ABD Başkanı Donald Trump, pazar günü Rusya ile Ukrayna arasında bir “enerji ateşkesi” ilan ederek kafa karışıklığına yol açtı. Duyuru Kiev’de şaşkınlıkla karşılanırken, Moskova sessiz kaldı, Ukrayna’nın Batılı müttefikleri ise açıklamaya destek verdi.
Ancak ateşkesin uygulanıp uygulanmayacağı belirsizliğini korudu. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, pazar günü Rusya’nın başkent Kiev’deki bir tesis de dahil olmak üzere birden fazla Ukrayna enerji santralini vurduğunu açıkladı. Harkiv’deki bir tesisin de hedef alındığını belirten Zelenskiy, saldırıların elektrik kesintilerine yol açtığını söyledi.
Trump'ın duyurusu, Rus dizeline uygulanan ABD yaptırımlarının geçici olarak gevşetileceğini açıklamasından 2 gün sonra geldi. Bu karar, Avrupa'daki müttefikler ile Kiev'in tepkisini çekti. Kararı eleştirenler, bunun yalnızca Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i cesaretlendireceğini belirtti.
Trump, pazar günü erken saatlerde Truth Social'da yaptığı açıklamada, "Derhal geçerli olmak üzere Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşta bir ENERJİ ATEŞKESİ var," diyerek "Her iki taraf da anlaşmaya vardı. Sakın bozmayın!" mesajını paylaştı.
Zelenskiy, açıklamadan şaşkınlık duyduğunu belirterek daha fazla ayrıntı istediğini söyledi ancak "Ukrayna ateşkesi destekliyor ve Rusya'nın da bunu desteklemesi çok önemli," diye ekledi.
Rusya ise bu mutabakatı henüz doğrulamadı.
Daha sonra yaptığı açıklamada Zelenskiy, çok sayıda Ukrayna elektrik santralinin vurulduğunu ve "Ukrayna semalarının bütün gün Rus 'Şahed'leriyle (İran tarafından tasarlanan ve Rusya'nın yoğun biçimde kullandığı insansız hava araçları) istila edildiğini" söyledi.
Rusya, 2022'de komşusuna yönelik geniş çaplı işgali başlattığından bu yana Ukrayna'nın enerji altyapısını sistematik biçimde hedef alıyor. Bu saldırılar enerji ve ısınma sıkıntılarına yol açarken, Ukrayna'nın da Rus petrol rafinerilerine misilleme saldırıları düzenlemesine neden oldu. Kiev, bu tesislerin savaşın finansmanında kullanıldığını savunuyor.
Son dönemde ise Trump'ın İran'da yürüttüğü savaş, petrol arzında sıkıntılara ve fiyatlarda sert yükselişe neden oldu. Bu durum, önümüzdeki ayın başlarında yapılacak ara seçimler öncesinde Cumhuriyetçi Parti için ciddi ters rüzgârlar yaratıyor.
Zelenskiy: Putin'e söyleyin, seçimler için bize 60 gün ateşkes versin
Ateşkes, pazar günü Ukrayna'nın başlıca Batılı müttefikleri olan İngiltere, Fransa, Kanada ve Avrupa Komisyonu tarafından desteklendi. Birçok lider, Rusya'ya anlaşmaya uyması için çağrıda bulundu. Ancak bu destek, hafta içinde ABD ile Rusya arasında varılan dizel anlaşmasına yönelen ve Trump ile Zelenskiy arasındaki gerilimi artıran sert eleştirilerle taban tabana zıt bir tablo ortaya koydu.
Zelenskiy, dizel anlaşmasını "zayıf bir karar" olarak nitelendirirken, Ukrayna'nın bazı Avrupa müttefikleri öfkelerini dile getirerek Moskova üzerindeki baskıyı artırma sözü verdi.
Aralarında 4 Cumhuriyetçinin de bulunduğu 7 ABD senatörü, pazar günü yaptıkları ortak açıklamada Rusya ile dizel anlaşmasını sert dille eleştirerek bunun yasadışı olduğunu savundu.
Kanada Başbakanı Mark Carney, Zelenskiy ile yaptığı telefon görüşmesinin ardından pazar günü eleştirel seslere katılarak, dizel anlaşmasının "Ukrayna, Kanada ve müttefiklerin Avrupa'da barış ve istikrar yaratma çabalarıyla doğrudan çeliştiğini" söyledi.
Cumartesi günü kendisine yöneltilen eleştiriler sorulduğunda Trump, Ukrayna'nın artık savaşın nihai olarak sona erdirilmesini sağlayacak "yeni bir lidere ihtiyacı olduğunu" söyledi.
ABC News'e konuşan Zelenskiy ise yanıt olarak, "Bir lideri ya da diğerini seçmek bizim toplumumuzun, bizim halkımızın kararına bağlı," dedi.
"(Vladimir) Putin'e söyleyin, bize 2 ay, 60 gün tam ateşkes verin; biz de seçimleri düzenleyelim," diye konuştu.
Berlin ve Londra'dan tam destek
Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul pazar günü, Berlin'in Zelenskiy'e "tam destek" vermeyi sürdürdüğünü bir kez daha vurguladı.
Wadephul, "Avrupa'nın istikrara ihtiyacı var; bu da Ukrayna'nın ve hükümetinin yanında çok net biçimde durmaya devam etmemiz gerektiği anlamına geliyor," diye vurguladı.
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de Ukraynalı lideri "halkının özgürlüğü için verdiği mücadeleye önderlik ettiği" için desteklediğini belirtti.
İngiltere Başbakanı Andy Burnham, bu güçlü desteği yineleyerek, Trump'ın "derhal başlaması gereken kalıcı bir enerji ateşkesi" çağrısına katıldığını dile getirdi.
