1946'da cumhuriyetin kurulmasından bu yana geçen 80 yılda 68 hükümet gören İtalya, siyasi istikrarsızlık örneğine dönüşmüştü. Ancak 2022 seçimleriyle iş başına gelen Meloni'nin görev süresi boyunca örneğin Fransa beş, İngiltere dört başbakan gördü.
Giorgia Meloni liderliğindeki sağ koalisyon hükümetinin bu başarısı ulusal ve uluslararası basında analizlere konu oluyor.
Meloni 2022'de iktidara geldiğinde İtalya'nın ilk kadın ve kökleri neofaşist hareketlere dayanan ilk başbakanı oldu.
Meloni'nin liderliğini yaptığı İtalya'nın Kardeşleri (FdI) partisi seçimlerde yüzde 26 oy aldı, ittifak ortağı diğer sağ partilerle birlikte oy oranı yüzde 44 oldu. Çok sıradışı bir destekle iktidara gelmese de sıradışı biçimde iktidarda kalmayı başardı.
İtalya siyasetini analiz eden uzmanların üzerinde anlaştığı bir unsur, bu başarıda "pragmatizm" ve "gerçekçiliğin" etkili olduğu.
Meloni hükümetinin iktidar rekorunu tartışmak için geçen Perşembe günü Roma'daki Yabancı Basın Derneği'nde düzenlenen basın toplantısında da bu unsur üzerinde duruldu.
Televizyon kanalı La7'nin iç siyaset muhabiri Alessandra Sardoni, Meloni'nin 2021'de yayımladığı otobiyografi kitabı "Ben Giorgia'yım" da en çok kullanılan sözcüğün "gerçekçilik" olduğunu vurguladı.
Pragmatizm ve Türkiye ile ilişkiler
Bu pragmatizm ve gerçekçilik, Meloni'nin muhalefetteyken yüksek perdeden yaptığı talepler ve verdiği sözlerin iktidara geldiğinde yumuşaması ve yön değiştirmesinde de görülüyor.
Örneğin Türkiye ile ilişkiler konusunda muhalefetteki Meloni ile iktidardaki Meloni birbirine zıt iki karaktere benziyor.
Meloni henüz 2021'de Erdoğan'ı "siyasal İslam'ı Avrupa'ya taşımakla" suçlamış, "Türkiye'nin AB üyeliğine aday ülke statüsünü kesin olarak iptal etmenin ve Türkiye'nin Avrupa'ya girişine kesin olarak hayır demenin zamanı geldi" demişti.
Ertesi yıl iktidara gelmesinin ardından ise Erdoğan ile oldukça yakın bir görüntü sergiledi. Birçok uluslararası zirvede ikili görüşmeler yapan iki lider, 2024'te İstanbul'da bir araya geldi.
Meloni'nin Türkiye ziyaretiyle ilgili analizlerde yine pragmatizm ve jeostratejik çıkarlar unsuru üzerinde duruluyor, örneğin İtalyan hükümetinin Libya'dan göçün durdurulması için Ankara'nın yardımını istediği belirtiliyordu.
Meloni hükümetinin Ankara'ya yakınlığı son yıllarda kritik önemdeki savunma sektöründe yapılan iş birlikleriyle de görüldü.
İtalyan savunma ve havacılık şirketi Leonardo ile Türkiye'den Baykar geçen yıl ortak girişim anlaşması imzaladı.
Meloni dış politikadaki bu pragmatist yaklaşımı diğer dosyalarda da gösterdi. Muhalefetteyken AB'nin ortak para biriimi euro'dan çıkmak da dahil birlik karşıtı görüşleri savunan, "Bizi çarmıha geren bu Avrupa'ya karşıyız" diyen Meloni iktidardayken ise AB kurumlarıyla işbirliği görüntüsü sergiledi.
ABD yönetiminde kendisine zıt siyasi çizgideki Joe Biden varken de, ardından gelen Donald Trump yönetimiyle de yakın ilişkilere sahip oldu. Meloni için "Trump'a fısıldayan lider" yakıştırması yapılsa da iki liderin arası, İtalya'da popüler olmayan İran savaşı konusunda Trump'ın Meloni'den aradığı desteği bulamaması üzerine açıldı.
Soldaki parçalanma
Öte yandan hükümetin uzun ömürlü olmasını sağlayan faktörler arasında, pragmatizm unsurunun dışında muhalefetteki bölünmüşlük ve koalisyonun küçük ortaklarının zaafları da etkili.
Haber sitesi Il Post, Meloni hükümetinin rekoruyla ilgili analizinde muhalefetteki sol kanadın bu rekordaki etkisini şöyle yorumladı:
"Siyasi beceriksizlik, belirsizlik ve abartılı kişiselleştirmenin birleşimi nedeniyle, ilerici partiler 2022 seçimlerine üç kampa bölünmüş olarak girdiler… Bu durum aynı zamanda, son dört yıldır merkez solun kendisini güvenilir bir alternatif olarak sunamaması nedeniyle de yaşandı. Parçalı, çekişmeli ve ortak bir gündemden yoksunlar."
Koalisyon hükümetini oluşturan partiler İtalya'nın Kardeşleri, Haydi İtalya ve Lig arasında da zaman zaman çekişme yaşansa da bu gerilimlerin kritik bir düzeye ulaşmadan bertaraf edilmesi de hükümetin ömrünü uzattı.
Henüz birkaç yıl önce destek oranları Meloni'nin partisinin çok üzerinde olan diğer iki parti, 2022 seçimlerinden küçük koalisyon ortakları olarak çıktı. Parlamentodaki tablo, bu diğer iki parti içindeki krizler, Meloni'yi zorlayacak tavizler talep etmelerinin önüne geçti.
Berlusconi'yi yine geçer mi?
Bu istikrarın da etkisiyle Meloni döneminde İtalya'nın ekonomik olarak güven tesis etmeyi başardığı sık dile getiriliyor. Ancak muhalefet kamu harcamalarının verimsizliğinden büyüme oranının düşüklüğüne birçok başlıkta hükümetin maliye politikasını da eleştiriyor.
Giorgia Meloni de 4 Eylül Cuma günü iktidar rekorunu kutlamak için düzenlenen etkinlikte "İstikrar, bu millete kazandırdığımız ilk büyük reformdur. Bu istikrar sayesinde İtalya, Avrupa'da gözetim altında olan bir ülke olmaktan çıktı" dedi.
Düne kadar, en uzun süre iktidarda kalan hükümet rekoru, 2021-2025 arasında 1412 gün görevde kalan Silvio Berlusconi hükümetindeydi. Meloni hükümeti tek dönemde iktidarda en uzun süre kalma rekorunu ele geçirse de, Berlusconi halen birden fazla dönemde toplamda en uzun süre görev yapan başbakan olmayı sürdürüyor. Berlusconi, dört farklı görev süresinde yaklaşık dokuz yıl başbakanlık yapmıştı.
Öte yandan Meloni, bu rekorda da gözü olduğunun sinyallerini veriyor. Dün güneydeki Bari kentinde yapılan kutlamalarda yaptığı konuşmada, seçim yasasında yapmak istediği reforma da değindi. Bu reform tasarısı, hükümetin 2027'de planlanan seçimleri kaybetme olasılığını azaltma girişimi olarak görülüyor. Meloni bu görev süresini tamamlar ve ikinci kez göreve gelirse yeni bir rekora daha imza atabilir.
Hükümetin rekoru ve Meloni'nin partisi İtalya'nın Kardeşleri'nin Cuma günü yaptığı kutlamalar bugünkü ulusal gazetelerin hemen hepsinin manşetlerinde yer aldı. Hükümete yakın gazetelerden Libero manşetinde şu ifadelere yer verdi:
"İkinci Meloni dönemi: 'Pes etmeyeceğim, yetinmeyeceğim.' Giorgia seçim kampanyasını başlattı."
