İngiltere, Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda'nın oluşturduğu Birleşik Krallık'ta süresiz oturum hakkı kazanmak için gereken koşulları değiştirmeye yönelik öneriler, ilk kez Kasım 2025'te ayrıntılı olarak açıklanmıştı.
Mahmood, kamuoyunun görüşlerinin alındığı istişare sürecinin ardından hangi değişikliklerin uygulanacağına ilişkin nihai kararını açıkladı.
Mahmood, halihazırda ülkede bulunan göçmen bakım çalışanlarının kalıcı oturma izni almak için 15 yıl beklemelerini öngören planları rafa kaldırdı.
İçişleri Bakanı ilk planları nedeniyle hem kabineden hem partisinden, hem de sendikalardan baskı görüyordu.
Ankara Anlaşmalı Türklerin oturum başvurularında gecikme krizi: 'Ulaşım hakkımızı, paramızı kaybettik, sevdiklerini kaybedenler var'
Süresiz oturum izni nedir?
"Yerleşim hakkı" olarak da bilinen süresiz oturum izni (ILR - Indefinite leave to remain), kişiye İngiltere'de süre sınırı olmadan yaşama, çalışma ve eğitim görme hakkı tanıyor.
Mevcut sistemde, süresiz oturum izni olan kişiler gerekli koşulları karşılıyorlarsa sosyal yardımlara da başvurabiliyor.
Süresiz oturum izni aldıktan sonra İngiltere'de 12 ay yaşayan kişiler, diğer koşulları da karşılamaları halinde İngiliz vatandaşlığına başvurabiliyor.
Yeni kurallar göçmenleri nasıl etkileyecek?
Hükümetin planına göre, göçmenlerin süresiz oturum hakkı kazanmak için İngiltere'de yaşamaları gereken standart süre beş yıldan 10 yıla çıkarılacak.
Bu 10 yıllık süreye tabi olanların, süresiz oturum izni verilmesinden hemen önceki yedi yılın en az beşinde yıllık en az 12 bin 571 sterlin kazanmış olması gerekecek.
Ankara Anlaşması ile İngiltere'ye gelenler anlatıyor: 'Gitmek lazım diye ara ara konuşuyorduk'
İçişleri Bakanı Mahmood, kabineden ve partisinden gördüğü baskı sonrası tasarıyı yumuşattı
Ancak bazı gruplar için daha kısa olan beş yıllık süre uygulanacak. Bu gruplar şöyle:
Süresiz oturum başvurusundan hemen önceki beş yılın en az üçünde yıllık en az 50 bin 271 sterlin kazananlar.
Mayıs 2025'ten önce İngiltere'ye gelen, vize koşullarını karşılayan ve yılda en az 25 bin sterlin kazanan bakım çalışanları.
Doktorlar, hemşireler ve öğretmenler gibi kamu hizmetlerinde çalışan "nitelikli" personel.
Sağlık ve eğitim alanlarındaki kamu hizmetlerinde çalışan ancak bu nitelik düzeyinin altında kalan bakım yardımcıları ve öğretmen yardımcıları gibi personelden, Mayıs 2025'ten önce İngiltere'ye gelenler.
Britanya Ulusal Denizaşırı (BNO) statüsüne sahip Hong Konglular.
Yıllık geliri 125 bin 141 sterlinin üzerinde olanlar ile Global Talent (küresel yetenek) veya Innovator Founder (yatırımcı) vizesi sahipleri gibi "yüksek nitelikli" göçmenler, üç yılın sonunda süresiz oturum hakkı kazanabilecek.
Belirli sosyal yardımlardan yararlanmış veya göçmenlik kurallarını ihlal etmiş göçmenler ise ancak en az 20 yılın sonunda süresiz oturum alabilecek.
Göçmenlerin süresiz oturum hakkı kazanabilmek için karşılaması gereken diğer koşullar arasında şunlar da yer alacak:
Sabıka kaydının bulunmaması.
İleri düzeyde İngilizce bilmesi.
Devlete borcunun olmaması.
Gelir vergisi ödeme eşiğine uygun olarak, en az üç yıl boyunca yıllık en az 12 bin 571 sterlin kazanması.
Mülteciler için hangi kurallar geçerli olacak?
Zulüm görme korkusu nedeniyle kendi ülkelerine dönemeyen ve bu nedenle İngiltere'de sığınma hakkı tanınan mülteciler için farklı kurallar uygulanacak.
İngiltere'ye hükümetin resmi programlarından biri aracılığıyla gelen mülteciler, beş yılın sonunda süresiz oturum hakkı kazanabilecek.
Diğer mültecilerin ise 10 yıl beklemesi ve çalışması ya da eğitim görmesi gerekecek.
Çalışmayan veya eğitim görmeyenler 20 yıl beklemek zorunda kalacak.
İngiltere'ye küçük teknelerle ya da başka bir yasa dışı yoldan gelen mülteciler ise çalışıyor veya eğitim görüyorlarsa 20 yıl, çalışmıyor veya eğitim görmüyorlarsa 30 yıl bekleyecek.
Bazı bakım çalışanları beş yılın ardından süresiz oturum başvurularını yapabilecek
Halihazırda İngiltere'de bulunan göçmenler etkilenecek mi?
Değişiklikler, halihazırda İngiltere'de bulunan göçmenlere de uygulanacak.
Ancak süresiz oturum iznini zaten almış olanlar bu değişikliklerden etkilenmeyecek.
Aile üyeleri için ne olacak?
Daha sonra süresiz oturum başvurusu yapacak bir kişiyle birlikte ülkeye gelen eş veya partner, ilgili koşulları karşılaması halinde onunla aynı zamanda süresiz oturum alabilecek.
Ancak ülkeye daha sonra gelen eş veya partnerin, süresiz oturum hakkı kazanabilmek için aynı zorunlu ikamet süresini tamamlaması gerekecek.
Gerekli koşulları karşılayan çiftler, asgari gelir şartını sağlamak için gelirlerini birleştirebilecek.
Hane geliri eşiği, kişi başına belirlenen asgari gelirin iki katı olan 25 bin 142 sterlin olacak.
18 yaşından küçük çocuklar, ebeveynleriyle birlikte süresiz oturum almaya devam edebilecek.
Bu çocuklar gelir, devlete borcu bulunmaması, İngilizce bilgisi ve Life in the UK testi (İngiltere'deki politik ve kültürel hayatı ölçen bir yazılı sınav) koşullarından muaf tutulacak. Ancak başvuruya uygunluk ve sabıka durumuyla ilgili koşulları karşılamaları gerekecek.
Ailesine bağımlı olmaya devam eden 18-24 yaş arasındaki genç yetişkinler de aileleriyle birlikte süresiz oturum alabilecek.
Bu kişilerin, bireysel gelir şartı dışında yetişkinler için zorunlu olan tüm koşulları karşılaması beklenecek.
Ailesi süresiz oturum hakkı kazandığında 25 yaşında veya daha büyük olanların ise bu hakkı bağımsız olarak kazanması gerekecek.
İngiliz vatandaşlarının gerekli koşulları karşılayan eş veya partnerleri, ebeveynleri ve çocukları, beş yılın sonunda süresiz oturum hakkı kazanmaya devam edecek.
Hükümet kaynaklarının BBC'ye verdiği bilgiye göre, değişiklikler Avam Kamarası'nda oylama yapılmasını gerektirmeyecek.
İçişleri Bakanlığı, duyurulan değişikliklerin, göçmenlik kurallarında yapılacak bir değişiklik bildirimi yoluyla hayata geçirilebileceğini ve yeni bir yasal düzenlemeye ihtiyaç duyulmayacağını düşünüyor.
Mahmood'un ilk planı neden tartışıldı?
İçişleri Bakanlığı, ülkeye gelenlerle ülkeden ayrılanlar arasındaki farkı ifade eden net göçün, 2021-2024 yılları arasında İngiltere nüfusunu 2,6 milyon artırdığını belirtiyor.
Bakanlık, 2026-2030 yılları arasında 1,3 milyon ila 2,2 milyon kişinin süresiz oturum hakkı kazanacağını tahmin ediyor. Bakanlık, bu aralık içindeki temel tahminini ise 1,9 milyona yükselttiğini açıkladı.
Mahmood, önceki Muhafazakâr Parti hükümeti döneminde Brexit sonrasında net göçün rekor düzeylere ulaşmasının ardından, süresiz oturuma başvurma hakkı kazanmak üzere olanların sayısına ilişkin kaygılar üzerine geçen yıl kasım ayında bekleme sürelerini uzatma planını açıklamıştı.
İçişleri Bakanı, değişiklikleri halihazırda ülkede bulunan göçmen çalışanlara da uygulamayı önermesi nedeniyle eleştirilmişti.
Konut Bakanı Angela Rayner daha önce bunun "oyunun kurallarını sonradan değiştirmek" anlamına geleceğini söylemişti.
Bazı İşçi Partili milletvekilleri de değişikliklerin geriye dönük uygulanmasını "İngiliz değerleriyle bağdaşmayan" bir yaklaşım olarak nitelemiş ve bunun özellikle bakım sektöründeki nitelikli çalışan açığını daha da ağırlaştırabileceği uyarısında bulunmuştu.
Mahmood'un geçen yıl açıkladığı ilk plan, 799 bin kişinin süresiz oturum hakkını daha geç kazanmasına yol açacaktı.
Pazartesi günü açıklanan güncellenmiş plana göre ise bu sayı 517 bine düşecek.
Muhalefet partileri ne dedi?
Muhafazakâr Parti'nin gölge içişleri bakanı Chris Philp, Mahmood'un ilk önerilerini değiştirmesinin nedeninin, kabinedeki diğer bakanların ve "İşçi Partisi'nin açık sınır yanlısı sol kanadının" muhalefeti olduğunu savundu.
Philp, Mahmood'un "artık hükümetin göç politikasını yönetmediğini" söyledi.
Philp, İçişleri Bakanlığı'nın mart ayında yaptığı hesaplamalara dikkat çekti.
Bu hesaplamalara göre, 2026-2030 yılları arasında 196 bin bakım çalışanı ve onlara bağlı olarak ülkede bulunan yetişkin aile üyesi süresiz oturum hakkı kazanabilir.
Bakanlığın tahminine göre bu kişilerin yaşamları boyunca vergi mükelleflerine toplam maliyeti 9,5 milyar sterlin olabilir.
Philp, bunun "bugünkü geri adımın maliyeti" olduğunu söyledi.
Ancak Avam Kamarası'nda en uzun süredir görev yapan erkek milletvekili olarak "Meclis'in Babası" unvanını taşıyan Muhafazakâr Partili Sir Edward Leigh, Brexit sonrasında "Boris dalgası" diye anılan göç artışı sırasında hükümette sorumluluk üstlenen parti arkadaşını eleştirdi.
Bu dönemde net göç, 2023 yılında yaklaşık bir milyonla zirveye çıkmıştı.
Muhafazakâr Parti'nin gölge içişleri bakanı Chris Philp
Liberal Demokratların içişleri sözcüsü Max Wilkinson ise hükümetin reformlarının "çözülmeye başladığını" söyledi.
Wilkinson, "Göçü yalnızca sayılardan ve küçük teknelerle gelenlerin görüntülerinden ibaret görmek, ülkenin ihtiyaç duyduğu bilgiye dayalı ulusal tartışmayı yapabilme kapasitesini zayıflatıyor" diye ekledi.
Reform UK lideri Nigel Farage ise Mahmood'un "gerçek yüzünü gösterdiğini" söyledi.
Farage, "Göç konusunda iddialı konuştu ama İşçi Partisi'nin sol kanadındaki meslektaşlarından gelen ilk tepki üzerine geri adım attı" dedi.
İçişleri Bakanlığı'nın, Sağlık ve Bakım vizeleriyle gelen 200 binden fazla göçmenin bir sonraki seçimden önce İngiliz vatandaşlığına başvurma hakkı kazanacağı yönündeki tahminlerine dikkat çeken Farage, bu kişilerin yaşamları boyunca vergi mükelleflerine 50 milyar sterline mal olacağını öne sürdü.
Farage, bugünden itibaren bakım vizeleriyle gelen herkesin vatandaşlık durumunu gözden geçirme ve vatandaşlığa başvurmak için gereken süreyi en az 10 yıla çıkarma sözü verdi.
Liberal Demokratların içişleri sözcüsü Max Wilkinson
Yeşiller Partisi milletvekili Siân Berry ise Mahmood'un, İngiltere'de yaşayan göçmenlerin önüne "aşılması gereken yeni engellerle dolu bir parkur" koyduğunu söyledi.
Kamu Politikaları Araştırma Enstitüsü (IPPR) adlı düşünce kuruluşu ise pazartesi günü yaptığı açıklamada, mevcut kurallar kapsamında süresiz oturum hakkı kazanması beklenen nitelikli çalışanların ve onlara bağlı aile üyelerinin, ödedikleri vergiler yoluyla yaşamları boyunca yaklaşık 115 milyar sterlin net katkı sağlamasının beklendiğini belirtti.
Yeşiller Partisi milletvekili Siân Berry
Mülteci Konseyi'nden Imran Hussain, ülkeye yasa dışı yollarla veya küçük teknelerle gelen, çalışmayan ya da eğitim görmeyen kişilerin süresiz oturum için 30 yıl beklemesini öngören planı "adaletsiz ve uygulanamaz" diye niteledi.
Hussain, "En adil reformlar, iltica başvurularında hızlı ve nitelikli kararlar alınmasını sağlamak olurdu. Koruma hakkı tanınan mültecilerin hayatlarını yeniden kurmalarına ve topluma katkıda bulunmalarına yardımcı olunmalı; kalma hakkı olmayanların ise insan onuruna yakışır şekilde ülkeden ayrılmaları desteklenmeli" dedi.
