ABD'de 3 Kasım 2026 ara seçimlerinin ardından Washington'daki güç dengesi değişti. Demokratlar, Temsilciler Meclisi ve Senato'da çoğunluğu elde ederek Cumhuriyetçi Başkan Donald Trump'ın görev süresinin son iki yılında Kongre'nin kontrolünü ele geçirdi. Ancak seçim zaferi, Demokratların siyasi programlarını herhangi bir engelle karşılaşmadan uygulayabilecekleri anlamına gelmiyor.
Yeni Kongre'nin Ocak 2027'de göreve başlamasıyla birlikte Demokratlar, Trump yönetimine yönelik soruşturmalar başlatabilecek, üst düzey atamaları engelleyebilecek, bütçe ve harcamalar üzerinde daha fazla söz sahibi olabilecek ve azil sürecini gündeme getirebilecek.
Buna karşılık Trump, Kongre'den geçen yasaları veto etme yetkisini koruyacak. Demokratların vetoyu aşabilecek üçte iki çoğunluğa sahip olmaması, sağlık politikalarından dış politikaya kadar birçok alanda Beyaz Saray ile uzlaşmayı zorunlu hale getirebilir.
Demokratlar Trump yönetimini soruşturabilecek
Demokratların elde ettiği en önemli yetkilerden biri, Kongre'nin denetim ve soruşturma mekanizmalarını kontrol etmek olacak.
Temsilciler Meclisi ve Senato'daki komiteler, federal kurumların faaliyetlerini inceleyebilecek, hükümet yetkililerini ifade vermeye çağırabilecek ve belirli koşullarda belge talep edebilecek.
Temsilciler Meclisi'ndeki Demokrat siyasetçi Robert Garcia, seçim gecesi yaptığı açıklamada Trump yönetimine yönelik soruşturmaların sinyalini vererek, "Avukatlarınızı hazırlayın" ifadelerini kullandı.
Garcia'nın gündeme getirdiği başlıklar arasında Trump ailesinin ticari faaliyetleri, olası çıkar çatışmaları, kurumsal yolsuzluk iddiaları, İç Güvenlik Bakanlığı, Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Birimi (ICE) ile Jeffrey Epstein dosyalarının ele alınış biçimi bulunuyor.
Trump'ın bakan ve yargıç atamaları engellenebilir
Senato çoğunluğunun Demokratlara geçmesi, Trump'ın yönetim kadrosunu şekillendirme gücünü doğrudan etkileyecek.
ABD Başkanı'nın aday gösterdiği bakanlar, büyükelçiler, federal yargıçlar ve çok sayıda üst düzey kamu görevlisi, Senato'nun onayına ihtiyaç duyuyor.
Demokratlar, uygun görmedikleri adayları reddedebilecek veya onay süreçlerini uzatabilecek.
Özellikle ABD Yüksek Mahkemesi'nde boşalabilecek bir üyelik, Beyaz Saray ile Senato arasında önemli bir siyasi mücadeleye dönüşebilir. Demokrat çoğunluk, Trump'ın adayını reddederek farklı bir isim göstermesini isteyebilir.
Trump üçüncü kez azil süreciyle karşılaşabilir mi?
Demokratların Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu elde etmesi, Donald Trump hakkında yeni bir azil (impeachment) süreci başlatılmasını da mümkün kılıyor.
ABD Anayasası'na göre Temsilciler Meclisi, başkan hakkında salt çoğunlukla azil suçlaması yöneltebiliyor. Ancak başkanın görevden alınabilmesi için Senato'da yargılanması ve 100 üyeli Senato'nun üçte ikisinin, yani 67 senatörün mahkûmiyet yönünde oy kullanması gerekiyor.
Trump, ilk başkanlık döneminde 2019 ve 2021 yıllarında iki kez azil süreciyle karşılaşmış, ancak Senato'daki yargılamalarda aklanmıştı.
Demokratların yeni dönemde de azil girişiminde bulunması anayasal olarak mümkün. Bununla birlikte 67 oy eşiği, Cumhuriyetçi senatörlerin de desteği olmadan Trump'ın görevden alınmasını son derece güçleştiriyor.
Parti içinde yeni bir azil girişiminin siyasi sonuçları konusunda görüş ayrılıkları bulunuyor. Temsilciler Meclisi Demokrat Lideri Hakeem Jeffries, daha önce yaptığı açıklamalarda seçenekleri dışlamadıklarını belirtmekle birlikte bu konuda kesin bir yol haritası açıklamadı.
Demokratlar yasaları geçirebilir, Trump veto edebilir
Kongre'nin iki kanadını kontrol etmek, Demokratlara yasa tekliflerini gündeme alma ve oylama takvimini belirleme konusunda önemli avantaj sağlayacak.
Ancak Temsilciler Meclisi ve Senato'dan geçen bir yasa tasarısı, başkanın imzası olmadan her durumda yürürlüğe giremiyor. Trump, karşı çıktığı düzenlemeleri veto edebilecek.
Başkanlık vetosunun aşılabilmesi için her iki kanatta da üçte iki çoğunluk gerekiyor. Demokratlar bu çoğunluğa tek başlarına sahip olmadığından Cumhuriyetçi üyelerin desteğine ihtiyaç duyacak.
Ayrıca Senato'da çoğu yasa için tartışmayı sona erdirerek nihai oylamaya geçebilmek, genel olarak 60 senatörün desteğini gerektiriyor. Bu nedenle Demokratların basit çoğunluğu, bütün yasa tekliflerini Senato'dan geçirmeye yeterli olmayacak.
Bütçe ve federal harcamalar yeni mücadele alanı olacak
Demokratların kontrolündeki Kongre, Trump yönetiminin bütçe politikaları üzerinde de belirleyici rol oynayabilecek.
Federal harcamalar, kamu kurumlarının finansmanı, vergi düzenlemeleri ve borçlanma yetkisi gibi başlıklarda Kongre'nin onayı gerekiyor.
Demokratlar, yönetimin öncelik verdiği bazı harcama kalemlerine karşı çıkabilecek veya bütçe görüşmelerinde değişiklik talep edebilecek.
Ancak bütçe anlaşmazlıkları, federal kurumların finansmanının zamanında sağlanamaması halinde hükümetin kısmen kapanması (government shutdown) riskini de beraberinde getirebilir.
Sağlık ve yaşam maliyetleri öncelikli gündem
Demokratların seçim kampanyalarında öne çıkardığı başlıklar arasında sağlık hizmetleri, gıda ve yakıt fiyatları ile artan yaşam maliyetleri bulunuyordu.
Hakeem Jeffries, özellikle düşük gelirli Amerikalılara sağlık hizmeti sağlayan Medicaid programındaki kısıtlamaların kaldırılmasını ve Obamacare olarak bilinen sağlık sigortası düzenlemelerinin güçlendirilmesini öncelikleri arasında gösterdi.
Bununla birlikte Demokratların sağlık politikalarında yapmayı planladığı değişiklikler, Trump'ın vetosuyla karşılaşabilir.
ABD Senatörü Chris Coons, BBC'ye yaptığı açıklamada seçim zaferinin Demokratlara sınırsız bir siyasi yetki vermediğini belirterek partinin özellikle ücretler ve yaşam maliyetleri konusunda somut sonuçlar üretmesi gerektiğini vurguladı.
İran savaşı konusunda Trump'ın yetkileri sınırlanabilir mi?
Demokratların gündemindeki en kritik dış politika başlıklarından biri, ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonları olacak.
Kongre, savaş yetkileri çerçevesinde başkanın askeri güç kullanımını sınırlandırmayı amaçlayan kararlar alabilir. Ayrıca savunma bütçesi ve askeri operasyonların finansmanı üzerinde denetim uygulayabilir.
Ancak Amerikan anayasal sisteminde başkanın başkomutanlık yetkileri ile Kongre'nin savaş ilanı ve bütçe yetkileri arasındaki sınırlar uzun süredir hukuki ve siyasi tartışmalara konu oluyor.
Trump yönetimi, İran'a yönelik askeri operasyonları sürdürmek için başkanın geniş yetkilere sahip olduğunu savunuyor.
Brookings Enstitüsü'nden Scott Anderson, Kongre'nin başkanı askeri operasyonları durdurmaya zorlayabilme yetkisinin bazı yönleriyle hukuken tartışmalı olduğunu belirtiyor.
Demokratlar, bu nedenle İran politikasında doğrudan yasama girişimlerinin yanı sıra bütçe kısıtlamaları, soruşturmalar ve kamuoyu denetimi gibi araçlara başvurabilir.
İsrail politikası Demokratları da bölebilir
Kongre'deki yeni güç dengesi, ABD'nin İsrail'e sağladığı askeri yardımların geleceğini de tartışmaya açabilir.
Demokrat Parti içinde İsrail'e yönelik askeri desteğin sürdürülmesi konusunda farklı görüşler bulunuyor.
Michigan'dan Senato'ya seçilen Abdul El-Sayed gibi bazı yeni Demokrat üyeler, İsrail'e sağlanan askeri yardımların kısıtlanmasını savunuyor.
Buna karşılık parti içinde İsrail'e yönelik güvenlik desteğinin sürdürülmesini isteyen isimler de bulunuyor.
Bu görüş ayrılıkları, Demokratların Kongre'de çoğunluğu elde etmiş olsalar bile dış politika konularında her zaman ortak hareket edemeyebileceklerini gösteriyor.
Trump'ın son iki yılında Washington'da ne değişecek?
Ara seçimlerin ardından Demokratlar, Trump yönetimini denetlemek ve Cumhuriyetçilerin yasama gündemini sınırlandırmak için daha fazla araca sahip olacak.
Ancak Kongre çoğunluğu ile başkanlık makamının farklı partilerin kontrolünde bulunması, Washington'da siyasi uzlaşmazlıkların artmasına da neden olabilir.
George Washington Üniversitesi'nden yasama uzmanı Casey Burgat, bölünmüş yönetim dönemlerinde yasa çıkarmanın güçleştiğine dikkat çekiyor.
Trump ise seçimlerin ardından New York Times'a yaptığı açıklamada Demokratlarla birlikte çalışabileceklerini ve ortak bir yol bulabileceklerini söyledi. Bununla birlikte kısa süre sonra Truth Social hesabında üzerinde "VETO" yazan kırmızı bir şapkanın fotoğrafını paylaşarak Kongre ile yaşanabilecek anlaşmazlıklara işaret etti.
Ocak 2027'de göreve başlayacak yeni Kongre, Trump'ın başkanlık yetkilerini ortadan kaldırmayacak. Ancak yönetimin atamalarından bütçesine, soruşturmalardan dış politikaya kadar birçok alanda Beyaz Saray'ın karşısına yeni siyasi ve kurumsal engeller çıkarabilecek.
Demokratların seçim zaferinin somut politikalara dönüşüp dönüşmeyeceği ise yalnızca Kongre'deki sandalye sayılarına değil, Trump yönetimiyle kurulacak ilişkilere ve partiler arası uzlaşma imkanlarına da bağlı olacak.
