Antik Mısır'da mumyaların yüzlerine yerleştirilmek üzere ahşap paneller üzerine yapılan ve olağanüstü gerçekçilikleriyle dikkat çeken Feyyum portreleri, Roma'da açılan yeni bir sergide sanatseverlerle buluşuyor. MÖ değil, MS 1. ve 3. yüzyıllar arasına tarihlenen eserler, yaklaşık 2 bin yıl öncesinden insanların bakışlarını günümüze taşıyor.
Roma'daki Ara Pacis Müzesi'nde çarşamba günü açılan "Mısır ve Roma: Feyyum'un Yüzleri" başlıklı sergi, Mısır ile İtalya arasındaki kültürel iş birliğinin önemli bir örneği olarak sunuluyor. Sergide portrelerin yanı sıra mumyalar, maskeler, kefenler, mücevherler, mermer büstler ve heykeller de yer alıyor.
İnce ahşap paneller üzerine yapılan portreler, ölen kişilerin mumyalanmış bedenlerinin yüz kısmına yerleştiriliyordu. Mısır'ın Roma İmparatorluğu'nun bir eyaleti haline gelmesinin ardından ortaya çıkan bu gelenek, Helenistik resim sanatının etkilerini Mısır ve Roma kültürleriyle bir araya getiriyordu.
Portrelerde Mısır kökenli yüz hatları taşıyan kadınlar, erkekler ve çocuklar çoğunlukla Roma tarzı kıyafetlerle betimleniyor. Gerçekçi yüz ifadeleri, kırlaşmış saçlar, kırışıklıklar, uzun kirpikler ve çocukların tombul yanakları, eserlerin dikkat çekici özellikleri arasında.
İlk kez Mısır dışına çıkan eserler
Sergideki eserlerin büyük bölümü Mısır'dan getirildi. Bunlardan bazıları ilk kez ülke dışına çıkarak ziyaretçilerle buluşuyor.
Bu eserler arasında Kahire'deki Mısır Müzesi'nden getirilen ve yakın zamanda restorasyonu tamamlanan "İki Kardeşin Tondosu" da bulunuyor. İmparator Hadrianus dönemine tarihlenen çift portrede, muhtemelen kardeş olan kıvırcık saçlı iki genç erkek tasvir ediliyor.
Roma Kültürel Miras Dairesi Başkanı Claudio Parisi Presicce, eseri "antik çağdan günümüze ulaşan en önemli resim çalışması olabilir" sözleriyle tanımladı.
Sergide Louvre, Metropolitan Sanat Müzesi, J. Paul Getty Müzesi ve Württemberg Eyalet Müzesi gibi uluslararası kurumların koleksiyonlarından ödünç alınan eserler de yer alıyor.
Louvre'dan getirilen ve oldukça iyi korunmuş keten bir kefen, serginin öne çıkan parçalarından biri. Eserde, ölen kişinin mumyalanmış halinin yanında duran bir erkek figürü ile ölüleri öteki dünyaya uğurlayan çakal başlı tanrı Anubis tasvir ediliyor.
MS 1. yüzyıla tarihlenen "Isidora" portresinde ise değerli taşlarla süslenmiş üç katlı altın kolye, inci küpeler ve özenle şekillendirilmiş saçlar dikkat çekiyor.
2 bin yıl öncesinden bugüne uzanan bakışlar
Fayum portreleri, arkeologlar ve sanat tarihçileri için hâlâ pek çok soruyu beraberinde getiriyor. Eserlerin ölümden çok önce mi yapıldığı, cenaze sırasında mı hazırlandığı ya da bir dönem evlerde asılı duran portreler olarak mı kullanıldığı kesin olarak bilinmiyor.
Mısır Eski Eserler Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Hişam el-Leithi, portrelerin izleyici üzerindeki etkisine dikkat çekerek, "Bunlar bizim gibi insanlar. Onlara bakıyoruz, onlar da 2 bin yılın ötesinden bize bakıyor" dedi.
Sergi, 2 Mayıs'a kadar Roma'daki Ara Pacis Müzesi'nde ziyaret edilebilecek.
