Alman hükümeti, 5 Ağustos'taki Leipzig Havalimanı'na yönelik başarısız insansız hava aracı (İHA) saldırısından Rusya'yı kamuoyu önünde sorumlu tutarak bir dizi yaptırım kararı almıştı. 1 Eylül'de açıklanan yaptırımlar arasında Rusya'nın "gölge filosu" olarak adlandırılan gemilere karşı daha sert adımlar atılması da bulunuyor. Çoğunlukla petrol tankerlerinden oluşan bu filo, genellikle eski, bakımı yetersiz, yeterince sigortalanmamış ve sahiplik yapısı belirsiz gemilerden oluşuyor. Rusyabu gemilerle yaptırımları aşmaya çalışıyor.
Ancak Berlin'deki Bilim ve Politika Vakfı'nda deniz güvenliği uzmanı olan Julian Pawlak, DW'ye yaptığı değerlendirmede, Rus gemilerine el koymanın hiç de kolay olmadığını söylüyor:
"Çünkü uluslararası deniz hukuku, ilke olarak ticari gemilerin serbest dolaşımını koruyor. Bu malların açık denizde taşınması kendi başına yasa dışı değil. Buna ek olarak, gölge filonun bazı bölümleri sabotaj eylemleri, casusluk, muhtemel İHA operasyonları ve bunlarla bağlantılı aksatma faaliyetleri gibi hibrit faaliyetlerle ilişkilendiriliyor."
Yeşillerin güvenlik politikaları sözcüsü Sara Nanni ise Almanya'nın bugüne kadar bu konuda yeterince adım atmadığı görüşünde.
"Ruslar, Ukrayna'ya karşı savaşlarını ve Avrupa'ya yönelik saldırgan tutumlarını gölge filolarıyla finanse ediyor" diyen Nanni, sözlerini "Rusya'yı yeniden müzakere masasına dönmeye sevk edebilecek tek şey bu" diye sürdürüyor. Nanni, Alman hükümetini hareketsizlikle suçluyor:
"Diğer ülkeler Baltık Denizi'nde bunu yapıyor, Almanya yapmıyor. İçişleri Bakanı'ndan bunun teknik ya da hukuki açıdan zor olduğunu duyuyorum. Ama bence bunu yapmamak siyasi bir karar. Açıkçası bunun yanlış olduğunu düşünüyorum."
Leipzig/Halle Havalimanı'nda 5 Ağustos 2026 tarihinde patlayıcı düzenek taşıyan İHA'nın bulunmasının ardından inceleme başlatıldı. Alman hükümeti, yaklaşık bir ay sonra saldırı girişiminden Rusya'yı sorumlu tuttu.
Alternatif yöntemler: Finlandiya örneği
Nanni'nin "diğer ülkeler" derken kastettiği ülkelerden biri de Finlandiya. 2024'ün sonunda "Eagle S" adlı tanker, Finlandiya Körfezi'nde bir çapayı deniz tabanında sürükleyerek Estlink 2 elektrik kablosuna zarar verdi. Finlandiya Sınır Muhafızları gemiye el koydu.
Finlandiya'daki bir mahkeme, daha sonra ağır mala zarar verme suçlamasıyla açılan davayı reddetmiş olsa da Kiel Üniversitesi'nden güvenlik uzmanı Sönke Marahrens, DW'ye yaptığı açıklamada Finlerin tutumunu övüyor:
"Karşı tarafa açık bir mesaj gönderdiler ve 'Ne yaptığınızı biliyoruz ve sizi durduruyoruz!' dediler. Bu net mesajın ardından karşı tarafın bunu anladığı ve davranışını değiştirdiği görüldü."
Finlandiya'nın yanı sıra İngiltere, Fransa ve İsveç de artık şüpheli gemilere karşı sert önlemler alıyor. İsveç Sahil Güvenliği, karasularında gölge filoya ait olduğundan şüphelenilen tankerleri ve yük gemilerini özellikle durdurup denetliyor. Sahte belge kullanan, yeterli sigortası bulunmayan, deniz güvenliği açısından risk oluşturan veya çevre yasalarını ihlal eden gemilere de kararlı biçimde el konuluyor.
Finlandiya, Aralık 2024'te Baltık Denizi'ndeki denizaltı kablolarına zarar verdiği şüphesiyle Eagle S tankerine el koymuştu
Rusya'nın tehditleri blöf mü?
Alman hükümetinin temkinli davranarak Rusya ile gerilimin tırmanmasını önlemek istediği düşünülebilir. Bu ihtimal Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerini, Ukrayna savaşına rağmen Almanya'nın Rusya ile ilişkilerini iyileştirmeyi hedefleyenAlmanya için Alternatif (AfD)kazanmış olması da güçlendiriyor.
Anketlere göre Almanya ve Avrupa'da "savaş çıkacağına" ilişkin kaygılar da seçim sonucunda belirleyici oldu. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise Almanya'dan Moskova'ya yöneltilen suçlamaları "gerçek bir savaşın başlangıcı" olarak nitelendirdi.
Kiel'deki Güvenlik Politikaları Enstitüsü'nden Johannes Peters ise bu korkunun yersiz olduğunu düşünüyor:
"Diğer Avrupa ülkeleri bu konuda daha kararlı davranıyor. Korkulanın ve özellikle Rusya'nın söylemlerinin aksine aslında hiçbir şey olmuyor. Rusya gerilimi tırmandırmıyor, aksine bundan kaçınıyor. Özellikle son derece değerli olan yüklü tankerlerin şu sıralar İsveç sularından uzak durduğunu görüyoruz. Çünkü İsveçliler daha fazla gemiyi durdurmaya başladı."
Almanya Başbakanı Friedrich Merz (CDU), Leipzig'deki saldırı girişiminin ardından, "Alman hükümeti, hibrit saldırıların faillerine bir bedel ödetiyor. Bunun bedelini ödeyecekler" demişti. Johannes Peters, konula ilgili şu değerlendirmeyi yapıyor:
"Büyük laflar edildiğinde, bir noktada bunların ardından eylemlerin de gelmesi gerekir. Başbakan, Alman hükümetini harekete geçmek zorunda bıraktı."
Saksonya-Anhalt'taki AfD zaferi, Başbakan Friedrich Merz üzerindeki siyasi baskıyı artırıyor
Gemilerde silahlı Rus mürettebat
Deniz güvenliği uzmanı Julian Pawlak'a göre ise şüpheli Rus gemilerinin denetlenmesi risksiz değil:
"Elbette bu tür operasyonlarda, örneğin Rus savaş gemilerinin bu gemilere eşlik etmesi ya da son dönemde daha sık gözlemlendiği gibi, gemilerde Rus paralı asker gruplarıyla bağlantılı silahlı mürettebat bulunması gibi riskler de hesaba katılmalı."
Estonya, " Jaguar" adlı petrol tankerinde bu riski yaşadı. Mayıs 2025'te tankerin kaptanı, Estonya karasularındayken yetkililerin talimatlarını dikkate almadı. Estonyalılar şüpheli gemiyi durdurup denetlemeye çalıştı. Bunun üzerine Rusya bir savaş uçağı havalandırdı. Estonya geri adım attı ve tanker yoluna devam etti.
Pawlak, "Bu faaliyetlerin hangi bölgede yürütüldüğüne dikkat etmek önemli" diyor. "Baltık Denizi'nde Rusya, coğrafi olarak çok daha yakın ve destek için askeri birlikler kullanma konusunda farklı imkânlara sahip" diyen Pawlak, İngiltere ile Fransa arasındaki Manş Denizi gibi daha uzak bölgelerde bunun daha zor olduğunu belirtiyor:
"Rusya, gölge filodaki her gemiye eşlik edemez ya da her gemiyi koruyamaz."
Baltık Denizi'ndeki şüpheli gemilere zaman zaman Rus askerî unsurları da eşlik ediyor, görseldeki MiG-31 savaş uçağı gibi
Denetimler Rusya'nın maliyetlerini artıracak
Gölge filo gemilerine karşı gerekçeli müdahaleleri doğru bulsa da güvenlik uzmanı Johannes Peters, gerçekçi olmayan beklentilere karşı uyarıyor:
"Bu denetimlerle sistemi kurutamayacağız. Amaç, gölge filo sistemini Rusya açısından riskler ve belirsizliklerle karşı karşıya bırakmak ve maliyetleri artırmak."
Peters, bunu basit bir matematik denklemiyle açıklıyor:
"Günde üç gemi yerine yalnızca bir gemi geçebiliyorsa, bu günlük iki ya da üç haneli milyon tutarlarında gelir kaybı demektir. Transit süresi x gün yerine x artı dört gün sürüyorsa, bütün bunlar Rusya'nın gelirlerini azaltır. Petrol ihracatından elde edilen gelirler ise Rus savaş ekonomisi için hayati önemde."
