Shakhsanam KURBANOVA
Brezilya'nın uzay araştırmaları kurumu yakın gerçek zamanlı izleme sistemi DETER, Ağustos 2025'ten Temmuz 2026'ya kadar geçen 12 aylık dönemde 2.874 kilometrekarelik ormansızlaşma uyarısı kaydetti. Bu rakam, bir önceki 12 aylık döneme göre %36,87 düşüşe işaret ediyor ve son on yılın ortalamasının yaklaşık %55,6 altında kalıyor. Bloomberg ve Washington Post tarafından aktarılan bir başka hesaplamada ise yıllık düşüş oranı %37 olarak verildi; iki kaynak arasındaki bir puanlık fark, aynı temel verinin farklı yuvarlanmasından kaynaklanıyor.
Yılın ilk yarısına bakıldığında tablo daha da çarpıcı: Ocak-Haziran 2026 döneminde kesilen alan 1.295 kilometrekareye geriledi; bu, 2025'in aynı döneminde kaydedilen 2.090 kilometrekareye kıyasla %38'lik bir düşüş ve 2016'dan bu yana en düşük seviye anlamına geliyor. DETER verileri henüz resmi yıllık oran olarak kabul edilmiyor; Brezilya'nın yüksek çözünürlüklü PRODES sistemi ile üretilen nihai resmi rakamların Ekim-Kasım 2026'da açıklanması bekleniyor.
“LULA HÜKÜMETİ İÇİN SİYASİ ÖNEM”
Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, 7 Ağustos'ta INPE'nin 65. kuruluş yıldönümü etkinlikleri kapsamında São José dos Campos'taki merkezi ziyaret ederek verileri bizzat kamuoyuna sundu. Ekim ayında dördüncü kez cumhurbaşkanlığı seçimine girecek olan Lula için bu düşüş, göreve geldiği Ocak 2023'ten bu yana süregelen bir eğilimin devamı niteliğinde ve seçim kampanyasında öne çıkarabileceği somut bir çevresel başarı olarak değerlendiriliyor. Selefi Jair Bolsonaro döneminde, 2022 yılında New York City'nin yaklaşık 13 katı büyüklüğünde bir alan kesilmişti.
Bilim direktörü Ane Alencar, Amazon Çevre Araştırmaları Enstitüsü adına yaptığı açıklamada düşüşün rastlantısal olmadığını, kesimi durdurmaya yönelik siyasi iradenin sonuç verdiğini vurguladı. Buna karşın ABD Ticaret Temsilciliği, Haziran 2026'da tamamladığı bir Bölüm 301 soruşturmasında Brezilya'nın yasa dışı ormansızlaşmaya karşı yaptırımları etkin biçimde uygulamadığını öne sürerek 22 Temmuz'da bazı Brezilya ürünlerine %25 gümrük tarifesi uyguladı; ancak ormansızlaşmanın başlıca itici gücü olan sığır eti bu tarifelerden muaf tutuldu.
“RİSKLER SÜRÜYOR”
Uzmanlar, kesim verilerindeki iyileşmenin ormanın tamamen güvende olduğu anlamına gelmediği konusunda uyarıyor. Orman bozulması; yangın, kaçak kesim ve kuraklık kaynaklı olarak Amazon'un yaklaşık %40'ını etkiliyor ve son yıllarda doğrudan kesimin önüne geçmiş durumda. Ayrıca 2026'nın ikinci yarısında etkili olması beklenen güçlü bir El Nino, bölgede daha yüksek sıcaklıklar ve daha kurak koşullar yaratarak yangın riskini artırabilir.
