Shakhsanam KURBANOVA
SpaceX CEO'su Elon Musk, X hesabından yaptığı paylaşımlarda Ukrayna ordusunun sivil Starlink hizmetini saldırı amaçlı dron operasyonlarında kullanarak şartları ihlal ettiğini öne sürdü ve bunu mümkün kılan "açığın" geçen hafta kapatıldığını söyledi. Kiev yönetimi ise iddiayı reddetti: Ukraynalı yetkililere göre ticari Starlink, derin ve orta menzilli saldırılar için teknik olarak kullanılamıyor.
Ukrayna, bir haftadan uzun süre Starlink hız kısıtlamalarıyla karşı karşıya kaldı ve ülke bu kısıtlamaların, Rus hava saldırılarına karşı dron savunma kabiliyetini aksattığını duyurdu. Ukrayna yetkilileri, hem Starlink hem de askerî odaklı Starshield hizmetinin kısıtlamalar öncesindeki hızlara geri döndüğünü açıkladı. Musk, SpaceX'in hızı gerçekten kıstığını doğruladı. Wall Street Journal'ın da kısıtlamayı Musk'ın emrettiğini bildirdiği aktarılıyor.
MUSK'IN GEREKÇESİ "ŞARTLAR BAYPAS EDİLDİ"
Musk, ticari bir sivil hizmetin insan öldürmeye yönelik taarruz amaçlı dron saldırılarında kullanılmasına hiçbir zaman izin verilmediğini yazdı. Starlink'in kullanım şartlarında hizmetin ticari bir iletişim ürünü olduğu, Musk'a göre ise yalnızca sivil veya savunma amaçlı kullanılabileceği belirtiliyor. Musk, SpaceX'in yalnızca şartları uyguladığını, bir kısıtlamanın aşıldığı noktada devreye girdiğini söyledi.
Aynı paylaşımlarda Musk, SpaceX'in Ukrayna'yı savunmak için özel sektörde "açık ara" en çok katkıyı yapan şirket olduğunu da savundu. Starlink'in cephe savunması için hâlâ kritik olduğunu, çünkü karıştırılamayan ve havaya uçurulamayan tek sistem olduğunu, bunun en azından şimdilik geçerli olduğunu ekledi.
KİEV "FİZİKEN KULLANAMIYORUZ"
Cumhurbaşkanı Zelenskiy'in savunma teknolojisi danışmanı Serhii Beskrestnov, Musk'ın gerekçesini pazar günü sosyal medyadan yanıtladı. Beskrestnov'a göre ticari Starlink üzerindeki mevcut kısıtlamalar, Musk'ın tarif ettiği türden saldırıları "fiziksel olarak imkânsız" hâle getiriyor. Kendisi, ticari Starlink'in derin ve orta menzilli saldırılarda kullanılamayacağını vurguladı ve Musk'ın mevcut kısıtlamalardan haberdar olmamasını "çok garip" olarak nitelendirdi. [1, 2, 3]
Savunma Bakanlığı'nın eski dron danışmanı Serhii Sternenko da sivil Starlink hizmetiyle Musk'ın anlattığı türde dron görevlerinin teknik olarak mümkün olmadığını, Ukrayna'nın kullanım şartlarını ihlal etmediğini belirtti.
SAHADAKİ ETKİ
Starlink, Ukrayna için yalnızca cephe iletişimi değil; dron operasyonları ve Rusya'nın fırlattığı jet motorlu dronların önlenmesi için de belirleyici bir altyapı. Kısıtlamalar sürerken Rusya saldırılarını sürdürdü; Vinnitsa'da bir Rus dronunun konut binasını vurması sonucu en az altı kişi yaralandı. Ukrayna ise kısıtlamalara rağmen Rusya içindeki derin saldırılarının bir hafta boyunca devam ettiğini bildirdi.
WASHİNGTON'DA SİYASİ YANKI
Kriz kısa sürede ABD siyasetine de sıçradı. Beyaz Saray, yavaşlatma talimatı verdiği yönündeki iddiaları yalanladı; Başkan Donald Trump da Ukrayna'nın Starlink erişiminin sınırlandırılmasında kendisinin rolü olmadığını söyledi. Bazı Cumhuriyetçi siyasetçiler ise konuyla ilgili soruşturma çağrısı yaptı. Olay, özel bir şirketin savaşan bir devletin iletişim altyapısı üzerindeki kontrolünü yeniden gündeme taşıdı. Bir tarafta bir şirketin kendi kullanım şartlarını uygulama hakkı, diğer tarafta bir ülkenin varoluşsal bir savaşta kritik altyapıya erişimi var. Taraflardan hiçbirinin iddiası şimdilik bağımsız bir kaynakça doğrulanmış değil: Musk'ın hangi "açıktan" söz ettiği ayrıntılandırılmadı, Ukrayna ise teknik gerekçesini kamuoyuna belge sunarak ispatlamadı.
Önümüzdeki günlerde izlenecek başlıklar şunlar: SpaceX'in şartlar konusunda yeni bir açıklama yapıp yapmayacağı, Kiev'in alternatif uydu bağlantıları için adım atıp atmayacağı ve Kongre'de gündeme gelen soruşturma çağrılarının somut bir sürece dönüşüp dönüşmeyeceği.
