Mekke Savunma İttifakı'nın üyeleri Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'dan üst düzey temsilciler, bölgesel güvenliği görüşmek üzere dün Tahran'da İranlı yetkililerle bir araya geldi. Görüşmeler sonrası tarafların "iş birliğini güçlendirmek için temasları sürdürmekte anlaştığı" duyuruldu.
Tahran'ın aktardığına göre görüşmeye Suudi Arabistan Savunma Bakanı Halid bin Selman, Pakistan Genelkurmay Başkanı General Asım Münir ve Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın katıldı. İran'ı ise Güvenlik Konseyi Başkanı Muhsin Rızai temsil etti.
İran devlet televizyonunun haberine göre, görüşmede özellikle "ABD ile İsrail'in İran'a yönelik saldırganlığı ve bu saldırganlığın sonuçları" ele alındı.
İran Cumhurbaşkanlığı internet sitesinde de, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın toplantıya dair, "Önemli ve etkili İslam ülkelerinin temsilcilerinin bu görüşmedeki varlığının, bölgesel birlik ve bütünlüğün daha da güçlenmesine katkı sağlayacağını umuyorum. İslam ülkeleri birlik içinde hareket etmeli ve ortak bir tutum benimsemeli" açıklaması paylaşıldı.
Tahran'daki toplantı neden önemli?
Tahran görüşmeleri, Körfez bölgesinde sekiz aydır süren savaş ve ABD ile İsrail'in İran'ı yeni saldırılarla tehdit ettiği gergin bir atmosferde gerçekleşti.
ABD-İran arasında Nisan ayında ateşkes ilan edilmiş olsa da taraflar, dünya ticareti açısından kritik önemdeki Hürmüz Boğazı'nın kontrolünde ciddi anlaşmazlıklar yaşıyor. Çatışmayı sona erdirmeye yönelik diplomatik çabalar tıkanma noktasına gelmiş durumda.
Öte yandan savaş Yemen'e de sıçradı, İran destekli Husiler ile Suudi Arabistan arasındaki çatışmalar son haftalarda şiddetlendi.
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ın kardeşi olan Savunma Bakanı Halid bin Selman'ın görüşmede yer alması gözlemciler tarafından önemli bir işaret olarak değerlendiriliyor.
Suudi hükümetine yakın analist Ali Şihabi, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Riyad gerginliği engellemek ve krizden çıkış için inandırıcı bir yol oluşturmak amacıyla önemli bir siyasi sermaye harcıyor" ifadelerini kullandı.
Suudi güvenlik uzmanı Hişam el-Gannam ise X hesabından yaptığı paylaşımda, "Tahran'da gerçekleşen bu tarihi görüşme, çatışmanın kontrolden çıkmasından önceki son fırsat olabilir; çok geç olmadan gerginliği düşürecek bir yol bulma girişimi" değerlendirmesinde bulundu.
Görüşme öncesi Suudi Arabistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Raed Krimli, ziyaretin "süregelen çatışmaya dahil olan taraflar arasındaki gerginliği azaltma çabalarının bir parçası" olduğunu, toplantının Pakistan ile Katar'ın arabuluculuk girişimlerini desteklemeyi amaçladığını açıklamıştı.
Mısır'dan Suudi Arabistan'a askeri destek sözü
Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan, geçen Ağustos ayında "Mekke Savunma Anlaşması" adıyla bilinen mutabakat metnini imzalamıştı. Anlaşma, bir müttefike yapılmış saldırının tüm ortaklara yapılmış sayılacağı hükmünü içeriyor ve ortak savunma öngörüyor.
Öte yandan Tahran'daki görüşmeye rağmen dün İran destekli Husiler ile Suudi Arabistan arasında karşılıklı saldırılar sürdü. Riyad, Krallığa yönelik bir insansız hava aracı (İHA) saldırısını engellediklerini duyurdu. Ayrıca Yemen'de Husilere ait füze rampalarını ve silah depolarının bombaladıklarını açıkladı.
Bu arada Mısır'da parlamento, "talep edilmesi hâlinde" Suudi Arabistan'a Husilerle mücadelede askerî destek verilmesini onayladı. Arap dünyasının en büyük ordusuna sahip Mısır'ın somut olarak ne tür bir destek sağlayacağı şimdilik belirsizliğini koruyor.
Mısır, Mekke Anlaşması'na katılabileceği yönünde haberlere de konu oluyor.
