Shakhsanam KURBANOVA
Silahlı Çatışma Yeri ve Olay Verileri Projesi (ACLED), 2026'nın ilk altı ayında Myanmar'da askeri güçlerin gerçekleştirdiği düzinelerce toplu katliamda 450'den fazla sivilin hayatını kaybettiğini kaydetti. Bu ölümlerin yaklaşık yüzde 40'ı ülkenin orta kesimindeki Anyar bölgesinde yaşandı. ACLED, cunta lideri Min Aung Hlaing'in Mart ayında ordu komutanlığından sivil cumhurbaşkanlığına geçişinin ardından, yeni ordu komuta yapısının sivillere yönelik baskıyı ve hava saldırılarını yoğunlaştırdığını belirtti.
ÇATIŞMANIN FİNANSMANI, KACHİN'DEKİ MADEN SAHALARI
Saldırıların yoğunlaştığı bölgelerden biri, ülkenin nadir toprak elementi madenciliğinin merkezi olan Kachin eyaleti. Sektör verilerine göre Myanmar, 2025 yılında 22 bin ton nadir toprak oksit eşdeğeri üretimiyle dünyanın önde gelen üreticilerinden biri haline geldi. 2017-2024 arasında ülke, Çin'e 290 bin tonun üzerinde nadir toprak minerali ihraç etti; bu ihracatın parasal değeri 4,2 milyar doları aştı ve bu değerin yaklaşık yüzde 85’i 2021'deki askeri darbeden sonraki dönemde gerçekleşti.
Bu üretimin neredeyse tamamı doğrudan Çin'e akıyor; Çin ise küresel ölçekte yüksek değerli ağır nadir toprak elementlerinin işlenmesinde yüzde 90'ın üzerinde bir kapasiteye sahip. Bu durum Myanmar'ı, elektrikli araçlardan rüzgâr türbinlerine, gelişmiş silah sistemlerinden hassas güdüm teknolojilerine uzanan geniş bir sanayi zincirinin görünmez ama kritik bir halkası konumuna getiriyor.
TEDARİK ZİNCİRİNDE KIRILGANLIK SİNYALLERİ
Bölgedeki siyasi istikrarsızlık, tedarik zincirini de doğrudan etkiliyor. Bölgeyi kontrol eden Kachin Bağımsızlık Ordusu (KIA), Çin'in isyancı grupları barış görüşmelerine zorlamak amacıyla sınırı kapatmasına karşılık kendi kontrolündeki sınır kapılarını kapatarak madencilik için gerekli girdilerin ve Çin'e yapılan ihracatın kesilmesine yol açtı. Bu da Myanmar'ın stratejik önemine rağmen, parçalanmış yönetim yapısı ve tek bir alıcıya (Çin) olan bağımlılığı nedeniyle elindeki kaldıraç gücünü tam olarak kullanamadığını gösteriyor.
BÖLGESEL DENKLEMDE YENİ AKTÖR KUZEY KORE
Bölgedeki jeopolitik tabloyu karmaşıklaştıran bir başka gelişme ise Ukrayna sınırından geldi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya'nın Voronej bölgesinde haziran ayından bu yana sürdürdüğü hazırlıklarla birlikte Kuzey Kore'den 30 bin asker daha almaya hazırlandığını, Pyongyang'ın ayrıca ilave füze fırlatma sistemleri göndermeyi planladığını öne sürdü. Ne Kuzey Kore ne de Rusya bu iddialara resmi bir yanıt verdi; ancak bu tür askeri-ekonomik ittifaklar, Batı yaptırımlarına karşı gelişen alternatif tedarik ağlarının Asya'da ne denli genişlediğinin bir başka göstergesi olarak okunuyor.
