ABD'nin arabuluculuğuyla Abu Dabi'de Rusya ve Ukrayna arasında yapılan yeni tur barış görüşmeleri herhangi bir ilerleme sağlanamadan sona erdi.
Diplomasi pek ilerleme kaydetmemiş gibi görünüyor. Peki bu durumda dengeleri bir şekilde değiştirebilecek gelişmiş silahlar var mı?
Yeni füzeler: Flamingo'ya karşı Oreşnik
Ateşlenen bir Atacm füzesi
Hem Rus hem de Ukrayna orduları, bazıları yeni ve deneysel seyir (kruz) füzeleri ve balistik füzeler kullanıyor.
Balistik füzeler öngörülebilir bir yörünge izliyor ancak radarla daha erken tespit edilebiliyorlar. Fakat seyir füzeleri daha düşük irtifalarda, yere daha yakın uçuyor ve bu da tespit edilmelerini zorlaştırıyor.
Ukrayna büyük ölçüde Batılı ortaklarından sağlanan füzelere bağımlı durumda.
ABD yapımı Atacm balistik füzelerini ve İngiltere ile Fransa'nın ortak geliştirdiği Storm Shadow/Scalp füzelerini Rus topraklarına fırlattılar.
Ancak Ukrayna yerli silah sanayisini hızlandırıyor.
BBC'nin savunma muhabiri Jonathan Beale'e göre, düşman topraklarının derinliklerine vurulan darbeler savaşın kritik bir parçası olarak görülüyor. Ukrayna bu amaçla ağırlıklı olarak uzun menzilli insansız hava araçları kullanıyor.
Ukrayna 1000 kilometreyi aşkın uzunluktaki cephe hattında hâlâ Rusya'ya karşı toprak kaybediyor.
Beale'e göre Ukrayna bu nedenle Rusya'nın savaş ekonomisini hedef alarak bu ilerlemeyi yavaşlatmaya çalışıyor.
Ukrayna artık kendi uzun menzilli seyir füzesini üretiyor ve bu füzeye, ilk prototiplerinin pembe renge boyanmasından dolayı Flamingo adı verildi
Ukraynalı savunma sanayi şirketi Fire Point tarafından geliştirilen Flamingo seyir füzesi, Kiev'in yerli silah üretiminde büyük bir atılım olarak görülüyor.
Seyir füzeleri Batılı ülkelerin genelde tedarik etmekte isteksiz davrandığı, düşman topraklarının derinliklerini vurabilen bir silah türü.
Üç bin kilometre uzaklıktaki hedefleri vurabilen, saatte 900 kilometreye varan hızlara ulaşabilen ve 1150 kiloluk bir savaş başlığı taşıyabilen bu füze, insansız hava araçlarının veya Neptün füzesi gibi daha kısa menzilli silahların erişemeyeceği stratejik Rus hedeflerini vurabilecek kapasitede.
Menzili, ABD Başkanı Donald Trump'ın Ukrayna'ya vermeyi reddettiği daha gelişmiş ve pahalı bir silah olan ABD yapımı Tomahawk'ınkine benziyor.
Ukrayna, kendi üretimi Flamingo füzelerini istediği herhangi bir hedefe ateşleyebiliyor. Rus işgal güçleriyle savaşırken Batılı müttefiklerinin kısıtlamalarıyla karşı karşıya kalmıyorlar.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, Flamingo füzesini ülkesinin en başarılı füzelerinden biri olarak tanımladı. Fakat savaşta kullanımına dair çok az ayrıntı kamuoyuna açıklandı.
Bu arada Rusya, menzili 5.500 km'ye kadar ulaşan yeni bir füze olan Oreşnik'i geliştirdi.
Bu füze, hızıyla diğer balistik füzelerden ayrılıyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin 2024'te bu hızın saniyede 2,5-3 kilometreye ulaşabileceğini söylemişti.
Bu da Ukrayna'nın Oreşnik füzelerini durdurmasının çok daha zor olacağı anlamına geliyor.
Rusya, bu füze sistemini savaşta şimdiye kadar iki kez kullandı. İlk olarak Kasım 2024'te ülkenin orta kesimlerindeki Dinyeper ve ardından Ocak 2026'da ülkenin batısındaki Lviv şehrinde.
Fırlatma sırasında son iniş esnasında kasıtlı olarak parçalanarak birbirinden bağımsız, hedefe yönelik birkaç farklı rokete dönüşen ve böylece peş peşe tekrarlanan patlamalara neden olan bir savaş başlığına sahip olduğu düşünülüyor.
Avcı jetleri : F-16'ya karşı Sukhoi
Tahminlere göre, Ukrayna, Belçika, Danimarka, Hollanda ve Norveç de dahil olmak üzere NATO ülkeleri tarafından taahhüt edilen yaklaşık 90 F-16'nın yaklaşık yarısını teslim aldı.
Bu uçaklar çok yönlü, bakımı kolay ve ABD ile NATO ülkelerinde standartlaştırılmış hemen hemen her türlü silahı taşıyabilecek kapasitede.
F-16 ilk olarak 1978'de ABD'de hizmete girdi.
Birçok Batı ordusu, eskiyen savaş uçaklarını hizmetten çıkarma ve yerlerine 2015'te hizmete giren ABD yapımı F-35'leri alma sürecinde.
Ancak bu, Ukrayna'nın küçük hava kuvvetleri için önemli bir gelişme anlamına geliyor.
Çünkü Ukrayna, başlıca savaş uçağı olarak 1970'lerden kalma Sovyet yapımı MiG-29'ları kullanıyordu.
Ukraynalı bir savaş pilotu, F-16'ya ilk geçtiğinde televizyonda "F16, şu anda kullandığımız uçaklarla karşılaştırıldığında, eski tip tuşlu bir cep telefonunun yanında akıllı telefon gibi" demişti.
F-16 esas olarak hava savunmasını güçlendirmek ve hassas kara hedeflerine saldırılar düzenlemek için kullanılıyor.
Ukraynalı pilotların ifadelerine göre, büyük başarıyla da kullanıldı.
Örneğin, Ukrayna hava kuvvetlerine göre, Aralık 2024'teki bir uçuş sırasında bir Ukraynalı pilot altı Rus seyir füzesini düşürdü.
Bu Savunma Amaçlı Önlem görevleri F-16'ların Ukrayna'da oynadığı kilit öneme sahip rollerden biri.
Rus savaş uçakları, askeri geçit töreninde Moskova'da uçarken
BBC Rusça'ya göre, modern Rus savaş uçağı filosunun temel gücü, Su-30, Su-34 ve Su-35'ten oluşan Sukhoi ailesi.
Henüz seri üretime geçmemiş olsa da beşinci nesil Su-57 savaş uçağını da unutmamak gerekiyor.
Rus Sukhoi uçakları modern radarlara ve uzun menzilli havadan havaya füzelere sahip. Örneğin, R-37 füzesinin 200 km'den fazla menzile sahip olduğu, büyük bir füze ve bomba yükü taşıyabildiği ve MiG-29 ve F-16'dan önemli ölçüde daha uzağa uçabildiği iddia ediliyor.
Dünya Modern Askeri Uçaklar Rehberi'ne göre Rus hava kuvvetleri, ABD'nin ardından dünyanın en güçlü ikinci hava gücü. Rusya toplam savaş uçağı sayısı bakımından da Ukrayna'ya kıyasla ezici bir üstünlüğe sahip.
Rus uçakları, Patriot gibi Batı menşeli karadan havaya füze sistemleriyle vurulma korkusuyla, Ukrayna topraklarının derinliklerine pek, hatta hiç girmiyor.
BBC Rusça'dan İlya Abişev'e göre şu anda klasik it dalaşları son derece nadir yaşanıyor.
Genellikle iki taraf da, düşman hava savunma bölgesine girmeden, uzun mesafelerden füzeler ve uçan bombalarla kara saldırıları yapıyor.
Peki ya SİHA'lar?
Savaş boyunca insansız hava araçları, gözetleme, hedef belirleme, füze fırlatma ve "kamikaze" silahı olarak yaygın bir şekilde kullanıldı.
BBC savunma muhabirine göre, Ukrayna şu anda robotlar ve SİHA'lar gibi insansız sistemlerin geliştirilmesinde dünyanın büyük bir bölümüne öncülük ediyor.
Bloomberg'in Kasım 2025'te bildirdiğine göre, ülkenin yıllık yaklaşık dört milyon insansız hava aracı üretmesi bekleniyor.
Geçtiğimiz yıl gerçekleştirilen Örümcek Ağı Operasyonu'nda, 110'dan fazla Ukrayna yapımı İHA Rusya'ya gizlice sokulmuş ve 40'tan fazla stratejik bombardıman uçağına saldırılmıştı. Bu operasyon, Ukrayna'nın başarılı İHA stratejisinin bir göstergesiydi.
Ukraynalı bir operatör, VR (sanal gerçeklik) gözlük kullanarak FPV SİHA'sı uçuruyor
Ukrayna ayrıca cephelerde savaş SİHA'ları ve denizde de Rus savaş gemilerinin batırılmasına yardımcı olan deniz SİHA'ları kullanıyor.
FP-1 ve FP-2 gibi bazı Ukrayna yapımı insansız hava araçları ucuz ve hızlı üretilebiliyor.
FP1 hattı Rusya'da Moskova'ya kadar ulaşabiliyor.
Ukrayna, çatışmanın başlangıcında Türkiye tarafından sağlanan ve füze fırlatan Bayraktar TB2 insansız hava araçlarını, ABD tarafından sağlanan Switchblade kamikaze iİHA'larını ve Çin yapımı DJI Mavic 3 gibi İJA'lar da kullandı.
BBC Rusça'ya göre Kremlin, ucuz saldırı SİHA'larının üretimini yılda on binlerce adede çıkarmayı hedefliyor.
Rus haber ajansı Tass, İHA programını yönetecek yeni bir komutanlık olan İnsansız Sistemler Kuvvetleri'nin kurulduğunu duyurdu.
Bu durum da hava aracı geliştirmenin artık savunma stratejilerinde öncelikli bir mesele olduğunu gösteriyor.
Ukrayna'nın Harkov kentine düzenlenen saldırıda kullanılan Molniya SİHA'sı
Geçen yıl Rus medyasında yer alan haberlerde Artemis-10, Tuvik, Sirius ve daha birçok insansız hava aracı geliştirme projesinin isimleri geçiyordu. Bunlar, en modern ve seri üretime hazır projeler olarak tanımlanıyordu.
Ancak, bunların gerçek savaş koşullarında kullanıldığına dair herhangi bir haber yok.
BBC Rusça'ya göre, gerçekte Rus ordusu tarafından hizmete alınan yeni tip insansız hava araçlarının sayısı muhtemelen o kadar fazla değil.
Geçen yıl boyunca Rusya, taktiksel Molniya-2 gibi zaten hizmette olan ve kamikaze insansız hava aracı olarak kullanılan araçlarını modernize etmeye devam etti.
Daha önce Rusya, İran'dan Şahed adı verilen bir tür İHA ithal ediyordu, ancak şimdi kendi versiyonu olan Geran'ı üretiyor. Şahed gibi, bunlar da kanatlı İHA'lar ve genellikle kamikaze saldırılarında kullanılıyor.
Geran İHA'ları genellikle Ukrayna'da şehirlere, ulaşım ağlarına, sivil ve askeri altyapıya yönelik uzun menzilli saldırılar için tercih ediliyor.
Rusya hala ayda yaklaşık üç bin adet üretiyor ve Washington merkezli Bilim ve Uluslararası Güvenlik Enstitüsü'nün analizine göre, 2025 yaz ve sonbahar aylarında günde ortalama 175 adet Şahed tipi İHA fırlattılar.
Ukrayna'da Rus yapımı Shahed tipi bir insansız hava aracının kalıntıları inceleniyor
Her iki tarafı da etkileyebilecek bir sorun ise bağlantı.
Bazı İHA'lar yön bulmak için uydu bağlantılarına bağımlı.
Elon Musk son dönemde Rusya'nın Starlink uydularını İHA saldırıları için kullanmasını engellemek için çaba sarf etti ve Ukraynalı yetkililer bunun "gerçek sonuçlar verdiğini" söyledi.
BBC Rusça'dan İlya Abishev'e göre, Rusya'nın kendi uydu sistemi olan Gazprom Uzay Sistemleri, Starlink'e kıyasla çok daha sınırlı ve savaş koşullarında her zaman güvenilir olmuyor.
Fiber optik kablolara bağlı veya radyo iletimi kullanan insansız araçlar gibi diğer seçeneklerin ise menzilleri daha kısa ve ve o kadar etkili, güvenilir veya ucuz da değiller.
Gelecekte başka hangi ileri teknolojiler fark yaratabilir?
Yapay zeka, Ukrayna ve Rusya arasındaki teknoloji yarışında yeni bir cephe haline geldi.
BBC Ukraynaca'dan Oleh Cerniş yapay zekâ kullanan yeni silahların cephedeki durumu değiştirebileceğini söylüyor.
Ukrayna Savunma Bakanı Mikhailo Fedorov, bu tür ilerlemelerin zaten olduğunu söylüyor.
Ancak henüz yapay zekayı etkili bir şekilde kullanabilecek hazır bir silah yok.
Cerniş'e göre bu başarılı olursa, küçük insansız hava araçlarının bile etkinliği hızla artabilir.
BBC Rusça'ya göre Kremlin, otonom hedefleme ve yapay zekaya sahip insansız hava araçları da geliştiriyor.
