Shakhsanam KURBANOVA
NBC News Demokratların hem Senato'yu hem Temsilciler Meclisi'ni kazandığını projekte etti. Senato'da Demokratlar 54, Cumhuriyetçiler 44 sandalyede; Demokratların net kazancı yedi sandalye. Meclis'te NBC'nin kesinleşmiş sayımı 252 Demokrat, 166 Cumhuriyetçi, 17 yarış ise henüz çağrılmamış durumda. Kanal toplam tahminini 259 Demokrat, 176 Cumhuriyetçi olarak veriyor. CNBC'nin sayımıyla Demokratlar, Cumhuriyetçilerin elindeki yedi Senato koltuğunu, en az 24 Meclis bölgesini ve beş valiliği çevirdi. Haberin en çarpıcı yanı, Cumhuriyetçilerin buna karşılık tek bir koltuk bile alamaması.
DALGA NERELERİ VURDU?
Senato yarışlarında Demokratlar Texas'ta 1988'den beri kaybettikleri koltuğu geri aldı ve üç dönemlik Cumhuriyetçi Vali Greg Abbott'u devirdi. Iowa, Güney Karolina, Ohio, Maine ve Kuzey Karolina'daki Cumhuriyetçi koltuklar da el değiştirdi. Variety'ye göre Kuzey Karolina'da Roy Cooper, Michael Whatley'i; Ohio'da Sherrod Brown, görevdeki Jon Husted'i yendi. CNN, Cooper'ın eyaletin 2008'den beri seçtiği ilk Demokrat senatör olduğunu aktarıyor. NBC'nin Meet the Press yayınına göre Kansas'ta Adam Hamilton, eyaleti 94 yıl sonra Senato'da temsil eden ilk Demokrat oldu.
Eyalet düzeyinde tablo daha da kapsamlı. Demokratlar Texas Meclisi'ni 20 yılı aşkın süre sonra, Kuzey Karolina Meclisi'ni 16 yıl sonra aldı; Wisconsin'de iki kamarayı birden kazandı. Pennsylvania'da eyalet Senatosu'nu 1994 öncesinden bu yana ilk kez ele geçirerek tam hükümet kontrolüne ulaştı. Arizona'da ise gayriresmî sonuçlar yaklaşık 60 yıl sonra iki kamaranın da Demokratlara geçtiğine işaret ediyor. Reuters'a göre Colorado Springs, bölge 1970'te kurulduğundan beri ilk kez Kongre'ye bir Demokrat gönderdi.
NBC'ye göre Demokratlar, Trump'ın 2024'te çift haneli farkla kazandığı birkaç eyaleti de aldı. Cumhuriyetçiler için tek teselli Florida oldu: Byron Donalds valilik seçimini kazandı ve yakında görevde olacak rekor sayıdaki beş siyahi validen biri olacak.
SEÇMEN NEDEN YÖN DEĞİŞTİRDİ?
CBS çıkış anketleri tabloyu ekonomi üzerinden okuyor: Ekonominin kötü olduğunu söyleyenler Meclis'te Demokratlara oy verdi. Seçmenlerin çoğu art arda ikinci seçimde enflasyonun kendileri için bir yük olduğunu belirtti. Çoğunluk Trump'ın tarifelerinin ekonomiye zarar verdiğini, göç politikasının çok ileri gittiğini ve İran'a askerî harekâtın yanlış olduğunu söyledi. Bağımsız seçmenlerdeki Demokrat üstünlüğü sonucu belirleyen unsur oldu. Aynı anket, seçmenlerin yaklaşık yarısından biraz fazlasının Demokrat Parti'yi olumsuz gördüğünü de gösteriyor; yani zafer partiye duyulan sevgiden çok iktidara duyulan tepkiyi yansıtıyor.
Trump'ın onay oranı Reuters/Ipsos'un son ölçümüne göre %32; bu, kariyerinin en düşük seviyelerine yakın.
Genç seçmenlerin yaklaşık yarısı gidişattan "öfkeli" olduğunu söylerken, 65 yaş üstünde bu oran üçte birin altında kaldı. Gençlerin yarısından fazlası için en önemli konu ekonomi ve işsizlikti; ardından sağlık ve İran savaşı geliyordu. Harvard'ın 18–29 yaş anketine göre gençler yaşam maliyeti, sağlık harcamaları ve yolsuzlukta Demokratlara Cumhuriyetçilerden daha fazla güveniyor, ama üçte ikisi Demokratların Kongre'deki performansını onaylamıyor.
TRUMP’IN TEPKİSİ VE İLK GERİLİM
Trump seçim sonuçlarını ABD'nin "dev bir adım geri gitmesi" olarak niteledi ve geçen haftaki borsa satışından sonuçları sorumlu tuttu. Cumartesi günü Adalet Bakanlığı'nın, tehdit ettiği iddia edilen Demokratları soruşturması gerektiğini söyledi, ancak delil sunmadı; ertesi gün Blanche "olabilir" diyerek soruşturma ihtimalini dışlamadı.
Demokrat tarafta gündem belli: Meclis Gözetim Komitesi'nin üst düzey Demokratı Robert Garcia, Trump ailesi, DOGE ve Elon Musk'a yönelik soruşturmaları değerlendirdiklerini söyledi. Meclis Demokrat lideri Hakeem Jeffries ise Medicaid kesintileri, İran savaşı ve tarifelere odaklanacaklarını, Trump'ın veto yetkisi nedeniyle Cumhuriyetçi iş birliği aradıklarını belirtti.
Piyasa tarafında da seçimin gölgesi büyük: Perşembe günü S&P 500 %4,4 düştü, Nasdaq 2020 Mart'ından beri en sert günlük kaybını (%5,52) yaşadı. Yatırımcılar yapay zekâ veri merkezlerine yönelik yeni sınırlamaları fiyatlıyordu. Pazartesi günü ise S&P 500 %2,35 yükselişle 7.550'de kapadı.
"LAME-DUCK" OTURUMU
Demokratlar iki kamaranın kontrolünü ancak 3 Ocak'ta resmen alacak. Kongre ise 9 Kasım'da, mevcut Cumhuriyetçi çoğunlukla toplanarak bitmemiş işlere döndü. Gündemin başında hükümet fonlamasının tükeneceği 11 Aralık tarihi geliyor; ayrıca yıllık savunma yetki yasası (NDAA) bekliyor.
Oturumun ilk büyük sınavı Savunma Bakanı Pete Hegseth olabilir. Cumhuriyetçi Thomas Massie, Hegseth'in görevden alınması için ayrıcalıklı bir önergeyle oylama zorlayacağını açıkladı; Massie'ye göre bundan kaçınmanın tek yolu Hegseth'in istifa etmesi ya da Trump'ın onu görevden alması. Hegseth X'te yayımladığı videoda mücadele edeceğini söyledi. Trump ise seçimden sonra bakan için "çok iyi iş yapıyor" demişti. [20]
FREN MEKANİZMASINI FİİLEN KALDIRIYOR
Sonuç, Trump yönetiminin Kongre'deki fren mekanizmasını fiilen kaldırıyor: soruşturma yetkisi, bütçe kozu ve atama onayları Ocak ayından itibaren Demokratlara geçiyor. Aynı zamanda zafer kırılgan görünüyor: seçmenlerin Demokrat Parti'ye bakışı hâlâ ağırlıklı olarak olumsuz, genç seçmenin desteği ise geçen seçimde Trump'a verilen desteğin hızla tersine dönebileceğini gösteriyor. Demokratların asıl sınavı, Cumhuriyetçi bir başkanla yaşam maliyetini düşürme vaadini yerine getirmek olacak. Kaynaklar, enflasyonun ana etkenlerinin büyük ölçüde hükümetin kontrolü dışında olduğunu hatırlatıyor.
