın gelmesi bekleniyor. Eski Senatör Bong Revilla, Bulacan'daki bir köyde yaklaşık 92,8 milyon pesoluk hayali bir sel kontrolü projesiyle ilgili suçlamalar nedeniyle teslim oldu. Bağımsız Altyapı Komisyonu (ICI), eski senatörler ve iş insanları da dahil olmak üzere çok sayıda kişi hakkında rüşvet ve zimmet suçlamasıyla dava açılmasını tavsiye etti. Skandal, Eylül 2025'ten bu yana ülke genelinde devam eden ve aralarında 'Baha sa Luneta' gösterisinin de bulunduğu geniş çaplı yolsuzluk karşıtı protestoları tetikledi. Kamu Çalışmaları Bakanı Manuel Bonoan, istifa çağrılarına rağmen görevde kalmayı sürdürüyor
