
Daria LADA
17 Temmuz 2026 gecesi, İran’ın düzenlediği bir füze saldırısı Ürdün’deki Muvaffak es-Salti Hava Üssü’nde ABD askerlerinin kaldığı binaları vurdu. Saldırıda üç ABD askeri hayatını kaybetti, uydu görüntülerine göre çevredeki en az 19 bina hasar gördü.
Saldırı, ABD’nin İsrail ile birlikte 28 Şubat’ta İran’a saldırmasıyla başlayan ve devam eden silahlı çatışmanın bir parçasıydı. Bu saldırıda İran’ın Dini Lideri Ali Hamaney ile üst düzey liderliğin birkaç üyesi öldürülmüştü. Saldırı, ABD’nin güç göstermek amacıyla bölgeye yerleştirdiği üslerin ne kadar savunmasız hale geldiğini gözler önüne serdi.
Savaş uzadıkça maliyetler de katlandı. 16 Ekim itibarıyla maliyet tahminleri 47,1 milyar dolara ulaştı; üslerde meydana gelen hasar ise buna 5 milyar dolarlık ek bir yük getirdi. The Wall Street Journal’ın aktardığı bir kaynak, bu rakamın 15 milyar dolara kadar çıkabileceğini öne sürdü.
Savaşın artan maliyeti ve ABD’nin bölgedeki askeri üs ve tesislerinin giderek artan savunmasızlığı, uzun yıllardır Körfez’in üzerinde asılı duran bir soruyu yeniden gündeme getirdi: Amerika çekiliyor mu? Ve onun yerini almaya en uygun güvenlik mimarisi nasıl bir şey olmalı?
ABD güçlerinin Körfez’den tamamen çekilmesi yönünde henüz bir karar verilmemiş olsa da, Washington’un birliklerin yeniden konuşlandırılmasını ve sayılarının azaltılmasını değerlendirdiği söyleniyor. Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nün (IISS) Ekim ayında yayımladığı bir rapor, ABD’nin Orta Doğu’daki varlığının büyük olasılıkla Doğu Akdeniz’e kayacağını belirtti. Raporda, müttefiklerin de hasımların da bu adımı ABD’nin Körfez güvenliğine bağlılığının zayıfladığının kanıtı olarak yorumlayacağı uyarısı yapıldı.
Eylül ayında The Christian Science Monitor’a verdiği bir podcast röportajında, eski CIA Direktörü ve CENTCOM komutanı David Petraeus, bölgedeki Amerikan üslerinin “artık sürdürülebilir olmadığını” söyledi. Defence Priorities’in askeri analiz direktörü Jennifer Kavanagh ise erişim düzenlemelerini ve dönüşümlü konuşlandırmaları korurken, Ürdün ve Umman’daki tesisleri kullanarak Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Katar ve Kuveyt’teki Amerikan üslerinin kapatılmasını öneriyor.
Körfez güvenliği araştırmacısı Kristian Alexander, Stimson Center’ın Eylül ayında yayımladığı bir çalışmada, en iyi yaklaşımın dağınık bir üs ağı olacağını savunuyor: Daha küçük tesisler ve dönüşümlü konuşlandırmalarla desteklenen birkaç kilit merkezin korunması.
Yahudi Ulusal Güvenlik Enstitüsü (JINSA) araştırmacısı Jonathan Ruhe ise Amerikan askeri varlıklarının ve görevlerinin İsrail’e kaydırılmasını savunuyor. Argümanı, ABD uçaklarını barındırabilecek altyapıya sahip, çok katmanlı savunması olan ve operasyonel iş birliğinin kolay olduğu Ovda Hava Üssü üzerinde yoğunlaşıyor. Enstitü, savaştan önce bu üsse ABD savaş uçaklarının konuşlandırıldığını da belgelemişti.
Ruhe’ye göre İsrail’in altyapısı, İran kıyısına yakın Körfez üslerine kıyasla İran’dan daha uzakta bulunduğu için hava operasyonları, lojistik destek ve istihbarat açısından daha iyi bir merkez olabilir. Ancak İsrail de İran füzelerinin menzili içinde. İran’dan daha uzak olmak savunmanın bazı yönlerini iyileştirebilir, ama bu, saldırıya karşı bağışıklık sağlamaz. Aynı mantık, ABD üslerinin Doğu Akdeniz’e kaydırılması durumunda da geçerli.
ABD’nin önünde genel olarak üç seçenek var. İlk ve en riskli seçenek, kilit üsleri yeniden inşa etmek; bunu yaparken savunmasız birlik yoğunlaşmalarını azaltmak, tahkimatı ve korumayı iyileştirmek. Bu tesisler yine saldırıya açık kalır, ancak hızlı karşılık verme ve operasyon sahalarına yakın durma yeteneği korunur.
İkinci seçenek, Amerikan güçlerini seçilmiş Körfez tesislerini, Ürdün’ü, İsrail’i ve Doğu Akdeniz’i kapsayan daha geniş bir ağa yaymak; daha uzaktaki ikmal depoları ve lojistik destek tesislerini de bu ağa eklemek. Bu, tek bir tesise bağımlılığı azaltır. Ancak daha geniş bir ağ, bu tesislerin kriz anında kullanılmasına izin veren siyasi anlaşmaları gerektirir; ayrıca ulaşım, bakım ve iletişim maliyetlerini yükseltir. Birliklerin sayısı, bu alternatifler kurulabileceğinden daha hızlı azaltılırsa, yeniden konuşlanma operasyonel kabiliyette gerçek bir kayba yol açabilir.
Siyasi sonuçları en kapsamlı olacak üçüncü seçenek ise kalıcı konuşlandırmaları büyük ölçüde azaltmak; bunun yerine deniz kuvvetlerine, uzun menzilli havacılığa ve gerektiğinde takviye kuvvetlere daha fazla güvenmek. Bu, kalıcı olarak konuşlandırılmış ve saldırıya açık asker sayısını azaltır, ancak ABD varlığının etkinliği de düşer.
Körfez ülkeleri ise yalnızca topraklarındaki Amerikan üslerinin akıbetinden değil, daha çok Washington’un bu ülkeleri güvende tutma yeteneğinin azalmasından endişe ediyor. ABD silah, istihbarat, bağlantı ve takviye sağlamaya devam etse bile, Körfez ülkeleri bundan sonra kendi topraklarını savunmak için daha fazla sorumluluk üstlenmek zorunda kalabileceklerinin farkına varıyor.