Shakhsanam KURBANOVA
Çin, 16 Eylül'de Guangxi Zhuang Özerk Bölgesi'nde 134,2 kilometre uzunluğundaki Pinglu Kanalı'nı ulaşıma açarak Xijiang nehir hattını Beibu Körfezi'ne bağladı. 1949'da Halk Cumhuriyeti kurulduğundan bu yana ulusal ölçekte planlanıp kurulan ilk büyük nehir-deniz kanalı olan proje, güneybatı Çin'in ihracat yükünü Guangzhou üzerinden dolaşmak yerine doğrudan güneye, Güneydoğu Asya'ya taşıyacak.
Yaklaşık 72,7 milyar yuana (yaklaşık 10,2 milyar dolar) mal olan kanal, Çin yetkililerine göre güneybatıdan ASEAN pazarına giden yükte iç su yolu mesafesini 560 kilometreden fazla kısaltıyor ve toplam lojistik maliyetini yüzde 18 ile 30 arasında azaltıyor. Konu, Çin'in en büyük ticaret ortağı olan Güneydoğu Asya ile bağlantıların güçlenmesi bakımından önem taşıyor.
65 METRELİK YOKUŞU ÜÇ BASAMAKTA AŞIYOR
Kanalın en büyük mühendislik sorunu başlangıç ve bitiş noktası arasındaki yaklaşık 65 metrelik kot farkıydı; bu, 20 kattan yüksek bir binaya denk geliyor. Fark, Madao, Qishi ve Qingnian adlı üç basamaklı kilit merkeziyle aşılıyor. Çinli yetkililer Madao merkezinin iki dünya rekoru taşıdığını söylüyor: dünyanın en büyük kot farkına sahip su tasarruflu gemi kilidi ve en büyük ölçekli su tasarruflu iç su yolu kilidi.
Madao'daki her kilit odası aynı anda altı adet 5.000 tonluk gemi alabiliyor; bir geçiş yaklaşık 70 dakika sürüyor. Projede 315 milyon metreküp toprak ve kaya kazıldı. Su tasarruflu kilit sistemlerinin, Çin basınına yansıyan hesaplara göre 1 milyar metreküpten fazla su kazandırdığı belirtiliyor; bu, yaklaşık 70 Batı Gölü'nün hacmine eşit tutuluyor.
YILDA 5 MİLYAR YUANDAN FAZLA TASARRUF
Guangxi yönetimine göre kanal, güneybatı Çin'in yüklerini geleneksel güzergâha kıyasla iç su yolunda 560 kilometreden fazla kısaltıyor ve ASEAN'ın ana limanlarına ulaşımı belirgin biçimde hızlandırıyor. Yetkililer toplumun taşıma masrafından yılda 5 milyar yuandan fazla tasarruf edeceğini öngörüyor.
Liuzhou'da üretilen makinelerin şimdiye kadar demiryolu veya karayoluyla Guangzhou Limanı'na götürüldüğünü hatırlatan Guangxi Sosyal Bilimler Akademisi yöneticisi Wu Jian, bu ürünlerin artık doğrudan su yoluyla Beibu Körfezi'ndeki Qinzhou Limanı'na gidebileceğini ve teslim süresinin kısalacağını söylüyor. Çin Konteyner Sanayi Birliği Genel Sekreteri Hao Panfeng ise kanalı lojistik ve sanayi zincirini şekillendirecek bir "su üzerindeki otoyol" olarak tanımlıyor.
İLK GÜN 30 GEMİ, İLK HAFTA YENİ HATLAR
Kanalın ilk gününde 30 kargo gemisinin geçtiği, bu gemilerin konteynerin yanı sıra çelik, maden, kömür, gübre ve inşaat malzemesi taşıdığı bildirildi. Açılış gününde "Nanning Limanı–Vietnam Can Tho Limanı" dış ticaret hattı ile "Nanning Limanı–Hainan'daki Yangpu Limanı" iç hat seferleri de ilk yolculuklarına çıktı.
Guangxi yetkilileri açılıştan önce 570'ten fazla geminin kanaldan geçiş şartlarını karşıladığını, 681 kaptan ve seyir zabitinin kanal rotası yetkisi aldığını duyurdu. Nehir ve deniz tarafındaki altyapı da nehir-deniz aktarmasına göre uyarlandı; yetkililer kullanılabilir elleçleme kapasitesinin 16 milyon tonun üzerinde olduğunu tahmin ediyor [7]. Kanalın ilk dönemde yılda yaklaşık 80 milyon ton kargo taşıması bekleniyor; uzun vadeli kapasitenin bunun üzerine çıkması hedefleniyor.
LİMANLAR BÜYÜME TRENDİNİ SÜRDÜRMEK İSTİYOR
Kanalın güney ucundaki Beibu Körfezi Limanı'nın konteyner elleçleme kapasitesi 2017'de 2,28 milyon TEU iken 2025'te 10,06 milyon TEU'ya çıktı. Guangxi, kanal boyunca sanayi tesislerini limanlar, ulaşım ağları ve tedarik zincirleriyle bağlayacak bir "Pinglu Kanalı Ekonomik Kuşağı" kurmayı hedefliyor. Qinzhou, aynı zamanda Çin-Malezya Qinzhou Sanayi Parkı'na ev sahipliği yaptığı için Malezyalı işletmeler açısından da önemli bir kapı olarak görülüyor.
Proje ayrıca bir tarihî hayalin gerçekleşmesi olarak sunuluyor: yaklaşık yüz yıl önce Sun Yat-sen'in Guangxi'de nehir-deniz bağlantısı kuracak bir kanal tasarladığı hatırlatılıyor. Kanalın, başlangıçta öngörülen takvimden üç ay erken, Eylül'de açılacağı daha önce duyurulmuştu.
