Dünya Kaynak: Al Majalla 17.11.2026 11:19

ABD'nin İsrail'e karşı değişen yüzü

3 Kasım'da, ABD Kongresi'nin kontrolü el değiştirirken, Başkan Donald Trump sabah televizyonunda tek bir cümleyle İsrail'e verilen 38 milyar dolarlık askeri yardım sözünü sona erdiriyor gibi göründü: "Bize ihtiyaçları yok," dedi. Bir İsrail medyası haberine göre İsrail'e önceden bilgi verilmemişti. Bir hafta sonra Başbakan Binyamin Netanyahu'nun ofisi ayrıntıları paylaştı: ABD'nin askeri yardımı 31 Aralık'ta durmayacak, ancak yarıya indirilecek ve beş yıl içinde kademeli olarak sona erdirilecek.
ABD'nin İsrail'e karşı değişen yüzü

Michael HOROWİTZ

İki ülke arasındaki tarihî ortaklığın uzun süredir temel direği sayılan yardım, İsrail’in Amerikan kamuoyundaki azalan popülaritesi nedeniyle siyasi bir yüke dönüştü. Demokratlar artık Kongre’nin her iki kanadını da kontrol ediyor ve yükselen isimler açıkça “sıfır yardım” ve silah satışlarının durdurulması vaadiyle kampanya yürütüyor. Örneğin Michigan’dan yeni seçilen Senatör Abdul El-Sayed, kampanya boyunca destek toplamak için sık sık İsrail’e verilen yardımı gündeme getirdi ve “yabancı bir orduya gönderilen 3,5 milyar doların” Amerikan halkına harcanmasının daha iyi olacağını söyledi. Diğer adaylar da benzer açıklamalar yaparak yardımı seçim konusu yaptı.

Öte yandan sağda güçlü bir kanat da dış yardıma sert biçimde karşı çıkıyor. Bu görüş Başkan Yardımcısı JD Vance tarafından da dile getiriliyor ve potansiyel genç Cumhuriyetçi seçmenlerin yaklaşık üçte ikisi tarafından destekleniyor. Eski Fox News sunucusu Tucker Carlson da “ABD’nin İsrail’i savunmak için on milyarlarca dolar harcamasından” şikâyet etti ve İsrail’e “her türlü askeri veya ekonomik yardımın tamamen sona erdirilmesi” çağrısı yaptı.

İsrail’e desteği Pentagon ile derin entegrasyon yoluyla yasaya yerleştirmek, ABD desteğini görünüşte daha az görünür kılıyor. İsrail, bu yaklaşımın gelecekteki Kongreler için desteği kesmeyi zorlaştıracağını umuyor. Bu taktik işe yarayabilir, ancak İsrail’i daha az parayla, Amerikan motorlarına ve bombalarına aynı bağımlılıkla ve elinde daha az iyi niyetle bırakabilir.

Yardım kavgası sona ermek üzere olabilir, ama ortaklığın kaderine dair kavga yeni başlamış olabilir

Ortaya çıkan anlaşma, doğrudan Yabancı Askeri Finansmanı’nı (FMF) 2028'den itibaren beş yıl boyunca 16,5 milyar dolara yarıya indiriyor ve füze savunma finansmanını biraz artırıyor. Gerçek değişim ise yapısal. Savunma yasası taslağı, milyarlarca doları Dışişleri Bakanlığı hibelerinden genel Savunma Bakanlığı tedarikine aktaran bir “ABD-İsrail Savunma Teknolojisi İşbirliği Girişimi” oluşturuyor. Para, kalan yardımın ortadan kaldırılmasını zorlaştırmak amacıyla muhtemelen Pentagon bütçesinin derinliklerine gömülecek.

İsrail, manşetlere çıkan nakit hibeden vazgeçmesi karşılığında altıncı nesil teknolojiye öncelikli erişim, birlikte geliştirilen sistemlerde ihracat engellerinin kaldırılması ve çok yıllı finansman istikrarı talep ediyor. Karşılığında Washington’a savaşta test edilmiş lazer hava savunması, katmanlı drone karşıtı sistemler ve yapay zekâ sunuyor. Amerikan fabrikaları şimdiden fayda sağlıyor. Demir Kubbe için tamamen ABD’de üretilen ilk Tamir önleyicisi yakın zamanda Arkansas’taki bir tesisten teslim edildi.

İsrailliler için bağımsızlık arayışı, 2024'te Beyaz Saray’ın 2.000 librelik bombaların sevkiyatını duraklatması ve Avrupa hükümetlerinin kendi ambargolarını uygulamasıyla somutlaştı. İsrail, ağır hava bombaları için büyük iç sözleşmeler imzalayarak karşılık verdi ve iki yıl içinde güdüm kitlerini kendi ülkesinde seri üretmeyi hedefledi. Siyasi liderlik, dış bağımlılığa son vermek için savunma bütçesinde 350 milyar şekellik büyük bir artış vaat etti, hatta on yıl içinde yerli bir İsrail savaş uçağı önerdi.

Ancak hesap tutmuyor. İsrail’in resmî savunma bütçesi inceleme heyeti olan Nagel Komisyonu çok daha küçük bir ek bütçe önerdi ve mali gözlemciler, 350 milyar şekellik bir artışın kamu borcunu GSYH’nin sürdürülemez bir seviyesi olan yüzde 80'ine doğru iteceği uyarısında bulunuyor. İsrail zaten dünyada üçüncü en yüksek askeri yüke sahip.

Dahası, sanayideki başarı yapısal bağımlılığı gizliyor. İsrail rekor savunma ihracatıyla övünse de Demir Kubbe önleyici bileşenlerinin yaklaşık yüzde 60 ila 75'i ve Arrow 3 sisteminin yüzde 50'si ABD’de üretiliyor. F-35 ve F-15IA filoları tamamen ABD yapımı motorlara dayanıyor. Başka bir deyişle, yardım bugün odak noktası olsa ve daha kolay kesilebilse de bağımlılık ABD dolarlarına değil, ABD silahlarına.

İsrail, birini keserek diğerini de kademeli olarak ortadan kaldırmayı umuyor, ancak bu zaman alacak ve iki savunma sisteminin ne kadar iç içe geçtiği düşünülürse gerçekçi olmayabilir. İsrail kendi bombalarını üretmeyi öğrenebilir, ama yeni bir F-35 üretmek onlarca yıllık bir projedir. Hibelerin bitmesi, bu gelişmiş platformların tedarik maliyetinin İsrail’in kendi bütçesinden karşılanacağı anlamına geliyor.

İsrail, Pentagon üzerinden yürütülen düzenlemelerin yıllık ödenek yasalarından daha iyi ayakta kalacağına bahse giriyor. Ancak bu strateji büyük ölçüde dost bir yürütme organına dayanıyor. Önceki mutabakat zaptında Kongre önceden sabit bir miktara taahhüt veriyordu. Pentagon entegrasyonu altında ise koz Beyaz Saray’ın elinde.

Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü (INSS) gibi İsrailli düşünce kuruluşları başka bir tehlikeye de dikkat çekti: Büyük üretim hatlarını destekleyecek garantili ABD yardımı olmazsa Amerikan savunma yüklenicileri üst düzey sistemleri diğer Orta Doğu müşterilerine satmak için daha fazla çaba gösterebilir ve bu da İsrail’in nitelik üstünlüğünü dışarıdan aşındırabilir. Washington’ın elindeki kozun azalması, Washington’ın İsrail’in çıkarlarını koruma konusunda kendini daha az yükümlü hissetmesi anlamına da geliyor.

Önümüzdeki sekiz hafta, sonraki on yılın şartlarını belirleyecek. Netanyahu, yeni mutabakat zaptının Demokratlar 3 Ocak’ta Kongre’nin kontrolünü almadan önce imzalanmasını istiyor. Bu gerçekleşirse yeni Kongre, kendisinin hiçbir rolü olmadığı bir anlaşmayı devralacak ve muhtemelen elindeki araçlarla karşılık verecek: yıllık ödenek yasaları, duruşmalar ve silah satışlarına getirilen koşullar.

İsrail ise kendi takvimine göre ilerliyor. Ekim ayındaki kilitlenmeden hangi koalisyon çıkarsa çıksın, geçici bir kabine tarafından imzalanmış bir çerçeveyi devralacak. Anlaşmayı yeniden açabilir ya da koruyup maliyet için Netanyahu’yu suçlayabilir. Her iki durumda da İsrail, zaten GSYH’sinin yüzde 7,8'ini savunmaya harcayan bir ekonomiden F-35'ler ve mühimmat için şekel ödeyecek.

Sonra 2028 geliyor. Mutabakat zaptı, Amerikalıların yeni bir başkan seçtiği yıl sona eriyor ve her iki partideki ön seçimler artık İsrail’e daha az şey vermeyi vaat eden adayları ödüllendiriyor. Bir sonraki başkan, kesilecek hibesi kalmamış, ama yavaşlatılabilecek çok sayıda ortak üretim hattı olan bir ittifakı devralacak: Yardım kavgası sona eriyor, ancak ortaklığın kaderine dair kavga yeni başlamış olabilir.