Dünya Kaynak: Independent 04.04.2025 10:55

Güney Kore'nin devlet başkanlarına neler oluyor?

Güney Kore'de sıkıyönetim ilanı nedeniyle Yoon Suk Yeol'un devlet başkanlığı görevinden azledilmesinin yankıları sürüyor.
Güney Kore'nin devlet başkanlarına neler oluyor?

Anayasa Mahkemesi’nin Yoon hakkındaki azil kararı sonrası aralarında Özel Kalem Müdürü Chung Jin-suk ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Shin Won-sik'in de bulunduğu 15 yetkili istifa dilekçelerini Başkanlık Ofisi’ne sundu. Ancak devlet başkanlığına vekalet eden Başbakan Han Duck-soo'nun istifaları kabul etmediği bildirildi .

İlerleyen süreçte ülkede 60 gün içinde devlet başkanlığı için erken seçim yapılacak.

Washington Post, Yoon’un azledilmesinin, ülkenin eski liderlerinin akıbetini hatırlattığını yazıyor. Haberde, azledilen, sürgüne gönderilen ya da suikasta uğrayan liderlere yer veriliyor. 

Güney Kore’nin ilk lideri Yi Seungman, ülkeyi ikiye bölen figürlerden biriydi. Kore Yarımadası’nda Soğuk Savaş gerginliğinin yaşandığı 1948-1960’ta devlet başkanlığı yapan Yi, iç savaşta ABD’nin desteğini almak için yürüttüğü lobicilik faaliyetleriyle destek topladı. 

Syngman Rhee adını kullanan siyasetçi, diğer yandan seçimlere müdahale etmekle ve yolsuzluk yapmakla suçlandı. 1948-1949’da Jeju Adası’nda dönemin Güney Kore İşçi Partisi’nden komünistlerin liderlik ettiği isyanları şiddet kullanarak bastırmasıyla da tepki topladı. Yi, 1960’ta sürgüne gönderildiği Hawaii’de 5 yıl yaşadıktan sonra öldü.

Rhee’nin ülkeden gitmesiyle oluşan boşluktan faydalanan Park Chung-hee, 1961’de darbeyle yönetimi ele geçirdi. General Park, orta sınıfı güçlendiren ekonomik reformlarıyla destek toplarken, ülkeyi demir yumrukla yönetmesi nedeniyle tepki de çekti. Park, o dönem Güney Kore İstihbarat Servisi’nin başındaki Kim Jae-gyu tarafından 26 Ekim 1979’da suikastla öldürüldü.

2003-2008’de görev yapan Güney Kore lideri Roh Moo-hyun, insan hakları savunusu ve “ABD’ye teslim olmama” kampanyasıyla ünlendi. Roh hakkında görevdeyken rüşvet aldığı iddiasıyla hukuki işlem başlatıldı. Siyasetçi, soruşturma sürerken 2009’da intihar etti.

Roh’un yerine seçilen Li Myong-bak, 2008-2013’te ülkeyi yönetti. Rüşvet, vergi kaçırma ve zimmete para geçirme suçlarından 2018’de yakalandı. Aynı yıl 15 sene hapis cezasına çarptırıldı. Ekim 2020’de cezası 17 yıl olarak güncellendi. Aralık 2022’deyse Yoon tarafından affedildi.

kore-i 

Güney Kore'nin ilk kadın lideri Park Geun-hye

Li’nin ardından 2013’te göreve gelen Park Geun-hye, Güney Kore’nin ilk kadın devlet başkanı oldu. Görevi kötüye kullandığı ve yolsuzluk yaptığı gerekçesiyle 2016’da azledildi ve bir yıl sonra tutuklandı. Eski Güney Kore lideri Moon Jae-in’in Park için af çıkarmasıyla politikacı Aralık 2021’de serbest bırakıldı. 

Hawaii Üniversitesi'nde Kore tarihi üzerine çalışan C. Harrison Kim, ülkenin çalkantılı geçmişine dair şunları söylüyor: 

Neredeyse tüm Güney Kore devlet başkanlarının ya da ailelerinin yozlaşmış bir tarafı vardı. Ancak ilginç olan Güney Kore halkının buna tahammül edememesi. Neredeyse her zaman birileri bunun bedelini ödemek zorunda kaldı, bu da genellikle başkanların kendileri oldu.