İran basını, ABD ile İranlı müzakerecilerin ateşkesin uzatılması ve İran'ın nükleer programına ilişkin görüşmelerin yapılması için 60 günlük bir anlaşmaya vardığına dair ABD basınında yer alan haberin doğru olmadığını bildirdi.

Yarı resmi Tesnim Haber Ajansına konuşan İran'ın ABD ile müzakere ekibinden ismi açıklanmayan bir yetkili, "Bazı Batılı kaynakların İran ile ABD'nin terörist rejimi arasında sözde 'mutabakat zaptı' metninin tamamlandığı ve sadece her iki tarafın da açıklamasını beklediği yönündeki iddialar doğru değildir ve metin henüz tamamlanmamıştır." ifadelerini kullandı.

İranlı yetkili, mutabakat zaptının nihai hale gelmesi halinde İran'ın müzakerelerin arabulucusu Pakistan'a ve kamuoyuna bilgi verileceğini aktardı.

Amerikan Axios haber platformunda yer alan ve isimleri açıklanmayan iki ABD'li yetkiliye dayandırılan haberde, ABD ile İranlı müzakerecilerin ateşkesin uzatılması ve İran'ın nükleer programına ilişkin görüşmelerin yapılması için 60 günlük bir anlaşmaya vardığı iddia edilmişti.

Mutabakat için ABD Başkanı Donald Trump'ın onayının beklendiği bildirilmişti.

Haberde, söz konusu mutabakat metninde, ilk aşamada Hürmüz Boğazı'nın herhangi bir kısıtlama olmaksızın ticari gemilerin geçişine açılacağı ve buna karşılık ABD'nin de İran limanlarına yönelik uyguladığı deniz ablukasını kaldıracağı bilgisi verilmişti.

Ateşkesin sürdüğü İran'da ihlallere bir yenisi eklendi. ABD ordusu Hürmüz Boğazı yakınlarında İran'a ait insansız hava aracı (İHA) operasyon merkezini vurdu. İran Devrim Muhafızları buna yanıt olarak bölgedeki bir ABD üssünün hedef alındığını açıkladı.

Karşılıklı tırmanma, ABD Başkanı Donald Trump'ın Tahran'la Hürmüz Boğazı'na ilişkin bir uzlaşıya yaklaşıldığı yönündeki haberleri reddetmesinden saatler sonra yaşandı.

Amerikan ordusu İran İHA'larını düşürdü

ABD'li bir yetkili, Reuters'a yaptığı açıklamada ordunun dört İran İHA'sını düşürdüğünü, beşinci İHA'nın kalkışına hazırlanan kontrol istasyonunun ise Bandar Abbas'ta vurulduğunu söyledi. Yetkili, operasyonların "ölçülü, savunma amaçlı ve ateşkesi korumaya yönelik" olduğunu belirtti.

Devrim Muhafızları ise sabah saatlerinde Bandar Abbas Havalimanı yakınlarına düzenlenen ABD saldırısına karşılık verdiklerini, kendilerine yönelik saldırının yapıldığı üssü hedef aldıklarını duyurdu.

Kuveyt, kaynağını belirtmeden füze ve İHA saldırılarına karşılık verdiğini açıkladı. Ülkede Amerikan üsleri bulunuyor. Ayrıca İsrail'de de "düşman hava aracı" nedeniyle uyarı sirenleri çaldığı bildirildi.

Piyasalarda sert dalgalanmalara yol açtı

Gerilimin tırmanmasıyla petrol fiyatı yüzde 3'ün üzerinde artarken borsalarda düşüş, dolarda ise yükseliş görüldü.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Salı günü de, mayın döşemeye çalıştığı öne sürülen botlar ile İran'ın güneyindeki füze fırlatma rampalarının hedef alındığını açıklamıştı.

İhlallere rağmen, taraflar arasında 8 Nisan'dan bu yana kırılgan bir ateşkes sürüyor.

Trump: Hürmüz'ü kimse kontrol edemez

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla 28 Şubat'ta başlayan savaşta şimdiye kadar binlerce kişi hayatını kaybederken, enerji fiyatları sert yükseldi. Trump, son haftalarda bir anlaşmanın yakın olduğunu sık sık dile getiriyordu.

Ancak ABD Başkanı, Hürmüz Boğazı'nda trafiğin bir ay içinde savaş öncesi seviyelere döneceği ve trafiğin İran ile Umman tarafından ortak yönetileceği yönündeki İran devlet televizyonunun taslak anlaşma iddiasını reddetti.

"Hürmüz'ü kimse kontrol etmeyecek. Burası uluslararası su yolu" diyen Trump, Umman'a yönelik sert ifadeler kullanarak "Herkes gibi davranacaklar, yoksa onları vurmak zorunda kalırız" ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı, İran'la bir anlaşma için henüz hazır olmadığını, yaptırımların hafifletilmesinin de gündemde olmadığını kaydetti.

İran'dan "kırmızı çizgi" açıklaması

İran Parlamentosu Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, Trump'ın "tehdit ile uzlaşı çağrısı arasında gidip geldiğini" belirterek Tahran'ın uranyum zenginleştirme hakkı, Hürmüz üzerindeki yetki iddiası ve yaptırımların kaldırılması taleplerinden geri adım atmayacağını söyledi.

İran devlet televizyonu, taslak anlaşmanın ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırmasını ve bölgedeki askeri varlığını azaltmasını içerdiğini öne sürdü. Beyaz Saray ise haberi "tamamen uydurma" olarak nitelendirdi.

Bu arada ABD Hazine Bakanlığı, Hürmüz Boğazı trafiğini yönetmek üzere kurulan İran merkezli Fars Körfezi Boğaz Otoritesi'ni ulusal güvenliğe tehdit oluşturan kişi ve kurumlar listesine ekledi.

Savaştan önce Hürmüz'den geçişler serbest şekilde yapılabiliyordu.

Nükleer belirsizlik

İran'ın nükleer programı ise Tahran tarafından duyurulan ve Washington'un reddettiği taslak metinde yer almıyor. İranlı kaynaklar, nükleer konunun müzakerelerin ikinci aşamasında ele alınacağını belirtiyor. ABD ise İran'ın nükleer silah edinmesine izin verilmeyeceğini vurguluyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio bu konuda son olarak, "Sonuç net: İran asla nükleer silaha sahip olmayacak" açıklaması yaptı.

Azizi, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından paylaştığı mesajında, "İran, (ABD Başkanı Donald) Trump'ın söylemleriyle uranyum zenginleştirme hakkı, zenginleştirilmiş uranyumu elinde bulundurması, Hürmüz Boğazı üzerindeki yetki ve yaptırımların kaldırılması gibi kırmızı çizgilerinden geri adım atmayacak." ifadelerini kullandı.

Azizi, Trump'ın "stratejik çıkmazdan bir çıkış yolu aradığını ve tehditler savurmak ile anlaşma çağrısı yapmak arasında gidip geldiği" değerlendirmesinde bulundu.

İran Devrim Muhafızları Ordusu yaptığı yazılı açıklamada, ABD'nin bugün şafak vakti Bender Abbas havaalanının çevresindeki bir noktaya yaptığı hava saldırısının ardından, saldırının kaynağı olan ABD hava üssünün vurulduğunu bildirdi.

Açıklamada, "Bu yanıt, düşmanın saldırganlığının cevapsız kalmayacağını bilmesi için ciddi bir uyarıdır ve tekrarı halinde yanıtımız daha kararlı olacaktır. Saldırının sonuçlarının sorumluluğu saldırgana aittir." ifadelerine yer verildi.

Hedef alınan ABD hava üssünün hangi ülkede olduğu belirtilmezken bölgede ABD'nin hava üssüne ev sahipliği yapan ülkelerden Kuveyt, füze ve insansız hava aracı saldırısıyla karşı karşıya kaldığını açıkladı.

Kuveyt ordusu tarafından yapılan açıklamada, hedef alınan yerin neresi olduğuna dair bilgi verilmedi.

İran devlet televizyonu, sabaha karşı ülkenin güneyindeki Bender Abbas'ın doğusundan 3 patlama sesi duyulduğunu bildirmişti.

ABD ordusu, bölgedeki ABD güçleri ve ticari deniz trafiği için tehdit oluşturduğu iddiasıyla İran'ın güneyindeki askeri bir bölgeye hava saldırısı düzenlediğini duyurmuştu.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) merkezli El Arabiye televizyonunda bir haber programına katılan iki Iraklı askeri uzman geçtiğimiz günlerde hararetli bir biçimde tartıştı. Tartışmanın konusu İsrail'in Irak'ta bir üsse sahip olup olmadığı ve varsa bunun Irak adına utanç verici bir durum olduğuydu.

Programda uzmanlardan biri Irak'ın çölünde böyle bir üssün varlığından söz ederken diğeri kesin bir dille buna karşı çıktı.

ABD ordusunun radarları altına mı gizlendiler?

Peki iddia edildiği gibi İsrail aylardan bu yana Irak çölünde bir askeri üsten faaliyetler yürüttüyse bu durum nasıl farkedilmedi? Irak'ın hava sahasını kontrol eden radarlardan bir kısmı, 2003 yılındaki Irak Savaşı'ndan ve daha sonra IŞİD'e karşı mücadeleden bu yana ülkede bulunan ABD ordusuna ait. Bu radarların da normal şartlar altında helikopterleri ve diğer hareketleri fark etmeleri gerekirdi.

Iraklı siyaset ve güvenlik uzmanı Raad Haşim'e göre bu konuda iki farklı iddia var. Birincisi Amerikalıların radarları bilinçli bir şekilde kapattığı yönünde. Kendinin de savunduğu diğer iddiaya göre ise söz konusu radarlar İranlı yanlısı milisler tarafından vurulduğu için devre dışı kalmış durumdalar.

New York Times (NYT) ve Wall Street Journal'da (WSJ) Mayıs ayında çıkan haberlerde İsrail'in  Irak çölünde gizlice askerî güç konuşlandırdığı bildirilmiş, oluşturulan üste iniş pisti, helikopterler, özel birlikler ve sağlık görevlileri bulunduğu ifade edilmişti. Bunun neden olarak da İran'a yönelik saldırılarda İsrailli askerlerin yaralanması durumunda onlara acil yardım yapılabilmesi gösterilmişti.

Bazı diğer güvenlik uzmanları ise İsrail'in sadece bu İran savaşı sırasında değil, önceki yıllarda da Irak çölünde faaliyetlerinin olduğunu öne sürüyor.

İsrail şu ana kadar bu konuda herhangi bir açıklama yapmadı. İlgili haberlere dair doğrulama ya da yalanlama gelmedi, ancak İsrail uzmanı gazeteci Mecdi el Halebi, İsrail'in burada üsleri olduğunun veya üs kurmaya çalıştığının bilindiğini belirtiyor.

NYT'nin haberinde, çölde araba kullanan Iraklı bir çobanın yabancı askerleri keşfettiğini ve bunu yetkililere bildirdiğini okuyucuları ile paylaşmıştı. Söz konusu çoban kısa süre sonra ailesi tarafından yanmış otomobilinin içinde ölü bulundu. Bunun ardından Irak ordusunun, çobanın raporunu doğrulamak için bölgeye bir keşif görevi gönderdiği, ve gönderilen timden Iraklı bir askerin, şiddetli bir çatışma esnasında hayatını kaybettiği ifade ediliyor.

Irak ordusu olaylar hakkında ne diyor?

Bölgeden sorumlu Iraklı Komutan Ali Gasi el Haşimi, çölde İsrail üssü olduğunu iddia edilen bir bölgeden yapılan canlı yayında Al Jazeera kanalına verdiği röportajda, "Tüm bölgeyi taradık ve hiçbir asker bulamadık. Ne asker ne de kamp, hiçbir yabancı güç yok. Sadece kahraman Irak güvenlik güçleri var" dedi. 

Alman kamu yayıncısı ARD'nin Kahire bürosu tarafından Irak ordusuna gönderilen sorulara ise herhangi bir yanıt verilmedi. 

Diğer bir iddiaya göre ise var olan iniş pistinin izleri, bölgede bölgede yağan yoğun yağmurla birlikte silinmiş durumda. Şems TV isimli televizyon kanalında bu iddiayı dile getiren bir başka Iraklı güvenlik ve strateji uzmanı Ahmed el Şerifi, İsrail'in Irak çölünde askerî üsleri olduğundan şüphesi olmadığını dile getirerek üslerden biri ile ilgili ayrıntılı detaylar da veriyor.

Var olduğunu öne sürdüğü üsteki iniş pistinin yaklaşık 850 metre uzunluğunda olduğunu ifade eden el Şerifi, pistin alçak bir bölgede, kurumuş bir göl yatağında inşa edildiğini ve daha yüksek arazilerle çevrili olduğundan görünmesinin zor olduğunu öne sürüyor.

El Şerifi ayrıca İsrail'in birkaç saat içinde bir iniş pisti inşa edebilecek bilgi ve donanıma sahip olduğunu iddia ediyor.

"Irak ordusunun daha iyi donanıma ihtiyacı var"

El Şerifi'ye göre Irak ordusunun devasa çölü gözetleyebilmek için acilen İHA gibi yeni teknik donanımlara ihtiyacı var:

"175 bin kilometre karelik bir çölde asker konuşlandırmak çok zor. Bu, çok personel gerektiriyor ve bunun yönetimi ile lojistiği oldukça masraflı."

Ahmed el Şerifi'ye göre "acı ironi" şu ki; Irak hükümeti Amerikalıların ülkeden çekilmesini talep ediyor. Ancak geride bırakılacak boşluk, güvenlik ve strateji uzmanına göre Irak ordusu tarafından doldurulamaz.

Irak hükümeti baskı altında

ABD birliklerinin önümüzdeki Eylül ayına kadar Irak'tan tamamen çekilmesi bekleniyor. Bazı Iraklı milletvekillerine göre Bağdat'taki yönetim, Irak topraklarının bazı bölgelerinde kontrolü kaybetmiş durumda.

Irak medyasında çıkan haberlere göre hükümet, çölde bir askerin "yabancı güçler" tarafından öldürülmesi nedeniyle konu hakkında Birleşmiş Milletler'e (BM) şikayette bulundu.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) yaptığı açıklamada, saldırıların "meşru müdafaa" kapsamında gerçekleştirdiğini ve "İran güçlerinin oluşturduğu tehditlere karşı birlikleri korumayı" amaçladığını belirtti.

Merkez Komutanlığı Sözcüsü Yüzbaşı Tim Hawkins, ABD ordusunun "sürmekte olan ateşkes sırasında itidalli davranırken birliklerini savunmaya devam ettiğini" söyledi.

Saldırılar, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi'nin ABD ile yapılan görüşmelerde bazı ilerlemeler kaydedildiğini ancak çatışmayı sona erdirecek bir anlaşmanın "yakın olmadığını" ifade etmesinin ardından geldi.

New York Times'a göre Yüzbaşı Hawkins saldırıların güneydeki liman kenti ve Hürmüz Boğazı üzerinde bulunan İran deniz üssüne ev sahipliği yapan Bandar Abbas yakınlarında bir bölgeyi hedef aldığını söyledi.

İran devlet medyası daha önce Bandar Abbas'taki yerel yetkililerin patlama sesleri duyulmasının ardından inceleme başlattığını bildirmişti.

İran, ABD'nin son saldırılarına henüz yanıt vermedi.

Bu saldırıların ABD ile İran arasında olası bir barış anlaşması üzerindeki etkisinin ne olacağı ise belirsiz.

Hafta sonunda Başkan Donald Trump tarafların anlaşmaya yakın olduğunu öne sürmüş, ancak daha sonra müzakerecilere bir anlaşma konusunda "acele etmemeleri" talimatı verdiğini söylemişti.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da bir anlaşmaya Pazartesi günü ulaşılabileceğini ifade etmişti.

Bekayi ise "Görüşülen konuların büyük bir bölümünde sonuca ulaştığımızı söylemek doğru olur" dedi ve ekledi:

"Ancak bunun bir anlaşmanın yakında imzalanacağı anlamına geldiğini söylemek... Kimse böyle bir iddiada bulunamaz."

Görüşülen mutabakat zaptının, ateşkesin 60 gün uzatılmasını, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve İran'ın nükleer programı üzerine daha fazla müzakere yapılmasına yönelik bir planı içerdiği bildiriliyor.

BBC'nin ABD'deki ortağı CBS News ABD istihbaratının, savaşın ilk gününde İsrail saldırısında babası öldürülürken yaralanan İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney'in açıklanmayan bir yerde saklandığına inandığını; bu durumun temsilcileriyle iletişimi zorlaştırarak ABD ile görüşmelerin ilerleme hızını yavaşlattığını aktardı.

ABD medyasına göre görüşmeler derhal nihai bir uzlaşmaya yol açmayacak.

İran'a yönelik yaptırımların kaldırılmasının ayrıntıları, dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması ve ABD'nin İran'ın nükleer hedeflerini sınırlaması yönündeki talepleri gibi tartışmalı konuların daha sonra ele alınması muhtemel.

Savaşın başında İran'ın yaklaşık 440 kg. (%60 saflık derecesine kadar zenginleştirilmiş) uranyuma sahip olduğu düşünülüyordu — bu da teorik olarak nükleer silah seviyesine (%90) ulaşmaya kısa bir adım mesafede bulunuyordu.

25 Mayıs akşamı Trump, zenginleştirilmiş uranyumun ya "derhal" ABD'ye teslim edileceğini ya da "tercihen, İran İslam Cumhuriyeti ile birlikte ve koordinasyon içinde yerinde imha edileceğini" söyledi.

Üst düzey yetkililerin önemli bir ilerleme olmadığı yönündeki açıklamalarına rağmen, İran'ın baş müzakerecisi ve dışişleri bakanının ABD ile olası bir anlaşma için Katar başbakanı ile görüşmeler yapmak üzere Doha'da bulunduğu Reuters tarafından bildirildi.

ABD ve İran güçleri 8 Nisan'dan bu yana ateşkese uyuyor.

İran, Hürmüz Boğazı üzerinden Körfez'deki deniz taşımacılığı üzerindeki kontrolünü sürdürürken, ABD donanması ise İran limanlarını abluka altına almaya çalışıyor.

ABD ve İsrail 28 Şubat'ta İran'a geniş çaplı saldırılar başlatarak Orta Doğu genelinde çatışmayı tetikledi.

İran buna İsrail'i ve Körfez'deki ABD müttefiki ülkeleri hedef alarak karşılık verdi ve fiilen Hürmüz Boğazı'nı kapattı.

Bu adım küresel ölçekte petrol fiyatlarının hızla yükselmesine yol açtı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ile yürütülen müzakere sürecinin devam ettiğini ve henüz anlaşmaya yakın olunduğu bir noktaya gelinmediğini söyleyerek, ülkesi ile ABD arasında derin görüş ayrılıkları bulunduğunu hatırlattı ve şöyle konuştu:

“Birkaç ziyaret, birkaç hafta veya birkaç ay içinde yapılan müzakerelerle kesin bir sonuca ulaşacağımız söylenemez.”

Bekayi, müzakerelerin şu anki odak noktasının savaşın sonlandırılması olduğunu ve nükleer meselelerin şu aşamada ele alınmadığını, Hürmüz Boğazı ve ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının hala görüşülmekte olduğunu belirtti.

Bekayi, müzakerelerde zenginleştirilmiş uranyum konusuna girmenin tarafları bir sonuca götürmeyeceğini söyleyerek, şu ifadeleri kullandı:

“Bunun nedeni gayet açık. Bu yoldan daha önce geçtik ve görüş ayrılıkları o denli büyüktü ki, bir anlaşmaya ulaşamadık. Karşı taraf mantıksız talepleri nedeniyle, nihayetinde müzakere masasının dağılmasına yol açtı ve İran’a saldırılar düzenledi.”

Bekayi, ABD’nin aşırı taleplerde bulunduğunu ve bu talepleri dile getirmek için her fırsatı kullandıklarını da ekledi.

"Fars Körfezi Su Yolu İdaresi", ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki resmi hesabından, Hürmüz Boğazı’na ilişkin denetim sınır alanlarını yayımladı.

Buna göre söz konusu denetim sahası, Hürmüz Boğazı’nın doğusunda, İran’daki Mübarek Dağı bölgesi ile Birleşik Arap Emirlikleri'nde (BAE) bulunan Güney Fuceyra hattı arasında kalan alan, batıda ise İran'daki Keşm Adası ile BAE'deki Ummu'l-Kayveyn arasındaki hat olarak belirlendi.

İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, 4 Mayıs’ta Hürmüz Boğazı'nda kontrol ettikleri alanlara ilişkin yayımladığı haritada da aynı sınırları belirtmişti.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ABD ile yürütülen dolaylı müzakerelere ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. İran basınına göre Garibabadi, Washington ile yapılabilecek herhangi bir anlaşmanın yalnızca ateşkes değil, bölgesel gerilimi tamamen sona erdirecek maddeler içermesi gerektiğini söyledi.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü İbrahim Rıza’nın aktardığına göre Garibabadi, milletvekillerine ABD ile Pakistan aracılığıyla sürdürülen temaslar hakkında bilgi verdi.

Rezaei, İranlı yetkilinin görüşmede şu şartları sıraladığını belirtti:

Herhangi bir olası anlaşmada Lübnan dahil tüm cephelerde savaş sona ermeli, İran çevresindeki bölgelerde bulunan ABD güçleri çekilmeli, deniz ablukası kaldırılmalı, yaptırımlar iptal edilmeli ve İran’ın dondurulan varlıkları serbest bırakılmalı.

İran tarafının son teklifini Washington’a ilettiği ancak henüz resmi bir yanıt alınmadığı da kaydedildi.

'Müzakere talebi ABD’den geldi'

Garibabadi ayrıca savaş sürecinde müzakere isteyen tarafın ABD olduğunu savundu. İran’ın savaş sırasında Washington ile görüşme arayışında olmadığını belirten İranlı yetkili, Tahran yönetiminin “40 günlük savaşın kesin galibi” olduğunu ileri sürdü.

Komisyon üyelerinin de toplantıda İran müzakere heyetinin “zafer pozisyonundan” geri adım atmaması gerektiğini vurguladığı aktarıldı. Yetkililer ayrıca ABD’nin geçmişte verdiği sözleri tutmadığını, özellikle de 2015 İran nükleer anlaşmasından çekilmesini örnek gösterdi.

Hürmüz Boğazı ve BAE mesajı

Toplantıda İran’ın Hürmüz Boğazo üzerindeki rolünün sürdürülmesi ve bu durumun uluslararası düzeyde tanınması gerektiği de dile getirildi. Komisyon üyeleri ayrıca BAE yönetiminin “hasmane tutumlarına” karşı daha sert yanıt verilmesi çağrısında bulundu.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik yeni hava saldırıları başlatmasının ardından bölgede tansiyon yeniden yükselmişti. İran ise buna İsrail hedefleri ile bölgedeki ABD üslerine füze ve İHA saldırılarıyla karşılık vermişti. Pakistan arabuluculuğunda 8 Nisan’da geçici ateşkes sağlanmış olsa da taraflar arasındaki görüşmelerin, Washington’ın “maksimalist talepleri” nedeniyle ilerleme kaydedemediği belirtiliyor.

İran liderinin resmi Telegram hesabından, olası bir savaşa ilişkin mesajı yayımlandı.

Mesajda, “Düşmanın savunmasız kalacağı ve tecrübe sahibi olmadığı cephelerin açılması hususunda çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Savaş durumunun devamı halinde çıkarlar gözetilerek söz konusu başka cepheler açılacaktır.” İfadeleri yer aldı.

ABD Başkanı Donald Trump, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) liderlerinin talebi üzerine "İran'a yarın için planlanan askeri saldırının ertelendiğini" belirtmişti.

Husilere ait el-Mesira televizyonunda yayımlanan görüntülü konuşmasında Husi, ABD'nin İran limanlarına yönelik abluka uyguladığını ve bunun küresel ekonomiyi de etkilediğini kaydetti.

ABD Başkanı Donald Trump'ın önceliğinin "İsrail’e hizmet etmek” olduğunu savunan Husi, Washington yönetiminin daha önce başarısız olan sürecin ardından yeni bir gerilim hazırlığında olduğuna dair işaretler bulunduğunu ifade etti.

Husi, İran'a yönelik yeni bir askeri tırmanışın bölge genelinde ciddi sonuçlar doğuracağını belirterek, "Askeri düzeyde tüm gelişmelere hazırız." dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) liderlerinin talebi üzerine "İran'a yarın için planlanan askeri saldırının ertelendiğini" belirtmişti.

İran lideri Mücteba Hamaney ise, ABD’nin İran’a yönelik yeni savaş tehdidine ilişkin, "Savaş durumunun devamı halinde başka cepheler açılacak." ifadelerini kullanmıştı.

İran medyası, son dönemde ABD ile yapılan görüşmelerde başlıca müzakerecilerden biri olarak öne çıkan İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın, Çin ile ilişkileri koordine etmek üzere görevlendirildiğini aktardı.

Tasnim haber ajansı, "konuya yakın kaynaklara" dayandırdığı haberinde, Kalibaf’'ın kısa süre önce "İran İslam Cumhuriyeti'nin Çin özel temsilcisi olarak atandığını" duyurdu.

Ajansa göre, Kalibaf bu göreve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın teklifi ve ülkenin dini lideri Ayetullah Mücteba Hamaney'in onayıyla getirildi.

Haberde ayrıca, Kalibaf'ın "İran ile Çin arasındaki ilişkileri koordine edeceği" belirtildi.

Fars haber ajansı ise, İran'ın en güçlü figürlerinden biri olan ve 17 Mart'ta İsrail saldırısında öldürülen eski güvenlik yetkilisi Ali Laricani'nin de geçmişte benzer bir görev üstlendiğini hatırlattı.

Öldürülen Laricani, Çin ile 2021 yılında imzalanan 25 yıllık işbirliği anlaşmasına zemin hazırlayan müzakereleri yürütmüştü.

Kalibaf kimdir?

İsrail ve ABD'nin 28 Şubat'ta İran'a saldırılarıyla başlayan ve 8 Nisan'dan bu yana kırılgan bir ateşkesin sürdüğü savaşta, eski dini lider Ali Hamaney dahil çok sayıda üst düzey İranlı yetkili öldürüldü. Eski bir pilot olan Kalibaf'ın ismi de, bu süreçte öne çıkmaya başladı.

Kalibaf, Nisan ayında ABD ile yapılan tek tur görüşmede riskli diplomasiyi yönlendiren kilit isimlerden biri haline geldi.

Siyasi coğrafya alanında doktorası bulunan 64 yaşındaki Kalibaf, 1997'de Ayetullah Ali Hamaney tarafından Devrim Muhafızları Hava Kuvvetleri Komutanı olarak atanmıştı. 2000'de İran Emniyet Müdürü olarak görevlendirilen Muhammed Bakır Kalibaf, sonraki dönemlerde üç kez cumhurbaşkanlığına aday oldu.

Kalibaf hakkında birçok yolsuzluk iddiası bulunsa da Hamaney ile yakın ilişkisi nedeniyle Kalibaf hakkındaki yolsuzluk iddiaları hiçbir zaman tam olarak soruşturulmadı.

Netanyahu Trump ile İran ve Çin'i görüşecek

Tahran'dan Çin'e özel temsilci ataması ABD Başkanı Donald Trump'ın Pekin'e gerçekleştirdiği ziyareti izliyor. Trump'ın geçen haftaki Çin temaslarında İran savaşı da gündeme gelmiş, Trump Çin lideri Şi Cinping'ten İran üzerindeki "nüfuzunu kullanmasını isteyeceğini" söylemişti.

Kamuoyuna yansıdığı kadarıyla, görüşmeden İran konusunda anlamlı bir sonuç çıkmadı.

Bu arada İsrail basını, İsrail Başbakan Benyamin Netanyahu'nun "Çin ziyareti ve İran konusunu" konuşmak üzere bugün Trump ile bir telefon görüşmesi gerçekleştireceğini yazdı.

Çin gemilerinin Hürmüz'den geçişine izin çıktı

İran son günlerde, savaşın başında fiilen kapattığı stratejik önemdeki Hürmüz Boğazı'ndan bazı Çin gemilerinin geçişine izin verdi.

Devrim Muhafızları, gemilerin "İran’ın boğaz yönetim protokollerine ilişkin bir anlaşma" sonrasında geçiş yapmaya başladığını açıkladı.

Çin İran petrolünün en önemli müşterileri arasında. Ayrıca Hürmüz'ün kapalı kalması nedeniyle artan petrol fiyatı küresel büyümeyi yavaşlatırken, bu durum dolaylı olarak ekonomisi ihracata dayalı Çin'i olumsuz etkiliyor.

Rızai, katıldığı bir televizyon programında gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Mevcut durumda savaş meydanının sessiz olduğunu söyleyen Rızai, ABD'nin uyguladığı deniz ablukasının savaşın devamı manasına geldiğini belirterek, “Sabrımızın bir sınırı var ve silahlı kuvvetler hazırlıklarına devam etmektedir ve eli tetikte bekliyor. Aynı zamanda diplomasi de devam ediyor.” ifadelerini kullandı.

Rızai, ABD'nin iki kez Hürmüz Boğazı'nı açma girişiminde bulunduğunu ancak başarılı olamadığını öne sürerek, Hürmüz Boğazı’nın ticaret için açık ancak asker sevkiyatı için kapalı olduğunu dile getirdi.

Ülkesinin müzakerelerde ciddi bir tutum sergilediğine atıf yapan Rızai, saldırganlık karşısında ise daha ciddi oldukları uyarısında bulundu.

Suriye Sivil Savunması’na bağlı kayıp kişileri arama ekipleri (Beyaz Baretliler) ile Ulusal Kayıp Kişiler Kurumu, Şam kırsalındaki Duma kentinde insan kalıntılarının bulunduğuna ilişkin ihbara müdahale etti. Kalıntıların, daha önce Esed rejim güçlerinin bombardımanına maruz kalan bir okulda temel kazısı sırasında ortaya çıkarıldığı bildirildi.

Ulusal Kayıp Kişiler Kurumu dün yaptığı açıklamada, uzman ekiplerin kalıntıların belgelenmesi, toplanması ve çıkarılması sürecini uluslararası protokoller ve mesleki standartlar doğrultusunda yürüttüğünü belirtti. Açıklamada, delillerin korunması ve mağdurların onuruna saygı gösterilmesinin esas alındığı, ardından kalıntıların gerekli işlemler için “Kimliklendirme Merkezi”ne teslim edildiği ifade edildi.

Bölge sakinlerinin ifadelerine göre, aralarında 4 çocuğun da bulunduğu 9 kişilik bir aile, 2018 yılında bombardımandan korunmak amacıyla söz konusu okula sığınmış, okulun hedef alınmasının ardından aileden bir daha haber alınamamıştı.

Suriye Sivil Savunması, Şam yakınlarındaki Duma'da bulunan bir okul alanında kalıntıların toplanmasına ve korunmasına yardımcı oluyor (SANA)Suriye Sivil Savunması, Şam yakınlarındaki Duma'da bulunan bir okul alanında kalıntıların toplanmasına ve korunmasına yardımcı oluyor (SANA)

Ulusal Kayıp Kişiler Kurumu ayrıca, toplu mezar olduğundan şüphe edilen alanlara yaklaşılmaması ve bu bölgelere müdahale edilmemesi çağrısında bulundu. Kurum, bu tür müdahalelerin delil toplama ve gerçeğin ortaya çıkarılması sürecini olumsuz etkileyebileceğini belirterek, şüpheli alanlar hakkında derhal yetkililere bilgi verilmesini istedi.

Kurum, ay başında yaptığı başka bir açıklamada ise Halep kırsalındaki Sefire bölgesine bağlı Rahib Çiftliği’nde bulunan toplu mezar alanının güvence altına alındığını duyurdu. Suriye Sivil Savunması ile koordineli yürütülen çalışmalarda, kuyu içerisinde kadın ve çocuklara ait olduğu değerlendirilen insan kalıntılarının bulunduğu açıklandı.

Şarku’l Avsat’ın SANA’dan aktardığına göre Kurumun adli tıp uzmanlarından Dr. Muhammed Kuheyl yaptığı açıklamada, bölgede gerçekleştirilen ilk incelemelerde insan kalıntıları içeren derin artezyen kuyularının tespit edildiğini söyledi. Kuheyl, bu tür alanlarda çalışma yürütmenin özel ekipman ve teknik imkânlar gerektirdiğini, mevcut kapasitenin ise henüz yeterli olmadığını ifade etti.

Halep kırsalının güneyindeki el-Sefire bölgesinde bulunan El-Raheb çiftliğindeki toplu mezar alanının güvenlik altına alınması (SANA)Halep kırsalının güneyindeki el-Sefire bölgesinde bulunan El-Raheb çiftliğindeki toplu mezar alanının güvenlik altına alınması (SANA)

Rahib Çiftliği’nde yaşanan olayların, Haziran 2013’te dönemin Esed rejim güçlerinin Halep’in güney kırsalındaki bölgeye düzenlediği askeri operasyonlara dayandığı belirtiliyor. Bölge sakinlerinin anlatımlarına göre rejim güçleri, başlangıçta sivillere güvence verdikten sonra, silahsız sivilleri gruplar hâlinde toplayarak yakın bölgelere götürdü ve burada infaz ederek cesetleri artezyen kuyularına attı.

Son aylarda Suriye’nin farklı bölgelerinde, eski rejim ve müttefiklerinin uygulamaları sonucu hayatını kaybeden yüzlerce kişiye ait olduğu değerlendirilen toplu mezarlar ortaya çıkarıldı.

Örgütün açıklamasında, “İsrail düşmanının ateşkesi ihlal etmesine ve Güney Lübnan’daki köylere yönelik saldırılarına karşılık olarak, İslami Direniş mücahitleri Ras en-Nakura mevkiindeki İsrail askerî birliklerini kamikaze tipi bir İHA ile hedef aldı” ifadeleri kullanıldı.

İsrail ordusu ise daha önce yaptığı açıklamada, Hizbullah’a ait bir insansız hava aracının (İHA) saldırısı sonucu bazı İsrailli sivillerin yaralandığını bildirdi.

Ordudan yapılan açıklamada, “Kısa süre önce Hizbullah terör örgütü tarafından gönderilen patlayıcı yüklü bir İHA, İsrail topraklarında Lübnan sınırı yakınlarında düştü” denildi. Açıklamada ayrıca, olay sonucu bazı İsrailli sivillerin yaralandığı ve tedavi için hastaneye kaldırıldığı belirtildi. Celile Tıp Merkezi, yaralıların Ras en-Nakura bölgesinde yaralandığını açıkladı.

Olay, Lübnan ile İsrail’in Washington’da iki gün sürecek yeni bir müzakere turuna başlamasıyla eş zamanlı olarak meydana geldi. Görüşmelerin, savaşı sona erdirmeyi ve iki ülke arasındaki ilişkilerin geleceğini belirlemeyi amaçladığı belirtilirken, ateşkes süresinin sonuna yaklaşılması ve özellikle Güney Lübnan’daki ölümcül İsrail saldırılarının sürmesi dikkat çekiyor.

Müzakerelerin başlamasından saatler önce İsrail, Güney Lübnan’a yönelik hava saldırılarını yeniden yoğunlaştırdı. İsrail ordusu, bazı bölgelere tahliye uyarısı yaptıktan sonra “Hizbullah terör örgütüne ait altyapı hedeflerinin vurulduğunu” açıkladı.

Lübnan resmi haber ajansı ise İsrail saldırılarının Güney Lübnan ve ülkenin doğusundaki bazı bölgeleri hedef aldığını, bunlardan bazılarının İsrail’in tahliye uyarılarında yer almadığını bildirdi.

Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre Ortadoğu’daki savaşın Lübnan cephesine taşınması, Hizbullah’ın 2 Mart’ta İran lideri Ali Hamaney’in öldürülmesine karşılık olarak İsrail’e

Yemen’deki “Meşruiyeti Destekleme Koalisyonu”, dün tüm Yemenli taraflar arasında bin 750 esir ve tutuklunun serbest bırakılmasını öngören en kapsamlı anlaşmanın imzalandığını açıkladı. Anlaşmanın, aralarında 7 Suudi vatandaşının da bulunduğu 27 koalisyon mensubunu kapsadığı belirtildi.

Koalisyon Sözcüsü Tümgeneral Turki el-Maliki, anlaşmanın Ürdün’ün başkenti Amman’da imzalandığını duyurdu. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre görüşmelere, koalisyona bağlı ortak güçlerin müzakere komitesi ile Yemenli tarafların katıldı, süreç ise BM Genel Sekreteri Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg’in himayesinde yürütüldü.

Maliki yaptığı açıklamada, esir ve tutuklular dosyasının insani bir mesele olduğunu ve tüm esirler evlerine dönene kadar, koalisyon liderliğinin konuya doğrudan önem vermeyi sürdüreceğini belirtti.

Birleşmiş Milletler anlaşmayı memnuniyetle karşılarken, bunun güven artırıcı önemli bir adım ve siyasi sürecin yeniden canlandırılması açısından olumlu bir gelişme olduğunu açıkladı.

Yemen hükûmeti anlaşmayı “insani dosyada gerçek bir dönüşüm” olarak nitelerken, Husiler ise bunu “tarihi bir başarı” şeklinde değerlendirdi.

Uluslararası arabulucular, anlaşmanın uygulanmasının ülkede tıkanan barış sürecine ivme kazandıracak daha olumlu bir atmosfer oluşturmasını umut ediyor.

Erakçi, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından, Netanyahu’nun BAE’yi ziyaret ettiği iddialarına ilişkin açıklama yaptı.

Erakçi, “Netanyahu, İran'ın güvenlik birimlerinin liderliğimize uzun zaman önce ilettiği şeyi şimdi kamuoyu önünde ortaya koydu.” değerlendirmesinde bulundu.

İran halkı ile düşmanlığın “akılsızca bir kumar” olduğunu söyleyen Erakçi, “Bunu yapmak için İsrail ile gizli iş birliği: affedilemez. İsrail ile iş birliği yaparak bölünme tohumları ekenler hesap verecek.” ifadelerini kullandı.

- Netanyahu'nun BAE ziyareti

İsrail Başbakanlık Ofisinden yapılan açıklamada, Netanyahu’nun BAE’yi gizlice ziyaret ettiği ve BAE Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayed Al Nahyan ile görüştüğü aktarılmıştı.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ise, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun ülkeye ziyaret gerçekleştirdiği ve askeri heyetinin kabul edildiği yönündeki haberleri yalanlamıştı.

ABD merkezli Axios haber platformu 26 Nisan tarihli haberinde, İsrail ile BAE arasında askeri, güvenlik ve istihbarat işbirliğinin savaş sırasında üst düzeye çıktığını yazmıştı.

Axios'a konuşan yetkililer, Netanyahu'nun Al Nahyan ile savaşın ilk günlerinde gerçekleştirdiği görüşmenin ardından İsrail ordusuna ait bir Demir Kubbe bataryası ve kullanımından sorumlu onlarca İsrail askerinin BAE'ye gönderilmesi talimatını verdiğini bildirmişti.

ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee ise Tel Aviv'de katıldığı bir konferansta İsrail'in savaş sırasında BAE'ye Demir Kubbe bataryaları ve bunların işletilmesine yardımcı olacak asker gönderdiğini doğrulamıştı.

The Times of Israel gazetesinin haberinde, Meclis'in feshedilmesine ilişkin yasa tasarısının tüm koalisyon partileri adına İsrail Meclisi Koalisyon Grup Başkanı Ofir Katz tarafından sunulduğu bildirildi.

Haberde, Birleşik Tevrat Yahudiliği, Şas, Dini Siyonizm Yahudi Gücü ve Yeni Umut partileri tarafından desteklenen tasarının Meclis'ten geçmesi halinde üç aydan kısa olmamak kaydıyla beş ay içerisinde erken seçimlere gidileceği belirtildi.

Meclis'in feshedilmesine ilişkin tasarı için ön oylamanın en erken 18 Mayıs'ta yapılabileceğine işaret edilen haberde, muhalefetin de desteğiyle birlikte tasarının yasalaşmasına kesin gözüyle bakıldığı vurgulandı.

İsrail basınında, sunulan tasarı koalisyon hükümetinin seçimlerin zamanlamasını kontrol etme çabası olarak değerlendirildi.

Ultra-Ortodoks Degel HaTorah (Tevrat Sancağı) Partisi, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun Yeşiva (Tevrat okulu) öğrencilerini zorunlu askerlikten muaf tutan bir yasa tasarısını kabul etme niyetinde olmaması nedeniyle erken seçim çağrısı yapmıştı.

Söz konusu çağrının ardından Avigdor Liberman liderliğindeki İsrail Evimiz ve eski İsrail Başbakanı Naftali Bennett liderliğindeki yeni ittifakta yer alan Gelecek Var Partisi dün Meclis'in feshi için, gelecek hafta görüşülmesi beklenen bir tasarı sunmuştu.

New York Times (NYT) gazetesinin mayıs ayına ait gizli istihbarat belgelerine dayandırdığı haberde, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki 33 füze üssünün 30'una yeniden erişim sağladığı iddia edildi.

Haberde, İran'ın savaş öncesi füze stokunun yaklaşık yüzde 70'ini ve mobil fırlatma araçlarını hala elinde bulundurduğu öne sürüldü.

Ayrıca haberde, İran'ın ülke genelindeki yer altı füze depolama ve fırlatma tesislerinin neredeyse yüzde 90'ının "kısmen ya da tamamen çalışabilir" duruma getirildiği iddiasına yer verildi.

- Beyaz Saray ve Pentagon'dan haberlere tepki

Beyaz Saray Sözcü Yardımcısı Olivia Wales, istihbarat değerlendirmelerine ilişkin haberin ardından yaptığı açıklamada, İran ordusunun "ezildiği" yönündeki önceki açıklamaları yineledi.

Wales, İran'ın ordusunun yeniden yapılandırıldığını düşünenlerin "ya kendini kandırdığını ya da Devrim Muhafızlarının sözcülüğünü yaptığını" savundu.

ABD Başkanı Trump ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran ordusunun iyi durumda olduğunu ima etmenin "neredeyse vatana ihanet" sayılacağını yazdı.

Pentagon Sözcü Yardımcısı Joel Valdez ise açıklamasında istihbarat haberlerine tepki göstererek, "NYT ve diğerlerinin Epik Öfke Harekatı'nı tarihsel başarı olarak nitelendirmek yerine İran rejimine halkla ilişkiler desteği sunması son derece utanç verici." ifadesini kullandı.

Kalibaf, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından, İran ile ABD arasında müzakere sürecine ilişkin açıklama yaptı.

“14 maddede belirtildiği üzere, İran halkının haklarını kabul etmekten başka yol yok.” ifadelerini kullanan Kalibaf, “Diğer tüm yaklaşımlar tamamen sonuçsuz kalacaktır.” değerlendirmesinde bulundu.

Kalibaf ayrıca, “Ne kadar gecikirlerse ABD’li vergi mükellefleri kendi ceplerinden o kadar fazla masraf yapacak.” yorumunu yaptı.

İran devlet televizyonu, ABD'nin önerdiği ve Tahran'ın dün cevapladığı taslak tasarıya ilişkin bir bildiri yayımladı.

Bildiride, "Tahran, Trump'ın aşırı talepleri karşısında İran'ın teslim olması anlamına gelen ABD planını reddetmiştir." ifadelerine yer verildi.

İran'ın ABD'ye sunduğu öneride, Washington'un savaş tazminatı ödemesi ve Tahran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki egemenliğinin tanınmasının istediği aktarıldı.

Ayrıca İran'ın, yaptırımların kaldırılması ve dondurulmuş mal varlıklarının serbest bırakılması gerektiğini de ABD tarafına ilettiği kaydedildi.

ABD Başkanı Donald Trump, ABD/İsrail-İran Savaşı'nda saldırıların sonlandırılması için ABD'nin önerdiği taslağa İran'ın verdiği yanıtın "kabul edilemez" olduğunu belirtmişti.

Tesnim Haber Ajansına konuşan ismi açıklanmayan kaynağa göre, saldırıda ABD'ye ait savaş gemileri zarar gördü.

Söz konusu saldırının füze ve kamikaze dronlarla yapıldığı ifade edildi.

ABD donanmasına ait destroyerlerin saldırıya uğramaları sonrasında Umman Denizi’ne doğru geri çekildikleri kaydedildi.

Tesnim Haber Ajansı, Zülfikari'nin konuya ilişkin açıklamasını yayımladı.

Açıklamada, "ABD ordusu ateşkesi ihlal ederek, İran kıyı sularında Cask bölgesinden Hürmüz Boğazı yönüne ilerleyen İran'a ait bir petrol tankerini hedef aldı." ifadesi yer aldı.

İranlı Sözcü, ayrıca yine ABD ordusunun, Birleşik Arap Emirlikleri'nin Füceyre açıklarında Hürmüz Boğazı'na giriş yapan başka bir gemiye daha saldırı düzenlediğini kaydetti.

Açıklamada, ABD tarafından hedef alınan gemilerin zarar görüp görmediğine ilişkin bilgi verilmedi.

İran ordusu tarafından yapılan açıklamada, İran’a ait bir petrol tankerine saldırının ardından ABD destroyerlerine gerçekleştirilen saldırıya ilişkin bilgi verildi.

İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan konuya ilişkin açıklama yaptı.

Açıklamada, ABD destroyerlerinin İran’a ait bir petrol tankerine saldırması ve Hürmüz Boğazı’na yaklaşması üzerine, çok yoğun balistik ve gemisavar seyir füzeleri ile yüksek patlayıcılı savaş başlığına sahip imha amaçlı insansız hava araçlarının (İHA) kullanılarak düşman destroyerlerine ateş açıldığı ifade edildi.

ABD savaş gemilerine önemli hasarlar verildiği belirtilen açıklamada, 3 geminin hızla Hürmüz Boğazı'ndan uzaklaştığı kaydedildi.

Ed-Diyar gazetesinin resmi kaynaklara dayandırdığı haberinde, Beyrut ile Tel Aviv arasında ABD'de yapılan müzakere sürecine ilişkin bilgilere yer verildi.

Haberde, Lübnan Cumhurbaşkanı Avn'ın, İsrail Başbakanı Netanyahu ile görüşme yapmak konusunda mesafeli tutumunu koruduğu ifade edildi.

Lübnan tarafının "Netanyahu ile yapılacak bir görüşmenin halihazırdaki istikrar çabalarına zarar vereceği" uyarısını ABD'li yetkililere ilettiği belirtilen haberde, Washington'ın da bu yaklaşımı olumlu karşıladığı aktarıldı.

Haberde, Beyrut'un Tel Aviv ile barış anlaşması imzalamayı hedeflemediği, temel amacının "sınır güvenliği ve toprak bütünlüğünü sağlamak" olduğu kaydedildi.

- İsrail ile Lübnan arasında başlayan görüşmeler

İsrail ve Lübnan’ın Washington'daki büyükelçileri, 14 ve 23 Nisan'da ABD arabuluculuğunda müzakerelere hazırlık kapsamında bir araya gelmişti.

ABD Dışişleri Bakanlığında gerçekleştirilen ilk toplantı, "1993 yılından bu yana en üst düzey doğrudan görüşme" olarak kayıtlara geçmişti.

Görüşmelere ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Lübnan ve İsrail'in Washington büyükelçileri katılmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, 24 Nisan'da yaptığı açıklamada, yakın gelecekte İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn'ı Beyaz Saray'da ağırlamayı sabırsızlıkla beklediğini ifade etmişti.

ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisinin dün AA muhabirine yaptığı yazılı açıklamada, İsrail ile Lübnan arasındaki doğrudan müzakerelerin üçüncü turunun 14 veya 15 Mayıs’ta yapılacağı bilgisi verilmişti.

ABD ile İran'dan, perde arkasında yürütülen müzakereler hakkında yapılan çelişkili açıklamalar ve Amerikan basınında geniş yankı uyandıran haberler, son 24 saatte artan savaşın sona ereceği beklentisine yeniden gölge düşürdü.

ABD Başkanı Donald Trump, Salı günü Tahran rejimi ile savaşı sona erdirecek bir anlaşma konusunda "büyük ilerleme" kaydedildiğini belirterek, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki ablukasını "Özgürlük Projesi" ile kırmaya dönük operasyona ara verdiklerini duyurmuştu.

Bunu ABD merkezli haber sitesi Axios'un, savaşın sona ereceği beklentisini artıran haberi izlemişti.

Beyaz Saray kaynaklarına dayandırılan haberde, tarafların 14 maddelik, tek sayfalık bir mutabakat muhtırası üzerinde mutabakata varmaya yaklaştıkları, Washington'un, Tahran'dan önümüzdeki 48 saat içinde "kritik birkaç konuda" yanıt beklediği aktarıldı ve "savaşın başlamasından bu yana ilk kez tarafların bir anlaşmaya bu denli yaklaştığı" belirtildi.

ABD ile İran arasında arabuluculuk yapan Pakistanlı kaynaklar da tarafların tek sayfalık metin üzerinde mutabakata varmaya çok yakın oldukları bilgisini paylaştı.

Pakistanlı kaynaklara göre bu mutabakat, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açıklamasını, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlarını kaldırmasını öngörüyor ve İran'ın nükleer programına sınırlamalar getirmeye yönelik müzakerelerin çerçevesini belirliyor.

Hatta Reuters haber ajansına konuşan bir Pakistanlı yetkili, taraflar arasında anlaşma sağlanmasına çok yaklaşıldığını "Bunu çok yakında sonuçlandıracağız. Buna çok az kaldı" sözleriyle açıkladı.

İran: "ABD'nin propaganda hamlesi"

Trump yönetiminden yapılan açıklamalar ve sızdırılan haberler, savaşın sona ereceği yönündeki beklentileri artırırken, petrol fiyatlarında gerilemeye yol açtı.

Ancak Tahran'dan yapılan açıklamalar, farklı bir tablo yansıtarak iyimser havayı gölgeledi.

ISNA haber ajansına konuşan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, ABD'nin önerilerini değerlendirdiklerini ve yanıt vereceklerini duyururken, İran Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü İbrahim Rezai, Washington'un önerilerini "Amerika'nın dilek listesi" olarak tanımladı.

"Amerikalılar, yüz yüze müzakerelerde elde edemediklerini başarısız bir savaş yoluyla elde edemeyecekler" diyen Rezai, "İran'ın parmağı tetikte" diyerek ABD'nin ateşkesi ihlal etmesi durumunda "sert ve pişmanlık uyardıracak bir yanıt vereceklerini" kaydetti.

ABD ile müzakereleri yürüten İran heyetine başkanlık eden Muhammad Bakır Kalibaf da iki tarafın uzlaşmaya yakın olduğuna dair haberleri alaya alan bir sosyal medya paylaşımı yaparak, bu tür haberlerin Hürmüz Boğazı'nı açma girişiminde başarısız olan ABD'nin bir propaganda hamlesi olduğunu söyledi.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Fransız mevkidaşı Emmanuel Macron ile yaptığı telefon görüşmesinde, Tahran-Washington hattındaki müzakerelerin devamı ve etkinliğinin, mevcut savaşın sona ermesine ve ABD’nin gelecekteki saldırıların tekrarlanmayacağına dair güvence vermesine bağlı olduğunu söyledi. Pezeşkiyan, Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılmasına ilişkin görüşmeler için de ABD’nin deniz ablukasını kaldırması gerektiğini vurguladı.

İran Cumhurbaşkanlığı basın servisinin Telegram hesabında yayınlanan açıklamaya göre Pezeşkiyan, Tahran-Washington diyaloğunun geleceğinin sahadaki çatışmaların bitmesine ve ABD’den gelecek güvenlik garantilerine bağlı olduğunu belirterek, şu ifadeleri kullandı:

Görüşmelerin etkinliği, savaşın sona ermesine ve gelecekte düşmanca eylemlerin tekrarını önlemeye yönelik gerekli garantilerin ABD tarafından verilmesine bağlı. ABD varılan anlaşmalara bağlı kalırsa, İran diplomatik kanalı sürdürmeye ve aynı anda Körfez ülkeleriyle olan sorunlarını da çözmeye hazırdır.

Pezeşkiyan, Hürmüz Boğazı’nın statüsüne ilişkin olası temaslara da değinerek, boğazın tamamen açılmasına dönük herhangi bir müzakerenin, Washington’ın İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırması şartına bağlı olduğunu vurguladı.

Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılmasına ilişkin her türlü müzakere, ABD’nin deniz ablukasını kaldırmasını gerektirir; bu adımın mutlaka dikkate alınması gerekir.

Yarı resmi Tesnim Haber Ajansı, konuya ilişkin haberini "Trump geri adım attı, sözde 'Özgürlük Projesi' durduruldu" başlığıyla verdi.

Trump'ın Özgürlük Projesi'nin askıya alındığını duyurmasının "ABD'nin Hürmüz Boğazı sorunuyla başa çıkmadaki başarısızlıklarının devamı niteliğinde" bir adım olarak değerlendirildiği haberde, "Trump, planının başarısızlığını bir şekilde örtbas etmeye çalışırken, her zamanki yanlış iddialarını bir araya getirdi." ifadesine yer verildi.

Yarı resmi Fars Haber Ajansı da Trump'ın açıklamasına ilişkin, "Trump, Özgürlük Projesi'ni durdurarak bir daha geri adım attı" başlığını kullandı.

Haberde, Trump'ın planı geçici olarak durdurma açıklaması "İran'dan yapılan kesin uyarılar karşısında" verilmiş bir karar olarak yorumlandı.

- "Özgürlük Projesi"

Trump, 4 Mayıs itibarıyla, Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan ve Orta Doğu'daki krizle ilgisi olmayan "tarafsız" ülkelere ait gemilerin, boğazdan geçişine yardım etmeye başlayacaklarını açıklamış ve buna "Özgürlük Projesi" adını vermişti.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Beyaz Saray'da düzenlediği basın brifinginde, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatmasından ötürü Körfez bölgesinde 87 farklı ülkeden yaklaşık 23 bin sivilin kurtarılması için "Özgürlük Projesi" adlı operasyonu başlattıklarını savunmuştu.

İran devlet televizyonunun haberine göre, Kirmanşah eyaletinin Batı Gilan ilçesinde deprem meydana geldi.

Tahran Üniversitesi Sismoloji Merkezi, depremin 9 kilometre derinlikte ve 5 büyüklüğünde olduğunu açıkladı.

Erakçi, ABD merkezli X sosyal medya platformunda Hürmüz Boğazı'na ilişkin açıklama yaptı.

Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerin, "siyasi bir krize askeri bir çözümün olmadığını açıkça gösterdiği" değerlendirmesinde bulunan Erakçi, "Pakistan'ın özverili çabaları sayesinde görüşmeler ilerlerken, ABD kötü niyetliler tarafından bir kargaşaya çekilme konusunda dikkatli olmalıdır, aynı şekilde Birleşik Arap Emirlikleri de dikkatli olmalıdır." ifadelerini kullandı.

Erakçi, ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan gemilerin geçişine ilişkin "Özgürlük Projesi" adını verdiği girişim hakkında da "Özgürlük Projesi, kör düğüm projesidir." ifadesine yer verdi.

BAE Savunma Bakanlığı, İran kaynaklı 12 balistik füze, 3 seyir füzesi ve 4 İHA'ya hava savunma sistemleriyle müdahale edildiğini açıklamıştı ancak İran saldırıyı üstlenmemişti.

- ABD'nin Hürmüz Boğazı'na yönelik "Özgürlük Projesi"

ABD Başkanı Donald Trump, 4 Mayıs itibarıyla, Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan ve Orta Doğu'daki krizle ilgisi olmayan "tarafsız" ülkelere ait gemilerin, boğazdan geçişine yardım etmeye başlayacaklarını açıklamış ve buna "Özgürlük Projesi" adını vermişti.

Herhangi bir ülke ismi zikretmeyen Trump, söz konusu ülkeler için "Orta Doğu'da yaşananlarla hiçbir şekilde ilgisi olmayan dünyanın çeşitli bölgelerinden ülkeler" ifadesini kullanmış ve operasyonun daha ziyade insani amaçlarla yapılacağını kaydetmişti.

CENTCOM da bu sürece 15 bin askeri personelin yanı sıra 100'den fazla kara ve deniz aracı ile güdümlü füze destroyerleriyle askeri destek sağlanacağını duyurmuştu.

- Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim

İran'ın, Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan ve Cask Adası yakınlarında deniz trafiğini tehlikeye attığı belirtilen ABD donanmasına ait bir gemiyi 2 füzeyle hedef aldığı bildirilmişti.

İran'ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansı'nda yer alan haberde, İran ordusunun ABD donanmasına ait gemiyi hedef almasına ilişkin detaylar paylaşılmıştı.

Haberde, ABD'ye ait geminin radarını kapatarak Hürmüz Boğazı'nda yaklaşmaya çalıştığı ve radarını açtığı sırada tespit edildiği kaydedilmişti.

İran tarafından ABD gemisine "ateşkesi ihlal ettiği" yönünde uyarı mesajları gönderildiği, geminin uyarılara aldırış etmemesi üzerine İran ordusunun geminin çevresine uyarı amaçlı seyir füzesi, İHA ve roket fırlattığı kaydedilmişti.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ise İran'ın ABD savaş gemisine 2 füzeyle saldırdığı iddialarının asılsız olduğunu öne sürmüştü.

Fars haber ajansı, boğazdan geçmek isteyen bir ABD savaş gemisine, Jask adası yakınlarında füze saldırısı yapıldığını iddia etti.

ABD Merkez Komutanlığı (Centcom), savaş gemilerinden birinin İran füzeleriyle vurulduğu iddialarını yalanladı.

İran ordu açıklamasında, bir savaş gemisinin boğaza girmesinin engellendiği kaydedildi ancak ayrıntı verilmedi.

"İslam Cumhuriyeti Donanması'nın kararlı ve hızlı uyarısıyla, Amerikan ve Siyonist düşman destroyerlerinin Hürmüz Boğazı'na girişi engellendi" denildi.

Trump, "Özgürlük Projesi" adıyla Hürmüz Boğazı'nı kullanmak isteyen ticari gemilere eşlik edileceğini açıklamıştı.

Sürecin pazartesi günü başlayacağını ve sürece müdahale edilirse buna "güçlü bir karşılık verileceğini" belirtti.

İran ordusu bunun ardından ABD güçlerinin Hürmüz Boğazı'na girmesi halinde saldırı düzenleyeceği uyarısı yaptı.

İran'ın merkez komutanlığı açıklamasında, boğaza yaklaşmaya ya da girmeye çalışan "herhangi bir yabancı silahlı güce", "özellikle saldırgan ABD ordusuna" ateş açılacağı ifade edildi.

Tümgeneral Ali Abdollahi, boğazın "İran silahlı kuvvetlerinin kontrolü altında" olduğu açıklamasını tekrarladı ve güvenli geçişin İran'la koordinasyon gerektirdiğini savundu.

İran, Şubat ayında savaşın başlamasından bu yana boğazdan geçen trafiği ciddi şekilde kısıtladı.

ABD ise İran limanlarına abluka uyguluyor.

Birleşmiş Milletler'e (BM) bağlı Uluslararası Denizcilik Örgütü boğazda dokuz haftadır 20 bin denizci ve 2 bin geminin mahsur kaldığını açıklamıştı.

İran barış teklifine ABD'den yanıt aldı

İran devlet medyası, son barış teklifine ABD'den yanıt alındığını duyurdu.

Tasnim haber ajansına göre, İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, Pakistan aracılığıyla iletilen yanıtın şu anda incelendiğini söyledi.

ABD henüz Tahran'a resmi olarak yanıt verdiğini doğrulamadı.

Ancak Donald Trump'ın Pazar günü İsrail'in Kan News haberine verdiği demeçte, teklifin kendisi için kabul edilemez olduğunu söylediği bildirildi.

İran medyası, Tahran'ın 14 maddelik barış planında Washington'dan İran sınırlarına yakın bölgelerdeki güçlerini çekmesini, İran limanlarına uyguladığı ablukayı sona erdirmesini ve İsrail'in Lübnan'daki saldırısı da dahil olmak üzere tüm çatışmaların sona ermesini istediğini belirtti.

Ayrıca, iki ülke arasında 30 gün içinde bir anlaşmaya varılması çağrısında bulunuldu.

İran medyası, önerinin iki tarafı mevcut ateşkesi uzatmak yerine "savaşı sona erdirmeye" odaklanmaya çağırdığını ekledi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bakai'nin, Washington'un temel taleplerinden biri için "bu aşamada nükleer müzakere yok" dediği aktarıldı.

İran, nükleer silah arayışında olmadığını, programının yalnızca barışçıl amaçlı olduğunu savunuyor.

Buna karşın Tahran yönetimi, nükleer silaha sahip olmayan ancak neredeyse silah yapacak seviyede zenginleştirilmiş uranyuma sahip tek ülke durumuda.

Cumartesi günü Trump, Washington'ın İran'ın son barış teklifini aldığını doğrulamıştı.

Truth Social'da yaptığı kısa bir paylaşımda "İran'ın bize yeni gönderdiği planı yakında inceleyeceğim ama son 47 yıldır İnsanlığa ve Dünyaya yaptıkları için henüz yeterince büyük bir bedel ödemedikleri için bunun kabul edilebilir olacağını düşünemiyorum" demişti.

ABD Başkanı BBC'nin İran içindeki hedeflere yönelik askeri saldırıların yeniden başlatılıp başlatılamayacağı sorusuna bunun "bir ihtimal" olduğunu söyledi.

Trump "Eğer kötü davranırlarsa. Eğer kötü bir şey yaparlarsa ama şimdi bakacağız" dedi.

İran'ın resmi haber ajansları Tahran'ın son teklifinin, iki aylık ateşkesi öngören dokuz maddelik ABD planına bir yanıt olduğunu belirtti.

Trump, Cuma günü ABD Kongresi üyelerine yazdığı mektupta, 8 Nisan'da yürürlüğe giren ateşkes nedeniyle çatışmanın "sona erdiğini" ve bu nedenle savaşın onayına ilişkin bir son tarihe uymak zorunda olmadığını savundu.

ABD Başkanı İran limanlarına uygulanan ablukanın da çatışmanın devamı anlamına gelmediğini iddia etti.

Yasaya göre, bir ABD başkanı, askeri harekatı yasama organlarına bildirdikten sonra 60 gün içinde Kongre'nin onayını almak zorunda, aksi takdirde çatışmayı sona erdirmesi gerekiyor.

Cuma günü, Trump'ın ABD ve İsrail'in saldırılarını başlatmasından iki gün sonra, 2 Mart'ta İran'a yönelik saldırıları Kongre'ye resmen bildirmesinin 60. günüydü.

Trump Cuma günü yaptığı bir dizi açıklamada "İran asla nükleer silaha sahip olamaz" şeklindeki söylemini de tekrarladı.

CENTCOM, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan, Başkan Donald Trump'ın bugün yaptığı açıklamaya atıfla, Hürmüz Boğazı'ndan geçecek gemilere ilişkin bir duyuruyu paylaştı.

Açıklamada, "Bu görev, hayati öneme sahip bu uluslararası ticaret koridorundan serbestçe geçiş yapmak isteyen ticari gemilere destek sağlayacaktır." ifadesi kullanıldı.

Bu kapsamda 15 bin askeri personelin yanı sıra 100’den fazla kara ve deniz aracı ve güdümlü füze destroyerleriyle söz konusu sürece askeri destek sağlanacağı belirtilen açıklamada, CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper'ın, "(İran'a yönelik) Deniz ablukasını sürdürürken bu savunma görevine verdiğimiz destek, bölgesel güvenlik ve küresel ekonomi için hayati önem taşıyor." ifadesine yer verildi.

ABD Dışişleri Bakanlığından geçen hafta yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz güvenliğini desteklemek amacıyla uluslararası bir koalisyonun oluşturulmasına yönelik bir adım atıldığı ve Pentagonun da bu sürece destek sağlayacağı belirtilmişti.

Trump, bugünden itibaren, Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan ve Orta Doğu'daki krizle ilgisi olmayan "tarafsız" ülkelere ait gemilerin boğazdan geçişine yardım etmeye başlayacaklarını açıklamıştı.

ABD Başkanı, "İran, Orta Doğu ve ABD'nin iyiliği için, bu ülkelere gemilerini bu kısıtlı boğazdan güvenli bir şekilde çıkaracağımızı, böylece işlerine özgürce ve sorunsuz bir şekilde devam edebileceklerini söyledik." ifadesini kullanmıştı.

Herhangi bir ülke ismi zikretmeyen Trump, söz konusu ülkeler için, "Orta Doğu'da yaşananlarla hiçbir şekilde ilgisi olmayan dünyanın çeşitli bölgelerinden ülkeler" ifadesini kullanmış ve operasyonun daha ziyade insani amaçlarla yapılacağını kaydetmişti.

Amerikan CNN kanalının güncel araştırması, ABD ile İran arasındaki tansiyonun bölgedeki Amerikan askeri üslerine etkisini gözler önüne serdi.

CNN'in, uydu görüntüleri, hasar değerlendirme raporları ve ABD ile Körfez kaynaklarına dayandırdığı haberinde, 28 Şubat'tan bu yana İran'ın saldırıları sonucunda ABD ordusunun Orta Doğu'daki en az 16 üssünün çeşitli düzeylerde hasar gördüğü ifade edildi.

Haberde, hasar gören bazı yerlerin ciddi operasyonel tahribata uğradığı ve bazı tesislerin kullanılamaz hale geldiği aktarılarak, İran'ın saldırılarının büyük ölçüde bölgenin dört bir yanına konuşlandırılmış gelişmiş radar sistemleri, iletişim altyapısı, füze savunma varlıkları ve uçaklara odaklandığı belirtildi.

Bildirilen kayıplar arasında Ürdün'deki Amerikan THAAD füze bataryalarına bağlı radar sistemleri ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki bazı tesislerdeki radar sistemleri yer aldı.

CNN ayrıca, Suudi Arabistan'daki hava üssüne düzenlenen İran saldırısı sırasında bir Amerikan Boeing E-3 Sentry uçağının da imha edildiğini aktardı.

Pentagon yetkilileri, geçen hafta Kongre'de verdikleri ifadelerde ABD'nin İran'a yönelik saldırılarının maliyetinin 25 milyar dolar civarında olduğunu açıklamıştı.

Ancak aralarında CNN ve CBS News gibi kaynakların da olduğu birçok Amerikan medya kuruluşu, İran'la savaşın toplam maliyetinin en az 50 milyar dolar olduğunu iddia etmişti.

Fars Haber Ajansı, yaklaşık 220 milyon dolar değerinde 1 milyon 900 bin varilden fazla ham petrol taşıyan tankerin, uluslararası seyir verilerini paylaştı.

Paylaşılan verilere göre, en son Sri Lanka kıyıları açıklarında tespit edilen tankerin, 20 Mart 2026 itibarıyla otomatik tanımlama sistemini (AIS) kapatarak gizlilik taktikleri uyguladığı ve Endonezya'daki Lombok Boğazı üzerinden Riau Takımadaları'na doğru yoluna devam ettiği kaydedildi.

İran'ın yarı resmi Fars Haber Ajansına göre, İran'ın Pakistan aracılığıyla ABD'ye sunduğu 14 maddelik teklife ilişkin bazı detaylar ortaya çıktı.

Buna göre İran, 14 maddelik teklifinde kırmızı çizgilerini vurgulamakla birlikte savaşın sona erdirilmesi için somut bir yol haritası önerdi.

Teklifin, İran'da karar alma mekanizmaları içinde değerlendirildiği ve gerekli izinler alınarak iletildiği belirtildi.

İran resmi haber ajansı IRNA, İran'ın ilettiği teklifi, "İran, ABD ile müzakerelerde ara bulucu olan Pakistan'a, 30 Nisan Perşembe akşamı nihai müzakere taslağının metnini iletti." ifadesiyle duyurmuştu.

2 Mayıs’ta Avrupa’dan Orta Doğu ülkelerine intikal eden ABD ordusuna ait uçakların sayısında sıra dışı artış olduğu görüldü.

Bölgeye gönderilen uçakların çoğunluğunu, yaklaşık 77 ton kargo ve yaklaşık 100 asker taşıyabilen C-17A Globemaster III tipi askeri nakliye uçağı oluşturdu.

Öte yandan, yaklaşık 127 ton kargo taşıyabilen ABD Hava Kuvvetlerinin en büyük nakliye uçağı "Lockheed C-5M Super Galaxy" ve Boeing tarafından üretilen havada yakıt ikmal ve stratejik askeri nakliye uçağı "Boeing KC-46 Pegasus"ları da Avrupa ve Orta Doğu hava sahasında gözlendi.

Orta Doğu'ya doğru hareket eden nakliye uçağı sayısının en az 12 olduğu, bu uçakların bir kısmının Almanya'dan havalandığı gözlemlendi.

Orta Doğu'ya hareket eden uçaklar arasında Boeing KC-135R Stratotanker tipi askeri havada yakıt ikmal tanker uçakları da bulunurken, en az 4 yakıt ikmal uçağının da İsrail ve çevresinde hareket ettiği görüldü.

Öte yandan, Bahreyn çevresinde ABD'ye ait bir sinyal istihbaratı (SIGINT) keşif uçağı olan "Boeing RC-135W Rivet Joint" uçağı da havada gözlendi.

Ayrıca, ABD'den ayrılan ve istikametleri henüz belirlenemeyen nakliye uçakları olduğu da gözlemlendi.

Bekayi, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, ABD Başkanı Trump'ın İran gemilerine ABD'nin müdahalelerine ilişkin "Bir bakıma korsan gibiyiz" şeklindeki açıklamasına tepki gösterdi.

"Amerika Birleşik Devletleri Başkanı, İran gemilerine yasadışı el konulmasını açıkça 'korsanlık' olarak nitelendirerek, 'Biz korsanlar gibi davranıyoruz' diye cüretkarca övünmüştür." değerlendirmesinde bulunan Bekayi, bunun bir "dil sürçmesi" olmadığını söyledi.

Bekayi paylaşımda, şunları kaydetti:

"Bu, uluslararası denizcilik seyrine yönelik eylemlerinin suç teşkil eden niteliğine dair doğrudan ve mahkum edici bir itiraftı. Uluslararası toplum, Birleşmiş Milletler (BM) üyesi devletler ve BM Genel Sekreteri (Antonio Guterres) uluslararası hukukun bu kadar bariz ihlallerinin normalleştirilmesini kesin bir şekilde reddetmeli."

ABD Başkanı Trump, ABD güçlerinin İran'ın ticari gemilerine saldırı ve müdahalelerine ilişkin dün yaptığı bir açıklamada, "Bir bakıma korsan gibiyiz ama oyun oynamıyoruz." ifadelerini kullanmıştı.

İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Basra Körfezi’nde yeni yönetim kurallarının devreye alınacağını açıkladı. İranlı Öğrenciler Haber Ajansı’nın (ISNA) aktardığına göre yapılan açıklamada, bu adımın Mücteba Hamaney’in talimatları doğrultusunda atıldığı belirtildi.

Açıklamada, Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’nın yönetimine ilişkin yeni düzenlemelerin uygulanacağı vurgulanarak, şu ifadeler kullanıldı:

"Devrim liderinin tarihi talimatları doğrultusunda Fars (Basra) Körfezi’nde belirlenen yeni yönetim kuralları uygulanacaktır. Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, İran’ın Fars Körfezi ve Hürmüz Boğazı’ndaki 2 bin kilometrelik kıyı hattındaki hakimiyet ve kontrolü sayesinde bu su sahasını İran halkı için güvenli ve rahat bir alan haline getirecektir."

Ancak duyuruda, yeni yönetim kurallarının içeriğine dair herhangi bir detay paylaşılmadı.

İran Devlet Medyası, İran tarafından hazırlanan son teklifin ABD tarafına gönderildiğini açıkladı. Yeni teklif, Pakistanlı arabulucular aracılığıyla dün iletildi.

Geçen ay gerçekleştirilen ABD ile İran arasındaki doğrudan müzakerelerde ilerleme sağlanamamıştı.

ABD-İran görüşmeleri yeniden canlanacak mı?

Pakistan, İran ile ABD arasında arabulucu rolünü sürdürmeye devam ederken, İslamabad yönetiminin taraflar arasında teklif ve mesajları ilettiği de belirtiliyor.

İran tarafından iletilen yeni teklifin, taraflar arasındaki görüşmeleri yeniden canlandırmayı amaçladığı bildirildi.

Kalibaf, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan konuya ilişkin açıklama yaptı.

Trump'ın 3 gün önce "İran'ın petrol altyapısının havaya uçmasına 3 gün kaldı" yönündeki açıklamasını anımsatan İran Meclis Başkanı, "3 gün geçti, hiçbir kuyu patlamadı. Bunu 30 güne uzatabilir ve kuyuyu burada canlı yayınlayabiliriz. Bu, ABD yönetiminin Bessent gibi kişilerden aldığı türden saçma bir tavsiyeydi. Aynı kişiler abluka teorisini de destekliyor ve petrolü 120 doların üzerine çıkardılar. Bir sonraki durak 140. Sorun teori değil, zihniyet." değerlendirmesinde bulundu.

ABD Başkanı Donald Trump, 26 Nisan'da yaptığı konuşmada, ABD Donanması'nın Hürmüz Boğazı'ndaki ablukasının sürdüğünü ve bu faaliyetin başarılı sonuçlar ürettiğini söylemişti.

Abluka nedeniyle İran'ın petrol altyapısının çökebileceğini savunan Trump, İran'ın petrol depolarının dolması ve kaynakları depolayacak yerlerinin bulunmamasının yol açacağı teknik sorunlar nedeniyle petrol boru hatlarında büyük yıkım oluşacağını belirterek "İran'ın petrol altyapısı havaya uçmadan önce yaklaşık 3 günü kaldı" ifadesini kullanmıştı.

İsrail Ordu Radyosu'na dayandırılan bilgilere göre, İsrail donanması filoya ait teknelere müdahale ederek 58 tekneden 7'sini ele geçirdi.

Aynı kaynak, saldırının daha önceki girişimlere kıyasla "en uzak mesafede gerçekleştirilen müdahale" olduğunu ve filoya Akdeniz'de, Yunanistan'ın Girit Adası açıklarına yakın bir noktada saldırı düzenlendiğini belirtti.

Küresel Sumud Filosu tarafından yapılan açıklamada ise saldırı sırasında çok sayıda teknenin elektronik sistemlerine yoğun karıştırma (jammer) uygulandığı, bazı teknelere İsrail'e ait olduğu belirtilen hızlı botların yaklaştığı ifade edildi.

Aktivistler, teknelere lazer tutulduğunu, bazı durumlarda silahların yöneltildiğini ve katılımcılara güvertede çeşitli talimatlar verildiğini aktardı.

Filonun iletişim sistemlerinde kesintiler yaşandığı ve yardım çağrılarının yapıldığı kaydedildi.

İsrail basınında yer alan haberlerde ise filoda yaklaşık 58 tekne bulunduğu, önceki değerlendirmelerde bu sayının 65 ila 100 arasında değiştiği vurgulandı.

- Küresel Sumud Filosu

İsrail'in Gazze ablukasını kırmayı ve buraya insani yardım taşımayı amaçlayan Küresel Sumud Filosu'nun "2026 Bahar Misyonu", 12 Nisan'da İspanya'nın Barselona kentinden Gazze için yola çıkmış, güzergah üzerindeki İtalya'nın Sicilya Adası'nda yeni katılımlarla tekne sayısını arttırarak 26 Nisan'da yeniden Akdeniz'e açılmıştı.

İsrail basını, İsrail donanmasının 29 Nisan akşam saatlerinde Akdeniz'in uluslararası sularında Küresel Sumud Filosu'na müdahaleye başladığını duyurmuştu.

Teknelerdeki aktivistler, İsrail ordusu unsurlarının, 29 Nisan'da saat 23.00'e doğru, Girit Adası'nın yaklaşık 50 mil batısındaki uluslararası sularda tekneleri kuşatıp taciz etmeye başladığını bildirmişti.

Aktivistler, kısa süre sonra müdahalenin başladığını açıklarken, filo yetkilileri çok sayıda tekneyle irtibatlarının koptuğunu duyurmuştu.

Küresel Sumud Filosu'nun Eylül 2025'teki ilk girişiminde, İsrail ordusu, filoyu yine Akdeniz'in uluslararası sularında yasa dışı şekilde durdurup zorla teknelere çıkarak buradaki gönüllüleri alıkoymuş ve İsrail'e götürmüştü.

Hükümeti kurmakla görevlendirilmesinin ardından açıklamalarda bulunan Zeydi, "Koordinasyon Çerçevesi liderlerine beni Irak Başbakanlığı görevine aday göstermelerinden dolayı teşekkür ediyorum." dedi.

Hükümet programının, risk değerlendirmesini dikkate alan, fırsatları değerlendiren ve Irak’ı bölgesel ile uluslararası düzeyde dengeli bir ülke haline getiren öncelikleri içereceğini belirten Zeydi, "Tüm siyasi güçlerle birlikte çalışarak, vatandaşlarımızın güvenlik ve istikrarın pekiştirilmesi ile kapsamlı kalkınmanın sağlanmasına yönelik taleplerine cevap veren bir hükümet kurma konusunda kararlıyız." ifadesini kullandı.

Irak Cumhurbaşkanı Nizar Amedi, meclisin en büyük grubu Şii koordinasyon Çerçevesi’nin Başbakan adayı Ali Zeydi’ye hükümeti kurma görevi vermişti.

Zeydi’nin en geç 30 gün içerisinde hükümet programı ve kabinesini oluşturup parlamentonun onayına sunup güven oyu alması gerekiyor.

Öneriye göre müzakerelerin ilk aşamasında, savaşı sona erdirme, İran ve Lübnan'a yönelik askeri eylemlerden vazgeçme garantilerine odaklanmalı.

İlk aşamada anlaşmaya varılması durumunda, taraflar ikinci aşamaya geçerek savaş sonrası Hürmüz Boğazı'nın nasıl yönetileceği, Umman tarafıyla koordinasyon içinde “yeni bir hukuk sistemi oluşturulması” konusu ele alınacak.

İran'ın nükleer programını içeren üçüncü aşamaya geçiş, birinci ve ikinci aşamalarda anlaşmaya varılmadan gerçekleşmeyecek.

Daha önce Axios, ABD’li bir yetkiliye ve diğer iki kaynağına dayandırdığı haberinde, İran'ın Pakistanlı aracılar vasıtasıyla, Hürmüz Boğazı'nın açılmasını, çatışmanın tamamen çözüme kavuşturulmasını ve nükleer müzakerelerini gelecekteki bir tarihe ertelenmesini öngören bir öneri ilettiğini bildirmişti.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın, iki ülke arasındaki savaşın sona erdirilmesi için müzakere etmek istemesi halinde ABD'yle iletişime geçebileceğini söylemişti. Trump, “Eğer konuşmak isterlerse bize gelebilirler ya da bizi arayabilirler. Biliyorsunuz bir telefon var. Güvenli hatlarımız var” ifadelerini kullanmıştı.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD'nin baskı politikalarını ve bölgedeki askeri varlığını sürdürmesi halinde Tahran'ın 'dayatılmış müzakerelere' katılmayacağını söylemişti.

Kerkük Valisi Ağa, basına yaptığı açıklamada, kent merkezindeki Azadi semtinde seyir halindeki bir tırın freninin arızalanması sonucu 37 araca çarptığını belirtti.

Kazada 7 kişinin hayatını kaybettiğini, 3'ü ağır 23 kişinin yaralandığını aktaran Ağa, ağır yaralıların tedavisinin Türkiye'de yapılacağını söyledi.

Vali Ağa, kaza nedeniyle Kerkük'te bir günlük yas ilan edildiğini duyurdu.

Ağa, benzer kazaların önüne geçilmesi amacıyla uzun araçların 08.00-24.00 saatleri arasında kent merkezine girişinin yasaklandığını kaydetti.

Hamaney, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan konuya ilişkin açıklama yaptı.

Halkın arasında oluşan birlik sayesinde düşmanda kırılma meydana geldiğine işaret eden Hamaney, buna fiili şükürle karşılık verildiğinde, birliğin daha da güçleneceğini ve düşmanların daha da zayıf ve itibarsız hale geleceğini vurguladı.

Hamaney, "Düşmanın medya operasyonları, halkın zihin ve psikolojisini hedef alarak birlik ve ulusal güvenliği zedelemeyi amaçlamaktadır. Hafife almayalım ki, bu kötü niyetin gerçekleşmesine izin verilmesin." ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın sosyal medya hesabından, İran içinde bir liderlik savaşı ve siyasi çekişme yaşandığını öne süren açıklamasının ardından, İranlı liderlerden ortak birlik mesajı yayımlanmıştı.

İran Parlamentosu Başkan Yardımcısı Hamidreza Hacı Babaei, Hürmüz Boğazı geçiş ücretlerinden elde edilen gelirin ülkenin merkez bankasına aktarıldığını duyurdu.

Babaei, “Hürmüz Boğazı'ndaki vergilerden elde edilen ilk gelir, İran Merkez Bankası'ndaki bir hesaba yatırıldı” ifadesini kullandı.

Daha önce İran parlamentosu, Hürmüz Boğazı ile ilgili bir yasa tasarısı hazırlamaya başladı. Tasarıda, diğer hususların yanı sıra, İran'ın riyal cinsinden geçiş ücreti alması, ABD ve İsrail'in yanı sıra İran'a karşı yaptırım politikasına katılan ülkelerin boğazdan geçişinin yasaklanması öngörülüyor.

Ancak tasarının kendisi henüz onaylanmadı ve yürürlüğe girmedi.

İran Meclisi’den 16 Nisan’da yapılan bir açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın ‘idaresinden’ elde edilecek geliri 10-15 milyar dolar olarak tahmin ettikleri, ancak bu gelirin ne zaman elde edileceğine dair bir zaman dilimi bilinmediği ifade edilmişti.

İran’ın yarı resmi Tasnim Haber Ajansı, Devrim Muhafızları’nın “denizcilik ihlalleri” gerekçesiyle iki gemiye el koyduğunu ve İran kıyılarına götürdüğünü duyurdu. Bu, savaşın Şubat ayı sonunda başlamasından bu yana İran’ın ilk gemi alıkoyma hamlesi oldu.

İran Devrim Muhafızları Ordusu Donanması ayrıca boğazda düzen ve güvenliğe yönelik herhangi bir ihlalin “kırmızı çizgi” sayılacağı uyarısında bulundu.

Daha önce bir İngiliz deniz güvenliği kurumu, üç geminin ateş altında kaldığını bildirmişti.

Trump, Salı gecesi sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, ABD’nin Pakistanlı arabulucuların talebi üzerine “İran’ın liderleri ve temsilcileri birleşik bir öneri sunana kadar… ve görüşmeler sonuçlanana dek” saldırıları askıya almayı kabul ettiğini söyledi.

Ancak Trump, fiili bir tek taraflı ateşkes uzatması gibi görünen bu adımı duyururken, ABD Donanması’nın İran’ın deniz ticaretine yönelik ablukayı sürdüreceğini de vurguladı. ABD, Cumartesi günü bir İran kargo gemisine ateş açıp el koymuş, Salı günü ise Hint Okyanusu’nda büyük bir İran petrol tankerine çıkmıştı.

İran, ABD’nin bu ablukasını bir savaş eylemi olarak değerlendiriyor ve bu sürdüğü sürece Hürmüz Boğazı’nı kapatma kararını kaldırmayacağını belirtiyor. Bu durum küresel ölçekte bir enerji krizine yol açmış durumda.

Tahran’da Salı akşamı düzenlenen bir geçit töreninde İran, balistik silahlarını sergileyerek meydan okuma mesajı verdi. WANA Haber Ajansı’na göre görüntülerde, boğazı sıkan bir yumruğun yer aldığı büyük bir pankart dikkat çekti.

Pankartlarda “Süresiz olarak İran’ın kontrolünde” ve “Trump hiçbir şey yapamadı” ifadeleri yer aldı.

Pakistan arabuluculuk çabalarını sürdürüyor

Arabulucu rolü üstlenen Pakistan, tarafları yeniden müzakere masasına getirmek için çabalarını sürdürüyor. Ancak iki tarafın da Salı günü planlanan son görüşmelere katılmaması süreci sekteye uğrattı.

İslamabad’daki lüks bir otel görüşmeler için boşaltılmıştı. Ancak İran daveti kamuoyuna açık şekilde kabul etmezken, ABD heyeti — Başkan Yardımcısı JD Vance başkanlığında — Washington’dan ayrılmadı. Otel Çarşamba günü hâlâ kapalıydı, ancak geniş güvenlik çemberi kısmen gevşetildi.

Hazırlıklar hakkında bilgi sahibi bir Pakistanlı yetkili, “Görüşmeler için tamamen hazırdık, sahne kurulmuştu. Açıkçası bu beklemediğimiz bir geri adımdı. İranlılar hiçbir zaman reddetmedi, katılmaya hazırdılar ve hâlâ öyleler” dedi.

Görüşmelere dahil olan bir başka Pakistanlı kaynak ise, “Tarafların hassasiyetlerini gözeterek aradaki uçurumu kapatmak için çok yoğun çalışıyoruz” ifadelerini kullandı.

Kaynak, “Ne zaman bir araya gelebileceklerini zaman gösterecek. Gelişmeler çok hızlı değişiyor” diye ekledi.

Trump’ın ateşkes açıklamasına İranlı üst düzey yetkililerden Çarşamba sabahı itibarıyla resmi bir yanıt gelmezken, Tahran’dan gelen ilk tepkiler açıklamaya şüpheyle yaklaşıldığını gösterdi.

Tasnim, İran’ın ateşkes uzatımı talep etmediğini belirtirken, ABD ablukasını güç kullanarak kırma tehdidini yineledi.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın baş danışmanı ise Trump’ın açıklamasının bir taktik olabileceğini söyledi.

Trump, saldırıları durdurduğunu açıklamadan sadece saatler önce, ordusunun “harekete geçmeye hazır” olduğunu belirterek saldırı tehditlerini yinelemişti.

İran'ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansı'nda yer alan haberde, Umman Denizi'nde bir konteyner gemisine "uyarıları dikkate almadığı" gerekçesiyle İran güçlerince ateş açıldığı belirtildi.

Öte yandan İngiltere Deniz Ticaret Örgütü'nden yapılan yazılı açıklamada, Umman Denizi'nde bir konteyner gemisine ateş açıldığı doğrulandı.

Mürettebattın durumunun iyi olduğu ancak açılan ateş sonucunda gemide ciddi hasar meydana geldiği aktarıldı.

Orta Doğu’da yedi haftadır süregelen ve küresel piyasaları sarsan savaşta, diplomatik çözüm girişimleri ağır bir darbe aldı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın, temsilcilerinin Pazar akşamı Pakistan’a ulaşacağını ve bir "nihai teklif" sunacağını duyurmasından saatler sonra, İran tarafı bu görüşmelere kapıyı kapattı.

İran’ın resmi haber ajansı IRNA’da yer alan habere göre Tahran yönetimi, ikinci tur müzakerelere katılmama kararını deniz ablukası ve aşırı taleplere dayandırdı.

İran, ABD’nin limanlarına uyguladığı ablukayı mevcut ateşkes anlaşmasının bir ihlali olarak görüyor. Washington’ın "aşırı ve gerçek dışı" beklentiler içinde olduğu ve sürekli tavır değiştirdiği iddia edildi.

Tahran, mevcut baskı altında masaya oturmanın "müzakere değil, teslimiyet" olduğunu savunuyor.

Trump’ın ültimatomu

Başkan Trump, Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, diplomatik mühletin Çarşamba günü dolacağını hatırlatarak tehdidinin dozunu artırdı:

"Oldukça adil ve makul bir anlaşma sunuyoruz. Eğer kabul etmezlerse, Amerika Birleşik Devletleri İran'daki her bir elektrik santralini ve her bir köprüyü yerle bir edecek. Artık kibar adam olmak yok!"

Beyaz Saray’ın "şahin" heyeti yola çıkmıştı

Trump, daha önceki açıklamalarının aksine, heyetin başında Başkan Yardımcısı JD Vance’in bulunacağını teyit etti.

Heyette ayrıca Trump'ın özel temsilcisi Steven Witkoff ve damadı Jared Kushner de yer alıyor. ABD heyeti Pazartesi akşamı İslamabad’a ulaşmış olacak ancak İran’ın masaya gelmeme kararı, heyetin muhatapsız kalma riskini doğuruyor.

ABD Başkanı Donald Trump, ABD donanmasının ablukasını aşmaya çalışan İran’a ait bir kargo gemisine ateş açarak müdahalede bulunduklarını bildirdi.

Trump, sosyal medya hesabından paylaşım yaptı.

İran bayraklı Touska adlı kargo gemisinin ABD’nin deniz ablukasını aşmaya çalıştığını kaydeden Trump, ABD Donanması'na ait güdümlü füze destroyeri USS Spruance’nin Umman Körfezi'nde Touska’nın durması için uyarıda bulunduğunu belirtti.

Trump, “İranlı mürettebat dinlemeyi reddetti, bu yüzden donanma gemimiz makine dairesinde bir delik açarak onları durdurdu. Şu anda gemi ABD Deniz Piyadelerinin gözetiminde.” diye yazdı.

Touska adlı geminin geçmişteki yasa dışı faaliyetleri nedeniyle ABD Hazine Bakanlığı yaptırımları altında olduğunu savunan Trump, gemide inceleme başlattıklarını ifade etti.

Yarı resmi Tasnim Haber Ajansı'na göre, İran, ABD savaş gemilerine saldırı gerçekleştirdi.

ABD'nin, İran bayraklı Touska adlı kargo gemisine ateş açarak müdahalede bulunmasının ardından İran Silahlı Kuvvetleri, misilleme olarak ABD’ye ait bazı savaş gemilerine İHA saldırısı düzenledi.

ABD Başkanı Donald Trump, ABD donanmasının ablukasını aşmaya çalışan İran'a ait bir kargo gemisine ateş açarak müdahalede bulunduklarını söylemişti.

Trump, "İranlı mürettebat, dinlemeyi reddetti, bu yüzden donanma gemimiz makine dairesinde bir delik açarak onları durdurdu. Şu anda gemi, ABD Deniz Piyadelerinin gözetiminde." açıklamasında bulunmuştu.

İran'da 93 milyondan fazla insan, her an yeniden alevlenebilecek bir savaşın gölgesinde yaşıyor. ABD ile İran arasında Pakistan'da yürütülen barış görüşmelerinin şimdilik başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından ABD, Hürmüz Boğazı'nı ablukaya aldı.

Bu adımla İran'ın petrol ihracatından elde ettiği gelirin kesilmesi ve Tahran'ın deniz yolundan geçiş için ücret talep etmesinin önlenmesi amaçlanıyor.

Abluka aynı zamanda İran limanlarına mal girişinin durması anlamına geliyor ve bu da ekonomiyi derinden etkiliyor.

Savaş en çok sıradan insanları etkiliyor

DW'ye konuşan İranlı sendikacı İsmail Abdi, "İster askerî düzeyde olsun ister abluka ve bölgesel gerilimler şeklinde devam etsin, savaşın sürmesinden en çok sıradan insanlar, özellikle de işçiler, öğretmenler ve diğer ücretliler olumsuz etkileniyor" diyor.

Öğretmen ve insan hakları aktivisti olan Abdi, öğretmen hakları için yürüttüğü faaliyetler nedeniyle 11 yıl önce İranlı yetkililerin hedefi oldu ve "siyasi sisteme karşı propaganda" suçlamasıyla bir süre cezaevinde kaldı. 

Uluslararası baskılar ve özellikle de dünya genelindeki sendikaların tepkisi sonucunda Abdi serbest bırakıldı. Abdi Mart 2025'ten bu yana Almanya'da sürgünde yaşıyor ve eğitim hakları ile ifade özgürlüğü için çalışmalarını sürdürüyor.

"Son haftalarda İran'da savaş koşulları altında işçilerin yaşadığı sıkıntılara dair sarsıcı haberler aldık" diyen İranlı aktivist, sözlerini şöyle sürdürüyor:

"Fabrikalar ve atölyeler kapandığında veya küçültüldüğünde, sözleşmeli işçiler, gündelikçiler ve kayıt dışı çalışanlar ilk etkilenenler oluyor. Bu süreç çalışanların pazarlık gücünü zayıflatıyor ve ücretleri adeta çöküşe doğru sürüklüyor."

Savaş, uzun süredir kötü yönetim, yolsuzluk ve yaptırımlardan etkilenen İran ekonomisi için yıkıcı sonuçlar doğuruyor.

Tahran yönetimi, savaşın yol açtığı zararı şimdiden yaklaşık 230 milyar euro olarak hesaplıyor. İran hükümet sözcüsü Fatma Muhacirani, 14 Nisan'da Rus devlet ajansı RIA Nowosti'ye verdiği röportajda, bunun geçici bir tahmin olduğunu belirtti.

Ekonominin motoru konumundaki büyük sanayi tesislerinde oluşan gerçek hasarın boyutu henüz tam olarak bilinmiyor.

On binlerce gündelik işçi evine gönderildi

İsfahan'daki Mübarek Çelik İşletmesi, ülkenin en büyük çelik üreticisi konumunda. Fabrika, ABD ve İsrail bombardımanı nedeniyle üretimi tamamen durdurmak zorunda kaldı.

Çelik; füze, insansız hava aracı ve gemi gibi askerî ürünlerin üretiminde temel bir hammadde. Ancak aynı zamanda otomotiv sanayisi, beyaz eşya üretimi, ambalaj ve konserve sektörü gibi sivil alanlarda da hayati önem taşıyor. İnşaat sektöründe, örneğin çatı kaplamasında da çelik vazgeçilmez bir malzeme.

Çelik sektörü, İran ekonomisinin itici güçlerinden biri olarak görülüyor. Dünya Çelik Birliği'ne göre İran, 2025 yılında Çin, ABD ve Almanya gibi ülkelerle birlikte dünyanın en büyük on çelik üreticisinden biri oldu ve yılda yaklaşık 31,8 milyon ton çelik ihraç etti.

Mart 2025 ile Ocak 2026 arasında İran bu ürünün dış satımından 860 milyon dolar gelir elde edildi.

Mübarek Çelik İşletmesi'nde üretimin durmasıyla birlikte binlerce işçi evine gönderildi. Bu durumun ne kadar süreceği belirsiz. Çelik sektöründe en az 10 bin kişi, gündelik işçi olarak çalışıyor.

Üretimin kesintiye uğraması, zincirleme bir etki yaparak bu tesislere bağımlı onlarca şirketin de faaliyetlerini aksattı ya da durdurdu.

Enerji stratejisti ve George Mason Üniversitesi kıdemli araştırmacısı Umud Shokri'ye göre, petrokimya tesislerinin bombalanmasının da işgücü piyasası üzerinde çok daha vahim etkileri olacak.

Asaluyeh, Mahşehr ve Şiraz'daki önemli petrokimya merkezlerine yönelik saldırılar, büyük hasara yol açtı ve birçok tesisi devre dışı bıraktı. 

30 binden fazla kişinin çalıştığı Mahşehr gibi sanayi merkezlerinde birçok kişi iş kaybı ve ücret kesintileriyle karşı karşıya kaldı. Shokri, DW'ye yaptığı değerlendirmede "Zarar sadece tesislerle sınırlı değil, tedarik zincirlerini, devlet gelirlerini ve halkın geçim kaynaklarını da olumsuz etkiliyor" diyor.

"En iyi koşullar altında bile Mahşehr gibi önemli bir merkezin yeniden faaliyete geçmesi yaklaşık iki yıl sürebilir" diyen Shokri, bunun için yabancı teknolojiye, sermayeye, yedek parçalara ve teknik bilgiye erişimin gerekli olduğunu, ancak mevcut yaptırımlar altında bunun zor olduğunu belirtiyor.

Artan yoksulluk

Sanayide yaşanan iş kayıpları diğer sektörlerdeki istihdamı da olumsuz etkiliyor. Örneğin İran İşçi Haber Ajansı ILNA, 14 Nisan'da tüm kadrolu gazetecileri işten çıkardı ve çalışma modelini "serbest çalışan" sistemine dönüştürdü.

Birçok başka şirketin de kitlesel işten çıkarmalara başladığı bildiriliyor. Bunlardan biri de "İran'ın Uber’i" olarak bilinen Snapp gibi platformların yer aldığı dijital hizmet sektörü.

Yetkililerin, savaşın başından bu yana olası protestoları önlemek amacıyla uyguladığı internet kısıtlamalarına rağmen bu hizmetler çalışmaya devam ediyordu. Ancak savaş nedeniyle insanların hareketliliği azaldı ve birçok kişi harcama yapacak maddi imkândan yoksun kaldı.

Sendikacı İsmail Abdi, "Sadece internet kısıtlamaları nedeniyle binlerce serbest çalışan, yazılımcı ve içerik üreticisi iş yapma imkânını kaybetti" diyor ve ekliyor:

"Kısa vadede bu durum, reel gelirlerin düşmesine ve çalışanlar arasında artan yoksulluğa yol açıyor. Uzun vadede ise daha fazla sömürülen, daha az nitelikli ve daha bağımlı bir toplum ortaya çıkma riski var." 

Abdi, savaşın özellikle dezavantajlı kesimler için yoksulluğu ve güvensizliği daha da artıracağı uyarısında bulunuyor: "Bu savaş, insanî ve toplumsal maliyetleri geri döndürülemez hâle gelmeden sona erdirilmeli."

Aktivist Abdi, bu karamsar manzaraya rağmen yine de İran'da siyasi değişim hayalinden vazgeçmediğini vurguluyor.

Ancak İran halkı, neredeyse hiç kimsenin gündeminde yer almıyor. Gerek iktidarda kalmak isteyen İran İslam Cumhuriyeti yönetimi, gerekse İranlı protestocular geçmişte destek sözü veren ABD Başkanı Donald Trump, şu ana kadar İranlıları öncelikli olarak görmüyor.

ABD merkezli insan hakları örgütü HRANA'ya göre, savaşın başladığı 28 Şubat'tan kırılgan ateşkesin sağlandığı 8 Nisan'a kadar İran'da 3 bin 636 kişi hayatını kaybetti. Bunlarını bin 701'i sivil ve en az 254'ü çocuktu.

İran'ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney 18 Nisan'da bir yazılı açıklamayla ülkesinin donanmasının düşmanlarını yenilgiye uğratmaya hazır olduğunu savundu.

ABD Başkanı Donald Trump ise Beyaz Saray'daki kısa açıklamasında ülkesine şantaj yapılamayacağını savundu.

Reuters haber ajansı, Hürmüz'deki bazı gemilerin boğazın tekrar kapatıldığına dair telsiz mesajı aldığını aktardı.

İngiltere Deniz Ticareti Kurumu'ndan (UKMTO) yapılan açıklamada, Umman açıklarında bir petrol tankerinin, Devrim Muhafızlarına ait iki botun saldırısına uğradığı bildirildi.

UKMTO'dan yapılan ikinci bilgilendirmede, bir konteynır gemisi bilinmeyen bir cisimle vurulduğunu bildirdi.

Tahran yönetimi, 17 Nisan'da "Lübnan'daki ateşkes doğrultusunda" boğazı geçişlere açtığını açıklamıştı.

Karar sonrası ABD Başkanı Donald Trump İran'a teşekkür etmiş ancak ABD'nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı sürdüreceğini kaydetmişti.

İran Parlamentosu Başkanı Muhammed Kalibaf ise, X paylaşımında, "ABD ablukasının devam etmesi halinde" boğazın "açık kalmayacağını" ifade etti.

Bu gelişmeler sonrası Devrim Muhafızları adına İran devlet medyasına yapılan açıklamada, boğazın yeniden "eski durumuna döndüğü" duyuruldu.

Açıklamada, ABD'nin "sözde" ablukasının "korsanlık" olduğu savunuldu.

Deniz trafiği takip sitesinden gelen veriler, 18 Nisan'da Hürmüz Boğazı'ndan bazı gemilerin geçtiğini göstermişti.

Bu noktaya nasıl gelindi?

İran yönetimi 28 Şubat'ta ülkeyi hedef alan ABD - İsrail saldırıları sonrası 3 Mart'ta boğazı kapattı.

Dünyada ham petrolün yaklaşık beşte biri, en dar noktası sadece 40 km genişliğinde olan bu kanal üzerinden taşınıyor.

Washington ve Tahran arasında Pakistan'da yapılan görüşmelerde sonuç çıkmaması sonrası Trump, boğazın abluka altına alındığını duyurmuştu.

ABD yönetiminden İran ile anlaşma olasılığına ilişkin farklı açıklamalar geliyor.

Donald Trump 17 Nisan'da Air Force One uçağında yaptığı açıklamada yeni bir tarih daha dile getirdi ve Çarşamba gününe kadar bir anlaşmayla olmazsa İran ile geçici ateşkesi uzatmayabileceğini söyledi.

İran ve ABD arasındaki iki haftalık ateşkes 22 Nisan'da sona erecek.

Orta Doğu’da enerji dengelerini sarsan gelişmeler hız kesmeden devam ediyor. İran, kısa süre önce yeniden açtığını duyurduğu Hürmüz Boğazı için geri adım atarak geçişleri yeniden durdurduğunu açıkladı. Kararın arkasında ise ABD’nin İran limanlarına yönelik uyguladığı deniz ablukasının sürdüğü mesajı yer aldı.

İran ordusu tarafından yapılan resmi açıklamada, stratejik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden kapatıldığı bildirildi. Daha önce ateşkes süreci kapsamında sınırlı şekilde açılan boğazın yeniden kapatılması, küresel enerji piyasalarında yeni bir belirsizlik dalgası yarattı.

İran’ın bu ani politika değişikliği, küresel petrol akışının en kritik damarlarından birinde ciddi kesinti riskini yeniden gündeme taşıdı.

Dünya genelinde petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz taşımacılığının önemli bir kısmının bu geçişten sağlanması, alınan kararın etkisini daha da büyütüyor.

ABD ablukası gerilimi tırmandırıyor

Tahran yönetimi, ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz kontrolünü sürdürmesini “ekonomik ve askeri baskı” olarak değerlendirdi. Bu durumun devam etmesi üzerine Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, İran’ın doğrudan karşılık verdiği bir hamle olarak öne çıktı.

ABD’nin bölgedeki ablukayı sürdürmesi, İran ile yaşanan gerilimin daha da derinleşeceği sinyalini veriyor.

Uzmanlara göre bu gelişme, yalnızca iki ülke arasındaki tansiyonu değil, bölgedeki diğer aktörleri de içine çekebilecek daha geniş çaplı bir krizin habercisi olabilir.

Enerji krizi derinleşiyor

Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği hayati bir rota olarak biliniyor. Bu hattın kapanması, enerji arzında ciddi aksamalara neden olabilecek potansiyele sahip.

Boğazın yeniden kapanması, modern tarihin en büyük enerji krizlerinden birinin yeniden şiddetlenebileceğine işaret ediyor.

Cuma günü sınırlı şekilde yeniden açılan geçişlerin ardından gelen bu karar, piyasaların kısa sürede yeniden sarsılmasına yol açtı. Petrol fiyatlarında yukarı yönlü sert hareketlerin görülmesi beklenirken, enerji ithalatçısı ülkeler için maliyet baskısının artabileceği ifade ediliyor.

Türkiye açısından tablo hassas

Türkiye açısından ise tablo daha hassas. Enerji ithalatının yüksek payı nedeniyle petrol fiyatlarındaki artış, doğrudan cari açığı büyüten ve enflasyonu yukarı çeken bir etki yaratıyor. Akaryakıt fiyatlarındaki artışın ulaştırma maliyetleri üzerinden zincirleme şekilde tüm fiyatlara yansıması bekleniyor.

Ekonomistler, Türkiye’nin bu süreçte hızlı ve çok boyutlu adımlar atması gerektiğine dikkat çekiyor. Öncelikli olarak enerji arz güvenliğinin sağlanması için alternatif tedarik kanallarının devreye alınması büyük önem taşıyor. Irak, Rusya ve Orta Asya kaynaklı petrol ve doğalgaz akışının kesintisiz sürdürülmesi kritik görülüyor.

Bunun yanı sıra, stratejik petrol stoklarının etkin kullanımı ve gerektiğinde artırılması, kısa vadeli şokların etkisini sınırlayabilir. Enerji ithalat faturasını dengelemek adına yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılması ve enerji verimliliği politikalarının daha güçlü uygulanması da orta vadeli önlemler arasında öne çıkıyor.

Merkez Bankası’nın adımları bekleniyor

Finansal cephede ise kur ve enflasyon baskısına karşı makro ihtiyati tedbirlerin devreye alınması bekleniyor. Merkez Bankası’nın rezerv yönetimi ve likidite adımları, piyasalardaki oynaklığı sınırlamak açısından kritik rol oynayacak.

Küresel ölçekte bakıldığında ise Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalma süresi belirleyici olacak. Uzun süreli bir kapanma, yalnızca enerji piyasalarını değil, küresel ticaret akışını da sekteye uğratarak yeni bir stagflasyon dalgasını tetikleyebilir.

Sonuç olarak, Hürmüz’ün yeniden kapanması piyasalar için “yüksek risk” senaryosunun yeniden devreye girdiğine işaret ediyor. Türkiye’nin bu süreci en az hasarla atlatabilmesi, hızlı politika tepkisi ve enerji bağımlılığını azaltacak yapısal adımları ne kadar hızla hayata geçireceğine bağlı olacak.

Anlık gemi takip şirketi MarineTraffic verilerine göre, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın 28 Şubat'ta başlaması sonrası mart ayı başında Dubai'de limana yanaşan Celestyal Discovery, 47 gün boyunca burada kaldı.

Söz konusu yolcu gemisi bugün limandan ayrıldı ve Türkiye saatiyle 17.30'da Hürmüz Boğazı'nı geçti. Umman'ın Muskat kentine doğru ilerleyen Malta bayraklı gemi, savaşın başından beri Hürmüz Boğazı'nı geçen ilk yolcu gemisi oldu.

Yolcusuz seyrettiği tahmin edilen geminin 18 Nisan'da varış noktasına ulaşması bekleniyor.

Kerkük Valilik binasında basın toplantısı düzenleyen Ağa, Türkmenlerin yaklaşık 100 yıllık Kerkük yönetimi hasretinin sona erdiğini söyledi.

Ağa, Kerkük'te hiçbir kesim arasında ayrım yapmadan tüm Kerküklülere hizmet etmeyi ana hedef seçtiklerini dile getirerek, "Kerkük'e hizmetkar olmaya geldik." ifadesini kullandı.

Kerkük'ün geçmişte uzun yıllar her türlü mağduriyet, sıkıntı ve terör olaylarına maruz kaldığını hatırlatan Ağa, yeni yönetim sayesinde Kerkük'ü daha aydın, istikrarlı ve güzel günlerin beklediğini kaydetti.

Sözlerinin sadece lafta kalmayacağını, gerçekleştirecekleri hizmet projeleriyle bunu kanıtlayacaklarını vurgulayan Ağa, sağlık, eğitim, güvenlik ve altyapı projeleri hayata geçireceklerini bildirdi.

Kerkük Vilayet Meclisi'nde yapılan oturumda eski Vali Rebvar Taha'nın istifası kabul edilirken, Meclis'teki 16 üyeden 12'nin oyunu kazanan ITC Başkanı Ağa Kerkük Valiliği görevine seçildi.

Kerkük Valiliği yaklaşık 100 yıl sonra yeniden Türkmenlere geçti.

Fars Haber Ajansı, ismi belirtilmeyen yetkili tarafından yapılan açıklamayı yayımladı.

"Sınır Tanımayan Savaşçılar" (Devrim Muhafızları Kudüs Gücü) tarafından Babül Mendeb Boğazı'ndaki tüm ticari ve askeri gemilere yapılan uyarıda, "İyi niyetle söylüyoruz, bugün öğle itibarıyla Babül Mendeb'ten geçmek isteyen herkes, her zamankinden daha fazla altı yönüne dikkat etmelidir." ifadelerinin kullanıldığı belirtildi.

Lübnan resmi haber ajansı NNA'da yer alan haberde, Beyrut ve Tel Aviv saatiyle gece yarısı yürürlüğe giren ateşkese rağmen İsrail'in güney Lübnan'daki iki beldeyi bombalamaya devam ettiği belirtildi.

Ateşkesin başlamasından kısa süre sonra yayımlanan haberde, "Ateşkesin yürürlüğe girmesinin ardından el-Hiyam ve Dibbin beldelerine yönelik düşman (İsrail) bombardımanı devam ediyor." ifadelerine yer verildi.

Haberde ayrıca, "Raşeya beldesi ve Cebel eş-Şeyh Dağı'nın (Hermon) batı yamaçlarında (güneydoğu) yoğun insansız hava aracı faaliyeti var." denildi.

Bombardımanın sonuçlarına ilişkin henüz maddi hasar veya can kaybı olup olmadığına dair ayrıntı paylaşılmadı.

İsrail tarafından ise konuya ilişkin henüz bir açıklama yapılmadı.

ABD Başkanı Donald Trump, tarafların 10 günlük ateşkes konusunda mutabakata vardığını açıklamıştı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise söz konusu ateşkesi kabul ettiklerini belirterek, Lübnan'ın güneyinde işgal ettikleri bölgelerde kalmayı sürdüreceklerini ifade etmişti.

İran devlet televizyonuna konuşan Rızayi, gündeme ilişkin soruları yanıtladı.

Bunun kesin bir ateşkes değil, "askeri sessizlik" olduğunu dile getiren Rızayi, "Ateşkesin uzatılması kesinlikle bizim lehimize değil. Bu benim kişisel görüşümdür. Baskılar ciddi şekilde artırılmalı. Fırlatıcılarımız şu anda düşman gemilerine kilitlenmiş durumda ve hepsini batırırız." dedi.

Eski Devrim Muhafızları Ordusu Komutanı Rızayi, ateşkesin anlam kazanmasının, tüm anlaşmalar ve İran'ın haklarının yerine getirilmesi ve bu konuda Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne bir bildiri sunulmasıyla mümkün olacağını kaydetti.

- Pakistan'daki müzakerelerde anlaşmaya varılamamıştı

ABD ve İsrail'in 28 Şubat’ta İran'a başlattığı saldırıların ardından bölge ülkelerine yayılan savaş, 8 Nisan'da ABD ile İran arasında ateşkesle sonuçlanmıştı.

Washington ve Tahran yönetimleri, Pakistan aracılığıyla İslamabad'da müzakereler yürütmüştü.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Pakistan'ın başkenti İslamabad'da İran'la yapılan doğrudan müzakerelerin "bir anlaşmaya varılamadan" sona erdiğini açıklamıştı.

İran yönetimi ise müzakerelerde ortak bir çerçeveye ve anlaşmaya varılamamasının nedeninin ABD'nin aşırı talepleri olduğunu duyurmuştu.

ABD ve İran arasındaki çatışmaları durduran iki haftalık ateşkesin 22 Nisan’da sona ermesine kısa bir süre kala, bölge yetkilileri tarafların süreyi uzatma konusunda mutabık kaldığını duyurdu.

Yetkililer, ateşkesin uzatılmasıyla diplomatik müzakerelerin derinleştirilmesinin hedeflendiğini belirtti.

Ateşkesin kalıcı bir barışa dönüşmesi için arabulucuların üzerinde çalıştığı üç temel ihtilaf noktası bulunuyordu: İran’ın nükleer programı, Hürmüz Boğazı ve savaş tazminatları.

Diplomatik ilerlemeye rağmen, sahada gerilim tamamen dinmiş değil. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Hürmüz Boğazı üzerindeki deniz ablukasının sürdüğünü ve son 24 saatte 6 ticari geminin İran sularına geri çevrildiğini açıkladı. Bu abluka, savaşın başından bu yana milyonlarca varil "karanlık petrol" ihraç eden İran ekonomisi için hayati bir baskı unsuru olmaya devam ediyor.

Diğer yandan, İsrail ordusu Lübnan’ın güneyinde Hizbullah mevzilerine yönelik hava ve kara operasyonlarını sürdürüyor. Lübnan ve İsrail temsilcileri arasındaki doğrudan temaslara rağmen, bölgedeki insani kriz ve göç dalgası derinleşiyor.

Trump: Bu iş bitmeye çok yakın

ABD Başkanı Donald Trump, Fox Business Network’e verdiği mülakatta iyimser bir tablo çizerek, "Bir anlaşma yapmayı çok istediklerini düşünüyorum. Bence bu iş bitmeye çok yakın" değerlendirmesinde bulundu. Ancak Beyaz Saray yetkilileri, müzakerelerin henüz kesinleşmiş bir takvimi olmadığını belirterek temkinli duruşu koruyor.

Hemşehri Haber Sitesine konuşan, Tahran 10. Bölge Devrim Muhafızları Komutanı Muhammed Balide konuya ilişkin açıklama yaptı.

Balide, "Gece saatlerinde İmam Humeyni Caddesi'nde, hain ve ülkesini satan unsurlar tarafından konulan sınırlı etkiye sahip bir bomba patladı. Can kaybı olmadı, etrafa önemli bir zararı olmadı." dedi.

Patlamanın meydana geldiği caddede trafik akışının normale döndüğünü dile getiren Balide, patlamanın nasıl meydana geldiğine ilişkin bilgi vermedi.

İran devlet televizyonu, Tahran'ın 10. Bölge'sinde meydana gelen patlamanın "hain unsurların" sabotajı olduğunu duyurdu.

Olayın, halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla yerleştirilen el yapımı ses bombasının patlamasından kaynaklandığı ve herhangi bir can veya ciddi bir mal kaybına yol açmadığı ifade edildi.

ABD Başkanı Donald Trump’ın duyurduğu İran limanlarına yönelik deniz ablukasına rağmen, Hürmüz Boğazı’nda tanker geçişleri devam ediyor. Verilere göre, İran bağlantılı üçüncü bir tanker ablukanın ilk tam gününde boğazı geçerek Basra Körfezi’ne giriş yaptı.

Uzmanlar, söz konusu gemilerin doğrudan İran limanlarına yönelmemesi nedeniyle teknik olarak abluka kapsamı dışında kaldığını belirtiyor.

Çin bağlantılı tanker ablukayı “deldi”

Yaptırımlar altındaki Çin bağlantılı “Rich Starry” adlı tanker, abluka sonrası boğazdan geçiş yapan ilk gemilerden biri oldu. Yaklaşık 250 bin varil metanol taşıdığı belirtilen geminin, yükünü Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Hamriyah Limanı’ndan aldığı bildirildi.

Geminin sahibi olan Shanghai Xuanrun Shipping şirketinin de ABD yaptırımları listesinde yer aldığı vurgulandı.

İran bağlantılı sevkiyat zinciri sürüyor

Panama bayraklı “Peace Gulf” tankerinin de BAE’deki Hamriyah Limanı’na doğru ilerlediği kaydedildi. Reuters’ın aktardığına göre, bu tür tankerler genellikle İran menşeli nafta taşıyarak bölgedeki limanlara ulaştırıyor, ardından yükler Asya pazarına sevk ediliyor.

Öte yandan yaptırım altındaki bir diğer gemi olan “Murlikishan”’ın Irak’a yöneldiği ve 16 Nisan’da yakıt yüklemesi planladığı belirtildi. Geminin geçmişte Rusya ve İran petrolü taşıdığı biliniyor.

Çin’den sert tepki: “Tehlikeli ve sorumsuz”

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun, ABD’nin abluka girişimini “tehlikeli ve sorumsuz” olarak nitelendirdi.

Guo, Washington’un askeri faaliyetlerini artırmasının ve hedefli abluka uygulamasının, zaten kırılgan olan ateşkesi zayıflatacağını ve deniz güvenliğini ciddi şekilde riske atacağını söyledi.

ABD: Petrol fiyatları yüksek kalabilir

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin normale dönmemesi halinde petrol fiyatlarının yüksek seyretmeye devam edeceğini açıkladı.

Wright, küresel enerji piyasasında fiyatların ancak “anlamlı bir trafik akışı” yeniden sağlandığında düşüşe geçebileceğini ifade etti.

Rus haber ajansı RIA Novosti'ye konuşan Muhacerani konuya ilişkin bilgi verdi.

ABD-İsrail saldırılarından kaynaklanan savaş tazminatı konusunu, İran müzakere heyetinin İslamabad'daki görüşmelerde ve öncesinde Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın çeşitli platformlarda önemle dile getirdiğini belirten Muhacerani, ilgili kurumlar tarafından savaştaki saldırıların çeşitli alanlarda verdiği zararlara ilişkin bir ön çalışma yaptıklarını söyledi.

İranlı sözcü, savaş tazminatının ilk belirlemelere göre yalın haliyle 270 milyar dolar civarında olduğunu, kesin rakamın ilgili makamlar tarafından açıklanmasıyla netleşeceğini ifade etti.

Muhacerani, söz konusu tazminatın, zarar gören sivil binalar, iş yerleri ve fabrikalar gibi alanların yanı sıra Minab'daki okula düzenlenen saldırıda hayatını kaybeden kız öğrencilerin haklarını da kapsayacağını kaydetti.

Tahran yönetimi, ABD'yle ateşkesin ilan edildiği 8 Nisan günü, müzakerelerde görüşülecek 10 madde arasında "İran'a verilen zararların hesaplanıp tamamen tazmin edilmesi" şartının da yer aldığını duyurmuştu.

Ali Nikzad, İran devlet televizyonunda katıldığı bir programda konuştu.

İran'ın müzakerelerde nükleer programı konusunda güvence için ve iyi niyetini kanıtlamak adına 430 kilogram yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumu seyreltme teklifinde bulunduğunu aktaran Nikzad, "İran, ABD ve Suudi Arabistan'ın katılımıyla bir seyreltme konsorsiyumu kurulacaktı ancak anlaşmayı yıktılar" dedi.

Ülkesinin, Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerden ücret almayı öngören talebine işaret eden Nikzad, ABD'nin de buna ortak olmayı istediğini ancak talebin İran tarafından reddedildiğini ifade ederek, "Öyle bir noktaya geldiler ki 'haydi, Amerikalıları da kapsayan bir Hürmüz Boğazı yasal rejimi oluşturalım' dediler. Peki sizin Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi'nde işiniz ne?" değerlendirmesinde bulundu.

'Pilotları değil uranyumu arıyorlardı'

İranlı yetkili, ABD ordusunun İran'da düşürülen uçağın pilotlarını arama çabaları kapsamında 6 Nisan'da İsfahan bölgesine asker indirmesinin de ABD'nin iddia ettiği gibi pilotları aramak değil, İsfahan'daki nükleer tesiste bulunduğu söylenen yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyum stokunu ele geçirmeyi hedeflediğini ancak başarısız olduklarını savundu.

İran Meclis Başkan Yardımcısı Ali Nikzad, Amerikalılara hitaben, "40 günlük savaşta galip tarafın, sosyal ağlardaki söylemlerle değil, milletlerin iradesi ve sahadaki üstünlükle belirlendiğini öğrendiler. Diplomasinin, isteklerin dikte edildiği bir arena değil, saygı ve gerçeklerin kabul edildiği bir arena olduğunu da öğrenecekler" ifadelerini kullandı.

İsrail Başbakanı Netanyahu, Başkan Yardımcısı JD Vance'in Pakistan'daki İran görüşmelerinden dönüş yolunda kendisine bilgi verdiğini belirtti.

Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran limanlarına deniz ablukası uygulama kararını desteklediğini belirterek, iki tarafın "sürekli koordinasyon halinde" olduğunu söyledi.

İsrail başbakanı, İsrail başbakanlığı resmi adresinde yayınlanan açıklamaya göre “İran ile ateşkes her an sona erebilir” ifadelerini kullanırken, Trump'ın Hürmüz Boğazı'na abluka kararının tamamen arkasında olduğunu kaydetti:

İran kuralları ihlal ettiğinden beri, Başkan Trump onlara deniz ablukası uygulamaya karar verdi. Biz elbette bu kararlı duruşu destekliyoruz ve ABD ile sürekli koordinasyon halindeyiz.

Netanyahu, "Aramızda bir anlaşmazlık olduğu iddiaları tamamen yanlıştır" dedi ve ekledi:

Tam tersi doğrudur. Bu görüşmelerde ve başkan ve ekibiyle yaptığımız günlük görüşmelerde bulunan herkes bunu doğrulayabilir.

Bu düzeyde bir koordinasyon daha önce hiç olmamıştı, ne İsrail tarihinde ne de Yahudi halkının tarihinde.

‘İran’ın ihlal ettiğini’ iddia etti

Netanyahu, Amerikalıların "İran'ın ateşkes anlaşmasını açıkça ihlal etmesine tahammül edemeyeceğini" söyledi.

Ayrıca, İsrail başbakanına göre Vance, Netanyahu'ya ABD açısından en önemli konunun "tüm zenginleştirilmiş maddelerin ortadan kaldırılması ve önümüzdeki yıllarda, muhtemelen on yıllarca, İran içinde hiçbir zenginleştirme yapılmamasının sağlanması" olduğunu söyledi.

Pakistan'da ABD ile müzakerelere katılan heyetin başkanı İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ülkesine dönüşünün ardından basın mensuplarına açıklama yaptı.

Müzakerelerin, 'çok yoğun, ciddi ve zorlu' geçtiğini aktaran Kalibaf, ABD tarafına güvenmediklerini baştan söylediklerini, çünkü 2 defa müzakerelerin ortasında kendilerine saldırı yapıldığını belirtmişti.

Kalibaf, sosyal medya hesabından İngilizce yaptığı son açıklamasında şunları kaydetti:

“Mevcut benzin fiyatlarının keyfini çıkarın. Sözde ‘abluka’ ile birlikte yakında 4–5 dolarlık benzini bile arar hale geleceksiniz.”

Öte yandan ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, Trump'ın başkanlık bildirisi doğrultusunda 13 Nisan günü saat 10.00’da (TSİ 17.00) İran limanlarına giren ve bu limanlardan çıkan tüm deniz trafiğine yönelik bir abluka uygulamaya başlayacağını duyurmuştu.

Erakçi, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan müzakerelere ilişkin açıklamalarda bulundu.

İran’ın savaşın sona ermesi için iyi niyetle ABD ile müzakerelere girdiğini savunan Erakçi, "İslamabad mutabakatına birkaç adım kala aşırı iddialı, sürekli değişen hedefler ve abluka tehdidiyle karşı karşıya kaldık." ifadesini kullandı.

Erakçi ayrıca, "Görünüşe göre hiç ders alınmamış. İyi niyet iyi niyeti doğurur, düşmanlık düşmanlık getirir." değerlendirmesinde bulundu.

28 Şubat’ta İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik hava saldırılarıyla başlayan çatışma sürecinde ilk barış temasları, İslamabad’da yapıldı.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, yaklaşık 21 saat süren görüşmelerin ardından herhangi bir uzlaşmaya varılamadığını duyurdu. İran basınında ise Tahran ile Washington arasındaki müzakerelerde ortak bir zemin bulunamamasının, ABD’nin yüksek taleplerinden kaynaklandığı iddia edildi.

İki petrol tankerinin geçişine izin verilmedi

İslamabad’da yaklaşık 21 saat süren ABD-İran görüşmelerinde, özellikle Hürmüz Boğazı’nın durumu ve nükleer materyallerin ülke dışına çıkarılması gibi kritik başlıklarda uzlaşma sağlanamadı.

Müzakerelerde en büyük anlaşmazlık konularından biri olan Hürmüz Boğazı, görüşmelerin sonuçsuz kalmasının ardından yeniden gemi trafiğine kapatıldı. Sabah saatlerinde boğazdaki hareketliliği tamamen durduran İran Devrim Muhafızları Ordusu, geçiş hazırlığında bulunan iki petrol tankerine de müdahale ederek durdurdu.

İran devlet televizyonuna konuşan Bekayi, İslamabad'da gerçekleştirilen ABD-İran dolaylı görüşmelerini değerlendirdi.

Bekayi, "Bu görüşmeler, ABD ve İsrail'in 9 ay içerisinde ikinci kez giriştikleri ve 40 gün süren bir savaşın ardından, sadece güvensizlik değil, kuşku ve şüphenin hakim olduğu bir atmosferde yapıldı. Bu nedenle tek bir toplantıda anlaşmaya varılmaması doğaldır. Zaten kimsenin böyle bir beklentisi de yoktu." dedi.

İranlı sözcü, anlaşmaya varılamamasındaki diğer bir sebebin, kendine özgü zorlukları bulunan Hürmüz Boğazı ve bölge konularının bu müzakerelere ilave edilmesiyle görüşmelerin daha karmaşık hale gelmesi olduğunu kaydetti.

Bekayi, görüşmelerin devam edip etmeyeceğine ilişkin açıklama yapmadı.

Öte yandan Mehr Haber Ajansı, İran heyetinin Pakistan'dan ayrıldığını duyurdu.

Pakistan'ın başkenti İslamabad'da dün, ABD ve İran heyetleri arasında başlayan dolaylı görüşmeler yaklaşık 21 saat sürmüş, taraflar bir sonuca varılmadan görüşmelerin sona erdiğini duyurmuştu.

İsrail devlet televizyonu KAN tarafından yapılan ankete göre, ABD ile İran arasında 8 Nisan'da sağlanan ve İsrail'i de kapsayan geçici ateşkesin ardından Başbakan Benjamin Netanyahu liderliğindeki Likud partisi önemli ölçüde oy kaybetti.

Netanyahu liderliğindeki Likud Partisi'nin bugün seçim yapılması durumunda 120 sandalyeli Meclis’te yalnızca 25 milletvekili çıkarabileceği öngörüldü. Netanyahu liderliğindeki Likud'un bir önceki hafta yapılan ankette ise 28 milletvekiline ulaşabildiğine işaret ediliyordu.

Ankete göre, bugün seçim olması halinde eski Başbakan Naftali Bennett'in partisi "Bennett 2026" 19 sandalye kazanırken, Gadi Eisenkot'un Yaşar (Doğruluk) Partisi'nin ise 14 milletvekili çıkarabileceği öngörülüyor. Yair Golan liderliğindeki sol eğilimli Demokratlar ittifakı ise 11 sandalyeye çıkarken, muhalefetteki bir diğer Avigdor Liberman'ın İsrail Evimiz Partisi 9 sandalyeye yükseldi.

İsrail ana muhalefet lideri Yair Lapid'in Gelecek Var Partisi 6 sandalye çıkarabilirken, Benny Gantz liderliğindeki Mavi ve Beyaz Partisi ankete göre seçim barajını aşamıyor.

Toplamda, Netanyahu'yu destekleyenlerin mecliste 51, muhaliflerinin 59, Arap partilerinin ise İsrail Meclisi'nde 10 sandalye elde edeceği öngörüldü.

İsrail'de muhalefet bloğunun çıkardığı milletvekili sayısının haftadan haftaya arttığı, başta Başbakan Netanyahu'nun partisi olmak üzere koalisyon kanadının çıkardığı milletvekili sayısında ise düşüş olduğu görüldü.

Seçimlerin bu yıl ekim ayında yapılması beklendiği İsrail'de, hükümet kurulması için mecliste 61 sandalyeye ulaşılması gerekiyor.

Meclis’te yapılan oylamada, Kürdistan Yurtseverler Birliği’nin (KYB) adayı Nizar Amedi (58) ikinci tur oylamada 329 sandalyeli mecliste 227 oyla Cumhurbaşkanı seçildi. Toplamda 229 vekil oy kullandı.

Söz konusu görev için Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) mevcut Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin’i aday gösterirken, Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) de Nizar Amedi’yi aday göstermişti. Söz konusu makam için KDP ve KYB adayı dahil toplam 17 kişi yarışa girmişti. Amedi, seçildikten sonra mecliste yemin ederek görevine başladı.

Irak anayasasına göre cumhurbaşkanının görev süresi 4 yıl ve aynı cumhurbaşkanı sadece bir kez daha yeniden seçilebiliyor.

Irak Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanı seçildikten sonra en geç 15 gün içinde parlamentodaki en büyük blokun (Şii) adayını hükümeti kurmakla görevlendirir. Irak’ta parlamento seçimleri 11 Kasım 2025 tarihinde yapılmıştı. Ülkede yaşanan siyasi anlaşmazlıklardan dolayı yeni hükümet henüz kurulamadı.

Yeni Cumhurbaşkanı, KYB Bağdat Büro sorumluluğunun yanı sıra, Irak Cumhurbaşkanlığı danışmanlığı ve Çevre Bakanlığı görevlerini yürütmüştü.

'Bölgedeki savaşın bitirilmesine yönelik çabaları destekliyoruz'

Meclis'te yemin ederek görevine başlayan Amedi, açıklamalarda bulundu.

Üstlendiği sorumluluğun büyüklüğüne dikkati çeken Amedi, ülkenin karşı karşıya olduğu zorlukların farkında olduğunu kaydetti.

Amedi, yürütme, yasama ve yargı organlarıyla tam bir iş birliği içinde çalışmaya kararlı olduğunu vurgulayarak, devlet kurumları arasında koordinasyonun önemine işaret etti.

Cumhurbaşkanı Amedi, 'önce Irak' ilkesine bağlı kalacağını ve bu düzeyde çalışacağını aktardı.

Açıklamasında bölgesel gelişmelere de değinen Amedi, “Bölgedeki savaşın sona erdirilmesine yönelik çabaları destekliyoruz. Irak’a yönelik saldırıları da kınıyoruz" dedi.

ABD ile İran arasında uzun süredir devam eden gerilimde diplomatik süreci yeniden başlatabilecek önemli bir eşik aşıldı. İranlı bir yetkilinin açıklamasına göre, ABD yönetimi, Tahran’ın müzakere şartı olarak sunduğu dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması talebini kabul etti.

Bu gelişme, taraflar arasında doğrudan ya da dolaylı görüşmelerin başlaması için kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.

Tahran’ın ön şartı karşılık buldu

İran tarafı, müzakere sürecine girmek için öncelikle yurtdışında bulunan dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasını talep ediyordu. İranlı yetkili, Washington’un bu şartı kabul ettiğini ve sürecin ilerlemesi için somut adımların atılacağını ifade etti.

Uzmanlara göre bu karar, İran’ın müzakere masasına oturması açısından belirleyici bir dönüm noktası olabilir.

Tesnim Haber Ajansı'na göre, İran müzakere heyetinin başındaki Kalibaf, İslamabad Havalimanı'nda basın mensuplarının ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in son açıklamalarına ilişkin sorularını yanıtladı.

Kalibaf, "Ne yazık ki ABD'yle müzakere deneyimimiz her zaman başarısızlık ve sözlerinde durmamalarıyla sonuçlandı. Bir yıldan kısa sürede iki kez müzakereler devam ederken, İran tarafının iyi niyetine rağmen bize saldırdılar ve çok sayıda savaş suçu işlediler. İyi niyetimiz var ama güvenimiz yok." değerlendirmesinde bulundu.

İslamabad'daki müzakerelerde, ABD tarafının gerçek bir anlaşmaya hazır olması ve İran halkının haklarını vermesi durumunda, İran tarafının da anlaşmaya hazır olduğunu dile getiren Kalibaf, "Mevcut savaşta onlara şunu gösterdik; eğer müzakereleri sonuçsuz bir gösteri ve aldatma operasyonu için kullanmak isterlerse, biz de Allah'a iman ederek ve halkımızın gücüne dayanarak haklarımızı elde etmeye hazırız." ifadelerini kullandı.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile Pakistan'da gerçekleşecek müzakereler için yola çıkmadan önce yaptığı açıklamada, "İran iyi niyetle müzakere etmek istiyorsa elimizi uzatacağız, bizimle oyun oynamak istiyorlarsa iyi bir sonuç olmaz." ifadelerini kullanmıştı.

- ABD-İran arasında İsrail'i de kapsayan geçici ateşkes

ABD ve İsrail'in İran'a 28 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından İran'ın misillemeleri ile bazı bölge ülkelerine düzenlediği saldırılarla savaşa dönüşen süreçte, ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan'da saat 01.30 sularında ateşkesi kabul ettiğini duyurdu.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla 2 haftalık ateşkesi kabul ettiklerini, İran'dan 10 maddelik teklif aldıklarını ve bunun müzakere için uygulanabilir bir temel olduğunu ifade etti.

"İran'ın savaştaki hedeflerine ulaştığı" açıklamasında bulunan İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi de nihai müzakerelerin İslamabad'da en fazla 15 gün içinde sonuçlandırılmasının hedeflendiğini bildirdi.

Türkiye, Pakistan ve Mısır, ABD-İran arasındaki mesaj alışverişinin sürmesi ve sonuca ulaşması için yoğun çaba gösterdi.

İsrail ordusu Lübnan'a 2 Mart'ta başlattığı saldırıları sürdürüyor.

Lübnan haber ajansı NNA'ya göre, İsrail savaş uçaklarının Nebatiye kentine bağlı Meyfedun beldesinde bir binaya düzenlediği saldırıda 3 kişi yaşamını yitirdi.

Kentin Tul beldesini hedef alan İsrail ordusu, el-Makam Mahallesi ile Şehid Sabra Caddesi'ndeki çok sayıda binayı da yerle bir etti.

Cibşit beldesinde İsrail ordusunun jeneratörlerin toplu halde bulunduğu bir noktayı hedef alması sonucunda tesis tamamen yıkıldı ve yangın çıktı.

Gece saatlerinde Hiyam beldesini bombalayan İsrail ordusuna ait insansız hava araçları Kefr Rumman beldesine saldırılar düzenledi.

Sur kentinde ise İsrail ordusuna ait tanklar Mansuri, Kalile ve Hınniyye beldelerini hedef aldı.

- İsrail'in Lübnan'a saldırısı

İsrail ordusundan 2 Mart'ta yapılan açıklamada, Lübnan'dan füze atıldığının tespit edilmesinin ardından ülkenin kuzeyinde sirenlerin devreye girdiği belirtilmişti.

Daha sonra Lübnan geneline hava saldırıları başlattığını duyuran ve başkent Beyrut'u hedef alan İsrail ordusu, havadan ve denizden yoğun saldırılar düzenlediği Lübnan'da kara işgalini genişletme kararı almıştı.

Lübnan Sağlık Bakanlığı, İsrail ordusunun Lübnan'a 2 Mart'ta başlattığı saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısının 1953'e yükseldiğini bildirmişti.

Lübnan hükümeti de ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyon 162 bini geçtiğini açıklamıştı.

Fars Haber Ajansı, ismini açıklamadığı İranlı kaynağın konuya ilişkin açıklamasını yayımladı.

Söz konusu kaynak, İran'ın Pakistanlı yetkililere resmi olarak bildirdiğine göre "Lübnan'da ateşkes sağlanana kadar İslamabad'da ABD tarafıyla barış görüşmelerine katılma planı bulunmadığını" söyledi.

The Wall Street Journal, bir haberde, Washington ile müzakerelere başlamak üzere bir İran heyetinin İslamabad’a ulaştığını iddia etmişti.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ve İsrail ile İran arasındaki savaşı sona erdirmek için yapılacak görüşmelerin, ABD'nin başta Lübnan olmak üzere tüm cephelerde ateşkes taahhütlerine uymasına bağlı olduğunu söylemişti.

- ABD-İran arasında İsrail'i de kapsayan geçici ateşkes

ABD ve İsrail'in İran'a 28 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından, İran’ın misillemeleri ile bazı bölge ülkelerine düzenlediği saldırılarla savaşa dönüşen süreçte ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan'da ateşkesi kabul ettiğini duyurmuştu.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla 2 haftalık ateşkesi kabul ettiklerini, İran'dan 10 maddelik teklif aldıklarını ve bunun müzakere için uygulanabilir bir temel olduğunu ifade etti.

"İran'ın savaştaki hedeflerine ulaştığı" açıklamasında bulunan İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi de nihai müzakerelerin İslamabad'da en fazla 15 gün içinde sonuçlandırılmasının hedeflendiğini bildirdi.

Türkiye, Pakistan ve Mısır; ABD-İran arasındaki mesaj alışverişinin sürmesi ve sonuca ulaşması için yoğun çaba gösterdi.

Geçici ateşkesi desteklediğini açıklayan İsrail yönetimi ise uzlaşmaya Lübnan konusunun dahil olmadığını savunarak, Lübnan'a yönelik saldırılarını sürdürüyor.

The Wall Street Journal'ın (WSJ) haberine göre kripto para araştırma şirketi TRM, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden kripto parayla ücret tahsil etmesinin yetkililerin ödemeleri durdurmasını zorlaştırabileceği uyarısında bulundu.

Şirket, dijital para işlemlerinin hızı ve bu işlemlerin ABD bankacılık sistemi dışında gerçekleşmesinin geçiş ücretlerinin gerçek zamanlı durdurulmasını güçleştireceğini belirtti.

TRM raporunda bunun devlet düzeyinde yaptırımlardan kaçınmak için kripto para biriminin kritik bir şekilde kullanılması anlamına geldiği ifade edildi.

Arabulucular ve gemi brokerlerine göre İran, gemilerden alınan ücretlerin kripto para birimi ya da Çin yuanı ile ödenmesini talep ediyor. Nakliye operatörleri, bir süper tanker için ödemelerin 2 milyon dolara kadar çıkabildiğini belirtiyor.

TRM, İran'ın Çin'in Kunlun Bankası aracılığıyla da geçiş ücreti ödemelerini kabul ettiğini ve transferlerin, Swift küresel ödeme sistemine alternatif olan Çin'in Sınır Ötesi Bankalararası Ödeme Sistemi (CIPS) üzerinden gerçekleştirildiğini kaydetti.

ABD, İranlı bankaların milyonlarca dolarlık transferlerine yardımcı olduğu gerekçesiyle 2012 yılında Kunlun Bankası'na yaptırım uygulamıştı. Banka, o dönemde yaptırımların uluslararası ilişkiler ilkelerini ihlal ettiğini savunmuştu.

ABD Dışişleri Bakanlığı yetkililerinden AA muhabirine yapılan yazılı açıklamada, iki ülke arasındaki ateşkes müzakerelerine ilişkin doğrudan görüşmelerin gelecek hafta ABD'nin başkenti Washington'da gerçekleştirileceği bildirildi.

ABD medyasına yansıyan haberlere göre, ABD heyetine Lübnan Büyükelçisi Michel Issa başkanlık edecek, İsrail'i Washington Büyükelçisi Yechiel Leiter, Lübnan'ı ise Büyükelçi Nada Hamadeh-Moawad temsil edecek.

"Bu tür eylemler aldatma ve uyumsuzluk sinyali veriyor ve müzakereleri anlamsız kılıyor" diyen Mesud Pezeşkiyan, X'te paylaştığı bir gönderide, ellerinin "tetikte olacağını" belirtti.

Ülkesinin "Lübnanlı kardeşlerini asla terk etmeyeceğini" de ifade etti.

Açıklamaları İsrail ordusunun, 8 Nisan'da yoğun saldırılara maruz kalan Beyrut'un güneyi için yeni tahliye emirleri yayımlamasıyla geldi.

Lübnan Sağlık Bakanlığı, Çarşamba günü düzenlenen saldırılarda 203 kişinin öldüğünü ve 1.000'den fazla kişinin yaralandığını açıkladı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hizbullah'a karşı saldırıları sürdüreceklerini söyledi.

9 Nisan'da yaptığı açıklamada "Ülkenin kuzeyinde yaşayanların tam güvenliğini yeniden sağlayana kadar, Hizbullah'ı gerekli görülen her yerde vurmaya devam edeceğiz" dedi.

İran: 'Lübnan'a saldırılar ateşkesi ihlal ediyor'

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Said Hatipzade, ABD ile İran arasında varılan ateşkes anlaşmasına rağmen İsrail'in çarşamba günü Lübnan'a yönelik saldırılarının ateşkesin "ciddi bir ihlali" olduğunu söyledi.

BBC'ye mülakat veren bakan yardımcısı Hatipzade, ABD'nin savaş mı barış mı istediğine "karar vermesi" gerektiğini belirtti.

ABD Başkanı Donald Trump ise İran'a "gerçek anlaşma"nın uygulanmaması halinde daha önce görülmemiş ölçekte askeri güç kullanılacağını söyledi.

Trump, sosyal medya platformu Truth Social'da yaptığı paylaşımda, ABD'nin İran ve çevresindeki askeri varlığını sürdüreceğini belirtti.

İran, Lübnan'a saldırılar nedeniyle Hürmüz Boğazı'nı ateşkesin ilan edildiği gün yeniden geçişlere kapattı. Bu, anlaşmanın en önemli şartlarından biriydi.

BBC'ye konuşan Hatipzade, İran'ın "Ortadoğu'daki herkesten bu anlaşmaya uymasını istediğini... ve Amerikalıların müttefiklerine de aynısını yapmasını beklediğini" belirtti.

Hatipzade, anlaşmanın Lübnan'ı da kapsadığını ve İran ile müttefiklerinin "ateşkes kabul etmeye" hazır olduğunu söyledi.

Tahran'ın sunduğu ateşkes teklifinde İran'ın yanı sıra Irak, Yemen ve Lübnan'da da çatışmaların sona erdirilmesi yer alıyor.

İsrail ve Washington ise ateşkesin Lübnan'ı kapsadığını reddetti.

İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, Lübnan'ın ABD ile İran arasında imzalanan iki haftalık şartlı ateşkes anlaşmasına "acilen dahil edilmesi" gerektiğini söyledi.

Mukaddem, ABD merkezli X sosyal medya platformundan, Pakistan’da gerçekleştirilecek İran-ABD görüşmesine ilişkin açıklamalarda bulundu.

İsrail’in, diplomatik girişimleri sabote etmek için ABD ile varılan ateşkesi ihlal ettiğini, bu nedenle İran kamuoyunda şüpheler oluştuğunu ifade eden Mukaddem, “Kamuoyunda şüpheler oluşsa da İran heyeti, Sayın Şahbaz Şerif’in daveti üzerine, İran tarafından önerilen 10 maddeye dayalı görüşmeler için bu gece İslamabad’a geliyor.” bilgisini verdi.

Mukaddem, ABD ile görüşmelerin yüz yüze mi yoksa dolaylı mı olacağı, İran heyetine kimin başkanlık edeceği gibi konulara dair ise detay vermedi.

- ABD-İran arasında İsrail’i de kapsayan geçici ateşkes

ABD ve İsrail’in İran’a 28 Şubat’ta başlattığı saldırıların ardından İran’ın misillemeleri ile bazı bölge ülkelerine düzenlediği saldırılarla savaşa dönüşen süreçte, ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan’da 01.30 sularında ateşkesi kabul ettiğini duyurdu.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla 2 haftalık ateşkesi kabul ettiklerini, İran’dan 10 maddelik teklif aldıklarını ve bunun müzakere için uygulanabilir bir temel olduğunu ifade etti.

“İran'ın savaştaki hedeflerine ulaştığı" açıklamasında bulunan İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi de nihai müzakerelerin İslamabad’da en fazla 15 gün içinde sonuçlandırılmasının hedeflendiğini bildirdi.

Türkiye, Pakistan ve Mısır; ABD-İran arasındaki mesaj alışverişinin sürmesi ve sonuca ulaşması için yoğun çaba gösterdi.

Geçici ateşkesi desteklediğini açıklayan İsrail yönetimi ise uzlaşmaya Lübnan konusunun dahil olmadığını savunarak Lübnan’a yönelik saldırılarını sürdürüyor.

Zakani, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından konuya ilişkin açıklama yaptı.

ABD yönetiminin son saatlerdeki tutumunun, eski ülke lideri Ali Hamaney'in "Büyük Şeytan'a güven olmaz ve onunla müzakere faydasızdır" ifadelerini hatırlattığını dile getiren Zakani, "Hem açık beyanlarında 10 maddelik teklifin tüm maddelerini çiğnedikleri hem de pratikte kendi talep ettikleri ateşkesin hükümlerini birçok açıdan ihlal etmeleri nedeniyle ateşkese bağlı kalmanın bir anlamı kalmamıştır." ifadelerini kullandı.

Zakani, bu nedenle İranlı askerlerin "sert bir intikam alma" konusunda elinin artık serbest olduğunu öne sürdü.

Mehr Haber Ajansı, İran'ın başkenti Tahran civarında saldırı olduğunu duyurmuş ve hava savunma sistemi devreye girmişti.

Ayrıca, Huzistan'da İsrail'e ait olduğu iddia edilen bir insansız hava aracının (İHA) düşürülmesi nedeniyle 1 kişi hayatını kaybetmiş, 6 kişi de yaralanmıştı.

Devrim Muhafızları Ordusu, Lübnan'a yönelik saldırılar derhal durdurulmazsa, bölgedeki saldırganlara karşılık verileceğini duyurmuştu.

- ABD-İran arasında İsrail'i de kapsayan geçici ateşkes

ABD ve İsrail'in İran'a 28 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından İran'ın misillemeleri ile bazı bölge ülkelerine düzenlediği saldırılarla savaşa dönüşen süreçte, ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan saat 01.30 sularında ateşkesi kabul ettiğini duyurdu.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla 2 haftalık ateşkesi kabul ettiklerini, İran'dan 10 maddelik teklif aldıklarını ve bunun müzakere için uygulanabilir bir temel olduğunu ifade etti.

"İran'ın savaştaki hedeflerine ulaştığı" açıklamasında bulunan İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi de nihai müzakerelerin İslamabad'da en fazla 15 gün içinde sonuçlandırılmasının hedeflendiğini bildirdi.

Türkiye, Pakistan ve Mısır; ABD-İran arasındaki mesaj alışverişinin sürmesi ve sonuca ulaşması için yoğun çaba gösterdi.

Geçici ateşkesi desteklediğini açıklayan İsrail yönetimi ise uzlaşmaya Lübnan konusunun dahil olmadığını savunarak, Lübnan'a yönelik saldırılarını sürdürüyor.

İran devlet televizyonu, Limanlar ve Denizcilik Kurumu tarafından Basra Körfezi'nde geçiş bekleyen gemilere ilişkin yapılan duyuruyu yayımladı.

Duyuruda, "Denizcilik emniyetinin sağlanması ve olası deniz mayınlarıyla temasın önlenmesi amacıyla, Hürmüz Boğazı'nda İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri ile koordinasyon sağlanarak, ikinci bir duyuruya kadar aşağıda belirtilen alternatif güzergahların, ekli haritaya uygun şekilde kullanılması gerekmektedir." ifadeleri kullanıldı.

Boğaza giriş ve çıkış rotası harita eşliğinde anlatıldı.

Giriş rotası, Umman Denizi’nden kuzeye doğru ilerleyerek Larek Adası civarından geçiş ve ardından Basra Körfezi yönünde devam edilmesi olarak belirtilirken, çıkış rotası, Basra Körfezi’nden başlayarak Larek Adası'nın güneyinden geçiş ve ardından Umman Denizi yönünde devam edilmesi olarak bildirildi.

Devrim Muhafızları Ordusuna yakınlığıyla bilinen yarı resmi Fars Haber Ajansının haberinde, ABD ile İran arasında varılan geçici ateşkesin ardından gemilerin geçişine açılacağı açıklanan Hürmüz Boğazı’nın, İsrail'in Lübnan'a saldırıları nedeniyle kapatıldığı ifade edilmişti.

Tesnim Haber Ajansı, ateşkes döneminde İran Silahlı Kuvvetlerinin izni olmadan Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin mümkün olmayacağını, hala birçok geminin çıkamadığı bölgede kaldığını duyurmuştu.

Bölgede bulunan AA muhabirinin aktardığına göre, işgal altındaki Doğu Kudüs'ün Eski Şehir bölgesinde bulunan Mescid-i Aksa, ibadete açıldı.

Sabah ezanıyla birlikte kapıları açılan Harem-i Şerif'e yüzlerce Filistinli Müslümanın akın ettiği belirtildi.

Mescid-i Aksa'nın kapılarının açılmasıyla gözyaşlarına hakim olamayan çok sayıda Filistinlinin Harem-i Şerif'in avlularında şükür secdesine kapandığı ifade edildi.

Harem-i Şerif'in kapılarının 41 gün sonra yeniden ibadete açılmasıyla kılınan sabah namazında yüzlerce Müslüman saf tuttu.

İsrail'in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, 6 Nisan'da kapalı tutulduğu sırada Mescid-i Aksa'ya baskın düzenlemişti.

- Mescid-i Aksa ve Kıyamet Kilisesi kapatılmıştı

İsrail, ABD ortaklığında İran'a 28 Şubat'ta başlattığı saldırılarla eş zamanlı işgal altındaki Doğu Kudüs'te bulunan Mescid-i Aksa'ya girişleri tamamen kapattı.

Kapatıldığı süre boyunca Mescid-i Aksa’da yalnızca cami görevlileri ve Kudüs İslami Vakıflar İdaresi personeli namaz kılabilirken, diğer Filistinliler ise namazlarını kentteki küçük camilerde eda ediyordu.

İsrail makamları ayrıca, Hristiyan dünyası için en önemli dini yerlerden biri olan Kudüs'teki Kıyamet Kilisesi'ni de kapattı.

İsrail hükümeti olağanüstü hal uygulamasını nisan ayının ortasına kadar uzatma kararı almıştı ancak Harem-i Şerif'in bu süre boyunca kapalı kalıp kalmayacağına dair açıklama yapmamıştı.

- ABD-İran arasında İsrail’i de kapsayan geçici ateşkes

ABD ve İsrail'in İran'a 28 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından İran'ın misillemeleri ile bazı bölge ülkelerine düzenlediği saldırılarla savaşa dönüşen süreçte, ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan'da 01.30 sularında ateşkesi kabul ettiğini duyurdu.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla 2 haftalık ateşkesi kabul ettiklerini, İran'dan 10 maddelik teklif aldıklarını ve bunun müzakere için uygulanabilir bir temel olduğunu ifade etti.

"İran'ın savaştaki hedeflerine ulaştığı" açıklamasında bulunan İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi de nihai müzakerelerin İslamabad’da en fazla 15 gün içinde sonuçlandırılmasının hedeflendiğini bildirdi.

Türkiye, Pakistan ve Mısır, ABD-İran arasındaki mesaj alışverişinin sürmesi ve sonuca ulaşması için yoğun çaba gösterdi.

Geçici ateşkesi desteklediğini açıklayan İsrail yönetimi ise uzlaşmaya Lübnan konusunun dahil olmadığını savunarak, Lübnan'a yönelik saldırılarını sürdürüyor.

İran başkenti Tahran'ın en uzun caddesi olan Valiasr Caddesi'nde yüksek sesli müzik çalarken İran bayrakları taşıyan halkın tezahürat yaptığı görüldü.

Arabalar ve motosikletler de üzerlerine İran bayrakları takılmış halde ilerlerken çoğu yerde ateş yakıldı.

İsrail Başbakanlık Ofisinden yapılan yazılı açıklamaya göre Netanyahu, İran'la 2 haftalık ateşkese ilişkin Trump'ın duyurduğu karara destek verdi.

İran'la 2 haftalık ateşkesin Lübnan'ı kapsamadığını savunan Netanyahu, "İran'ın nükleer silaha sahip olmamasının yanı sıra İsrail, ABD, Körfez ve dünya ülkelerini füzelerle tehdit etmemesi yönünde ABD'nin sarf ettiği çabaları desteklediklerini" belirtti.

Netanyahu, "İsrail, ABD Başkanı Trump'ın İran'a yönelik saldırılarını 2 haftalık süreyle askıya almasını Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nı açması ve ateşkes yapması koşuluyla destekliyor" ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Trump, Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılması şartıyla İran'la iki haftalık karşılıklı ateşkesi kabul ettiğini duyurmuştu.

Amerikan CBS News kanalına konuşan iki ABD'li yetkili, söz konusu İHA saldırısına ilişkin açıklama yaptı.

Açıklamada, gece saatlerinde Kuveyt'teki Ali el-Salim Hava Üssü'ne düzenlenen İran menşeli bir İHA saldırısında 15 Amerikan askerinin yaralandığı belirtildi.

Söz konusu askerlerin bazılarının görevlerine döndüğü bilgisi de paylaşıldı.

Ajansa göre İran, ABD'nin önerilerine 10 maddeyle karşılık verdi ve ateşkes yerine savaşın tamamen sonlandırılmasını talep etti.

Tahran'ın talepleri arasında bölgedeki gerilimlerin sonlandırılması, Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişler için bir protokol sağlanması, İran'da yıkılan altyapının yeniden inşasına dair bazı talepler ve yaptırımların kaldırılmasının bulunduğu aktarılıyor.

Daha önce Reuters da iki ülkenin bugün yürürlüğe girebilecek ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını sağlayabilecek bir planı değerlendirdiğini yazmıştı.

Ajans, önerilerden haberdar olan bir kaynağa dayandırdığı haberinde Pakistan tarafından bir çerçeve oluşturulduğunu ve bunun gece saatlerinde İran ve ABD ile paylaşıldığını bildirdi.

Kaynak, acilen bir ateşkesi takiben kapsamlı bir anlaşma yapılmasını öngören iki aşamalı bir yaklaşımdan söz etti.

Sözkonusu kaynak Reuters'a "Tüm unsurlar üzerinde bugün anlaşılması gerekiyor" dedi ve ilk uzlaşmanın, görüşmelerdeki tek iletişim kanalı olan Pakistan aracılığıyla elektronik olarak nihai hale getirilecek bir mutabakat zaptı olacağını ekledi.

Ancak İran ajansı Irna'nın haberine göre bu konuda bir uzlaşma sağlanamamış gözüküyor.

Axios haber sitesi de 5 Nisan Pazar günü Amerikalı ve İsrailli kaynaklara dayandırdığı haberinde, ABD, İran ve bölgesel arabulucuların, savaşın nihai olarak sona ermesine gidebilecek iki aşamalı bir anlaşmanın ilk aşaması olarak 45 günlük bir ateşkesi görüştüklerini bildirmişti.

Öneriye göre, ateşkes derhal yürürlüğe girecek ve Hürmüz Boğazı yeniden açılacak. Geniş kapsamlı bir anlaşmanın sonuçlandırılması için 15-20 gün süre tanınacak.

"İslamabad Anlaşması" olarak adlandırılan uzlaşmada Hürmüz Boğazı için bölgesel bir çerçeve bulunacak ve son görüşmeler İslamabad'da yüz yüze yapılacak.

Axios'a göre müzakerelerde Pakistan, Mısır ve Türkiye'den arabulucular rol oynuyor.

Reuters da Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir'in ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile "tüm gece boyunca" temas alinde olduğunu bildirdi.

Taraflar teklif için neler dedi?

ABD'li ve İranlı yetkililerden henüz resmi bir açıklama gelmedi.

Ancak Reuters'a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, geçici bir ateşkes karşılığında Hürmüz Boğazını açmalarının söz konusu olamayacağını belirtti. Yetkili ayrıca, Washington'ın kalıcı bir ateşkese hazır olmadığına inandıklarını vurguladı.

Söz konusu yetkili ayrıca, Tahran'ın anlaşma için verilen son sürelerle baskı altına alınmayı kabul etmediğini de ekledi.

Bu arada yine Reuters'a göre İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmael Baghai ülkesinin son ateşkes önerileri karşılığında vereceği yanıtı belirlediğini ve aracılar üzerinden ilettiğini belirtti.

Sözcü ayrıca müzakere etmenin "ültimatomlar ve savaş suçu işleme tehditleriyle uyumlu olmadığını" ekledi.

Sözcü "Yanıtlarımızı formüle ettik ve zamanı gelince ayrıntıları duyuracağız" dedi.

ABD'li yetkililerden henüz bir açıklama gelmezken, görüşmelerde aracılık yapan Pakistan'ın Dışişleri Bakanlığı sözcüsü de yorum yapmaktan kaçındı.

İran ve ABD'ye iletildiği belirtilen teklifin, geçen ay sonunda İran'a iletilen ve başarısız olan 15 maddelik planı ne kadar yansıttığı bilinmiyor.

Planla ilgili bilinmeyenler arasında savaş sürecinde çok sayıda saldırıya maruz kalan Körfez ülkelerinin nasıl yer aldığı ve tarafların yanıt vermesi için bir takvim olup olmadığı da bulunuyor.

ABD merkezli Axios haber platformunun konuya aşina 4 kaynağa dayandırdığı haberine göre, ABD, İran ve bölgesel arabulucular 45 günlük bir ateşkes sağlanmasına ilişkin girişimlerini sürdürüyor.

Kaynaklar, 48 saat içinde bir anlaşmaya varılma ihtimalinin düşük olduğunu ancak bu girişimin savaşın daha da tırmanmasını önlemek için son fırsat olarak görüldüğünü belirtti.

Arabulucuların taraflarla iki aşamalı bir anlaşmanın şartlarını görüştüğünü iddia eden kaynaklar, ilk aşamada 45 günlük bir ateşkes öngörüldüğünü ve bu süreçte kalıcı bir anlaşma için müzakerelerin yürütüleceğini aktardı.

Kaynaklar, söz konusu müzakerelerin Türkiye, Mısır ve Pakistanlı arabulucular üzerinden ve ABD Başkanı Donald Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi arasındaki mesajlaşmalar aracılığıyla sürdüğünü ifade etti.

ABD ve İsrail'in, İran'ın enerji tesislerine yönelik kapsamlı bir bombardıman planının hazır olduğunu öne süren kaynaklar, Trump'ın Tahran yönetimine tanıdığı 48 saatlik süreyi 8 Nisan'a kadar uzatmasının anlaşma için son bir fırsat yaratmayı amaçladığı değerlendirmesinde bulundu.

Kaynaklar, ayrıca görüşmeler için daha fazla zamana ihtiyaç duyulması halinde ateşkesin uzatılabileceğini kaydetti.

Hürmüz Boğazı'nın tamamen yeniden açılması ile İran'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumuna ilişkin çözümün ancak nihai anlaşmanın parçası olabileceğini vurgulayan kaynaklar, arabulucuların konuya ilişkin güven artırıcı önlemler üzerinde çalıştığını söyledi.

Kaynaklar, bu iki konunun İran'ın müzakerelerdeki en önemli pazarlık kozları olduğunu, bu nedenle Tahran'ın yalnızca 45 günlük bir ateşkes karşılığında bunlardan tamamen vazgeçmesinin beklenmediğini aktardı.

Daha önce Hürmüz Boğazı'nı 48 saat içinde açmaması durumunda İran'ı tehdit eden Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Salı günü ABD Doğu Yakası saatiyle 20.00'de (Türkiye saatiyle 8 Nisan Çarşamba 03.00)" ifadesine yer vermişti.

İran'a yönelik paylaşımlarında tutumunu sertleştiren ABD Başkanı, Tahran yönetimine anlaşma yapmak için tanıdığı 48 saatlik süreyi 8 Nisan'a kadar uzattığını belirtmişti.

ABD basını Türkiye, Mısır ve Pakistan'ın, savaşı durdurmak veya ateşkes sağlamak amacıyla İran'ı ABD ile müzakere masasında bir araya getirmek için çaba gösterdiğini bildirmişti.

Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin konu hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Türkiye, Mısır ve Pakistan'dan arabulucular, savaşı durdurmak ya da geçici bir ateşkes sağlamak amacıyla girişimlerini sürdürüyor.

Kaynaklar, Türkiye, Mısır ve Pakistan dışişleri bakanlarının İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ve ABD Başkanı Donald Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile telefon görüşmeleri yaptıklarını, ancak herhangi bir ilerleme kaydedilmediğini belirtti.

Türkiye ve Mısır'ın olası müzakerelere ev sahipliği yapması için İstanbul ve Katar seçeneklerini değerlendirdiğini ifade eden kaynaklar, Katar'ın ABD ve Orta Doğu ülkeleri tarafından kendisine teklif edilen arabulucu rolüne karşı çıktığını öne sürdü.

Kaynaklar, İranlı yetkililerin taleplerinden taviz vermeyi reddettiğini ve geçici ateşkes karşılığında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması da dahil çeşitli önerileri geri çevirdiğini belirtti.

Ayrıca kaynaklar, İran'ın ABD'nin savaşı sona erdirmeye yönelik taleplerini kabul edilemez bulduğunu ve ABD'li yetkililerle Pakistan'ın başkenti İslamabad'da görüşmeyi reddettiğini aktardı.

Komutanlığın, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından konuya ilişkin açıklama yapıldı.

Açıklamada, "Hürmüz Boğazı artık asla eski düzene dönmeyecek, özellikle ABD ve İsrail için." ifadeleri kullanıldı.

Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri'nin İranlı yetkililer tarafından bildirilen "Basra Körfezi için yeni düzen" taslağının operasyonel hazırlıklarını tamamlamak üzere olduğu kaydedildi.

- Basra Körfezi için yeni düzen taslağı

İran Meclisi'nde, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerde ücret uygulamasını öngören yasa tasarısının 31 Mart'ta Ulusal Güvenlik Komisyonundan geçtiği bildirilmişti.

Söz konusu tasarının içeriğinde, "mali düzenlemeler ve ülkenin ulusal para birimi riyal bazlı geçiş ücretinin uygulanması, ABD ve İsrail'e geçiş yasağı, İran'a karşı tek taraflı yaptırımlara katılan ülkelere yasak getirilmesi, İran'ın egemenlik rolünün ve silahlı kuvvetlerinin yetkisinin uygulanması, boğaz ve deniz taşımacılığı güvenliği, çevresel konular ve Umman ile hukuki işbirliği" konularının yer aldığı belirtilmişti.

Kuveyt Haber Ajansının (KUNA) haberinde, Kuveyt Petrol Kurumunun ülkenin batısındaki Şuveyh kentinde düzenlenen saldırıya ilişkin yaptığı açıklamaya yer verildi.

Açıklamada, Şuveyh bölgesindeki petrol tesisine yönelik düzenlenen İHA saldırısının ardından yangın çıktığı belirtilerek, "Acil durum ve itfaiye ekiplerinin yangına müdahale etmek için derhal harekete geçtiği" kaydedildi.

- ABD-İsrail'in İran'a saldırıları

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn ve Kuveyt başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında, eski İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.

BBC'nin ABD'deki ortağı CBS News'a konuşan iki yetkili, F-15E tipi bir uçağın İran'ın güneyinde düşürüldüğünü ve olayın ardından arama-kurtarma operasyonu başlatıldığını söyledi.

Uçakta kaç kişinin olduğu ise açıklanmadı.

Ancak CBS News'a konuşan iki ABD'li yetkili, düşen uçaktaki bir kişinin operasyonla kurtarıldığını söyledi.

F-15E görevlerinde genellikle uçakta iki kişi bulunuyor.

Sosyal medyada paylaşılan ve CBS News tarafından doğrulanan bir videoda, İran'ın güneyindeki Huzistan eyaletinde bir yakıt ikmal uçağı ile iki helikopterin alçak uçuş yaptığı görülüyor. Bu, bir arama-kurtarma operasyonunda görülen türden bir uçuş.

İran'daki Tasnim ajansına göre ABD insansız hava araçları da operasyona katılıyor.

İran devlet basınına göre uçak İran güçleri tarafından düşürüldü.

BBC News Silah Analisti Chris Patridge, İran'da sosyal medyada paylaşılan uçak enkazı görüntüsünün F-15 ile tutarlı olduğunu belirtiyor.

Patridge bu uçağın muhtemelen İran'dan gönderilen füzeleri havada düşürme görevinde olduğunu aktarıyor.

F-15'ler hem havadan havaya hem de havadan karaya saldırı düzenleyebilen uçaklar.

Patridge'e göre F-15, karadan havaya füzelerle düşürülmüş olabilir. Uçağın ısısını takip ederek ilerleyen bu füzelere karşı uçaklar alev fişeği atarak savunma yapsa da bu her zaman işe yaramayabiliyor.

BBC'ye konuşan ve askeri analiz üzerine çalışan Defense Priorities düşünce kuruluşunun direktörü Jennifer Kavanagh, savaş uzadıkça bir ABD uçağının İran tarafından düşürülmesinin kaçınılmaz hale geldiğini söyledi:

"İran'ın uçak düşürebilecek silahları var ve bu silahların tamamen yok edildiğine yönelik inanç en başından beri yanlıştı."

Kavanagh bunun "İran için büyük bir zafer" olsa da ABD açısından bir uçak kaybetmenin, "savaşın operasyonel sonucunu değiştirmeyeceğini" de ekledi.

İran Meclis Başkanı'ndan ilk açıklama

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, sosyal medya hesabından ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklamalarıyla alay eden bir paylaşım yaptı.

Kalibaf "Başlattıkları bu mükemmel ve stratejisiz savaşta İran'ı 37 kere yendikten sonra 'rejim değişikliği' hedefleri yerini 'Hey! Pilotlarımızı bulabilir misiniz? Lütfen' çağrısına bıraktı" ifadelerini kullandı.

İran'da Huzistan'a komşu olan Kohgiluye ve Buyer Ahmed adlı ilin valisi, önceliklerinin ABD mürettebatını "canlı yakalamak" olduğunu söyledi.

İran'daki ISNA ajansının aktardığına göre yetkililer "Düşmanı yakalamaya veya öldürmeye yardımcı olanlar valiliğin özel övgüsüne mazhar olacak" açıklamasında bulundu.

İran basınına göre ildeki tüccarlar da "Amerikan işgalcisini" bulana 10 milyar tümen (yaklaşık 3 milyar TL) ödül vadetti.

ABD daha önce de uçak kaybetmişti

İran dün de Hürmüz Boğazı'ndaki Keşm Adası'nda bir ABD uçağını düşürdüğünü açıklamış fakat ABD Merkez Komutanlığı bunu yalanlamıştı.

ABD, İsrail'le birlikte 28 Şubat'ta İran'a saldırmaya başlamasının ardından başka savaş uçaklarını da kaybetti.

Mart başında Kuveyt'te üç adet F-15 savaş uçağı düşmüş, bunun "dost ateşi sonucu" olduğu açıklanmış ve can kaybı bildirilmemişti.

İlerleyen günlerde de Irak'ta bir yakıt ikmal uçağının düşmesi sonucu altı mürettebat hayatını kaybetti.

3 Nisan'daki olay ise ABD'nin İran üzerinde düşen ilk uçağı oldu.

Uçağın İran tarafından düşürüldüğü doğrulanırsa, bu da bir ilk olacak.

ABD medyası, uydu görüntülerine dayandırdığı haberinde, ABD’nin Suudi Arabistan’daki Prens Sultan Hava Üssü’nde bulunan ve füze önleme alanında kritik öneme sahip AN/TPY-2 radarının devre dışı bırakıldığını bildirdi.

Birkaç mobil römorklar üzerinde bulunan radarın, çadır barınağından çıkarılarak açık alana taşındığı ifade edilirken anteninde yanık izlerinin bulunduğu ve büyük bir parçasının eksik olduğu kaydedidi.

THAAD programından sorumlu ABD Füze Savunma Ajansı'nın verdiği bilgiye göre, 2025 itibariyle AN/TPY-2 anteninin maliyeti 136 milyon dolardı.

Daha önce ABD’nin Suudi Arabistan'daki Prens Sultan Hava Üssü'nde vurulan erken uyarı uçağına ait olduğu öne sürülen görüntüler, sosyal medyada paylaşılmıştı.

ABD ve İsrail'in müzakereler devam ederken 28 Şubat'ta İran'ı vurmasıyla başlayan savaş, tüm şiddetiyle Lübnan ve İran'da devam ediyor. İran, Suudi Arabistan, Kuveyt, Bahreyn, BAE gibi ülkelerdeki ABD üslerini hedef almaya devam ediyor.

İsrail'in 2 Mart'ta Lübnan'ın güneyini hedef almasıyla genişleyen savaşa 28 Mart itibariyle Husiler de katıldı.

İran Sağlık Bakanlığı, ABD-İsrail saldırılarının 28 Şubat’tan bu yana İran genelinde en az 2 bin 76 kişinin hayatını kaybetmesine, 26 bin 500 kişinin ise yaralanmasına neden olduğunu açıkladı.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Basra Körfezi’ndeki Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini sağlamak amacıyla ülkelere “gerekli tüm savunma araçlarını kullanma” yetkisi verecek Bahreyn önerisini görüşecek.

ABD ve İsrail, İran'ın Kerec kentindeki B1 Köprüsü'nü bir kez daha vurdu. İran füzesinin Petah Tikva kentindeki sanayi bölgesine isabetiyle bazı yapılarda hasar oluştu.

ABD yönetiminin "İran taş devrine dönecek" açıklamasına İran Dışişleri Bakanı Arakçi'den yanıt geldi:

"Bugünle Taş Devri arasında dikkat çekici bir fark var: O dönemde Orta Doğu’da petrol ya da gaz çıkarılmıyordu. Trump ve onu göreve getiren Amerikalılar, zamanı gerçekten geri almak istediklerinden emin mi?"

İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), ABD yapımı F-35'in İran'da düşürüldüğünü duyurdu. Savaş uçağının yeni gelişmiş hava savunma sistemi tarafından imha edildiği bildirilen açıklamada, uçağın son 12 saat içinde düşürülen ikinci savaş uçağı olduğu aktarıldı.

Çarpma ve düşme sonucu meydana gelen şiddetli patlama nedeniyle pilotun fırlatma koltuğunu kullanma ihtimalinin düşük olduğu kaydedilen açıklamada, savaş uçağının Laken Heath Filosu'na ait olduğu bildirildi.

Açıklamada, düşürülen savaş uçağının kuyruğundaki "Ln" kodunun uçağın Birleşik Krallık'taki RAF Lakenheath Üssü'nde konuşlandığını ve 48. Savaş Grubu'na ait olduğunu gösterdiği bildirildi.

DMO'nun açıklamasında Kuveyt'te 3 ve Tahran'da 1 adet F-15, orta bölgelerde 1 ve güneyde 1 adet F-16, güneyde 1 adet F-18, güneyde 1 ve orta bölgelerde 1 adet F-35 savaş uçağının düşürüldüğü bildirildi.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD'ye ait bir savaş uçağının Kiş Adası açıklarında hedef alındığını duyurmuştu.

Yapılan açıklamada, "ABD Başkanı'nın Devrim Muhafızları Ordusu'nun hava savunma sistemlerinin tamamen imha edildiğine yönelik 'yalan' iddiasının ardından kısa süre önce gelişmiş bir düşman savaş uçağı, Deniz Kuvvetleri'ne ait bir hava savunma sistemi tarafından Kiş Adası'nın güneyinde vuruldu. Bu savaş uçağı, vurulmasının ardından Hengam Adası ile Kiş Adası arasındaki bölgede düşerek Basra Körfezi'nin derinliklerine gömüldü" ifadelerine yer verilmişti.

ABD'den yalanlama

ABD Merkez Komutanlığı'ndan (CENTCOM) yapılan açıklamada, söz konusu iddianın gerçeği yansıtmadığı belirtilerek, "Tüm ABD savaş uçaklarının akıbeti bellidir. İran Devrim Muhafızları Ordusu, en az 6 kez asılsız şekilde ABD savaş uçaklarını düşürdüğünü iddia etmiştir" denilmişti.

İran, ABD Başkanı Donald Trump'ın TSİ 4:00'de yaptığı açıklamalara yanıt verdi. İran ordusu, ABD ve İsrail'in saldırılarına karşılık "daha geniş kapsamlı ve yıkıcı eylemler" gerçekleştireceklerini bildirdi.

İran Silahlı Kuvvetlerinin savaşı yürüten birimi Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahı Sözcüsü Yarbay İbrahim Zülfikari, ABD-İsrail'in İran'ın askeri kapasitesini yok ettiklerine dair iddialarına değinerek şunları söyledi:

"Stratejik füze üretim merkezlerimizi, uzun menzilli saldırı ve hedef belirleme insansız hava araçlarımızı, modern hava savunma ve elektronik savaş sistemlerimizi ve özel teçhizatımızı yok ettiğinizi ummayın, çünkü böyle bir düşünceyle kendinizi içinde bulduğunuz bataklığı daha da derinleştireceksiniz."

ABD ve İsrail'e hitaben şu ifadeleri kullandı:

"Başlattığınız saldırganlığın bedelini ödeyeceksiniz." diye seslenen Zülfikari, "Şimdiye kadar çektiğiniz güçlü ve hayal edilemez darbelerin ve tokatların devamında, daha ezici, daha geniş ve daha yıkıcı eylemlerimizi bekleyin."

Kalibaf, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan açıklamalarda bulundu.

"İran’ın düşmanları arzularını haber olarak ortaya koyuyor ve aynı zamanda İran halkını tehdit ederken yanlış yapıyorlar." diyen Kalibaf, "Birini vurursan birkaç kez vurulursun." ifadesini kullandı.

Kalibaf ayrıca, "İran halkı düşmanı pişman edecek ve haklarını elde edecektir." dedi.

Ben-Gvir, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, idam yasasını çıkararak "tarih yazdıklarını" savundu.

Filistinlilere yönelik idam yasasının en büyük destekçilerinden olan aşırı sağcı bakan, işgal altındaki Batı Şeria'daki Filistinli anneleri "Her anne, çocuğu birini öldürmeye kalkarsa idam edileceğini bilecek." sözleriyle tehdit etti.

Ben-Gvir, yasaya karşı itirazlarını dile getiren Avrupa Birliği yetkililerinden korkmadıklarını ileri sürdü.

İsrail Meclisi, Filistinli mahkumlara idam cezası getirilmesini öngören tartışmalı yasa tasarısını 62 kabul oyuna karşı 48 ret oyuyla onaylamıştı.

İran Devlet Televizyonunun haberinde, Tahran’a yönelik ABD ve İsrail'in saldırılarının gece boyu sürdüğü belirtildi.

Haberde, söz konusu saldırılar sonucu kentin doğusunda yer alan bazı bölgelerinde elektrik kesintisi meydana geldiği ifade edildi.

Kesintilerin ardından harekete geçen ekiplerin sorunu kısa sürede giderdiği vurgulanan haberde, kesinti yaşanan bölgelere tekrar elektrik verilmesinin sağlandığı kaydedildi.

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta başlayan saldırılarının ardından İran, dünyanın en yoğun petrol nakliye yollarından biri olan Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatmış durumda.

Saldırılar sürerken İran Hürmüz'e ek olarak Aden Körfezi'yle Kızıldeniz'i bağlayan Babülmendep Boğazı'nı da kapatma tehdidinde bulunuyor. Bunu yapması durumunda, Süveyş Kanalı'na erişim de engellenmiş olacak.

İran Devrim Muhafızları'na yakın Tasnim haber ajansına konuşan İranlı askeri yetkili, "Babülmendep Boğazı dünyanın en stratejik boğazlarından biri kabul ediliyor, ve İran buraya yönelik gerçek bir tehdit oluşturabilecek irade ve kabiliyete sahip" dedi.

ABD'nin bölgeye 3500 asker gönderdiğini açıklaması ardından İran, ABD askerlerinin karaya çıkması durumunda savaşta yeni cepheler açacağını söylüyor.

ABD Başkanı Donald Trump son olarak, İran'ın çok büyük bir petrol terminalinin bulunduğu Hark Adası'nı ele geçirme tehdidinde bulunmuş ve İran'ın petrolünü "almak" istediğini söylemişti.

Babülmendep neden önemli?

Babülmendep Boğazı'nın Arap Yarımadası tarafında Yemen, Afrika tarafındaysa Cibuti ve Eritre bulunuyor.

Hint Okyanusu ve Aden Körfezi'nden gelen gemiler Süveyş Kanalı'na ulaşmak için bu boğazdan geçmek zorunda.

115 km uzunluğunda ve 36 km genişliğindeki boğaz, 1869'da açılan Süveyş Kanalı'nın açılmasıyla, uluslararası gemi ticaretinin zorunlu geçiş noktalarından biri haline geldi.

Avrupa ve Asya arasındaki en kısa deniz yolu Süveyş Kanalı'ndan geçiyor.

Kızıldeniz koridoru, küresel deniz trafiğinin en yoğun olduğu noktalardan biri. Dünyadaki tüm deniz ticaretinin dörtte biri bu rotayı kullanıyor.

Küresel petrol ticaretinin %20'si fiilen kapalı durumdaki Hürmüz Boğazı'ndan yapılıyordu. Babülmendep Boğazı da kapatılırsa, deniz yoluyla yapılan küresel petrol ticaretinin %12'lik bir kısmı daha kısıtlanmış olacak.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi'ne göre her gün yaklaşık 5 milyon varil petrol, Ortadoğu ve Asya'dan Batı'ya gönderilirken bu boğazdan geçiyor.

Buna ek olarak küresel LNG (sıvılaştırılmış doğalgaz) ticaretinin %8'i de Babülmendep Boğazı üzerinden yapılıyor.

Bu da boğazın, küresel enerji arzının can damarlarından biri olduğu anlamına geliyor.

Hürmüz Boğazı'nın fiili olarak kapanmasıyla Kızıldeniz'in küresel ticaretteki yeri daha da arttı.

Suudi Arabistan, Yanbu limanından çıkan petrol akışı için Babülmendep Boğazı'nı geçiş noktası olarak kullanmaya başladı. Riyad her gün doğudaki petrol sahalarından buraya boru hattıyla milyonlarca varil petrol gönderiyor.

Ham petrol ve gaza ek olarak, Doğu ile Batı arasındaki ana ticaret hattının üzerindeki Babülmendep Boğazı'ndan her gün onlarca kargo gemisi geçiyor.

Ever Given konteyner gemisi Mart 2021'de Süveyş Kanalı'nda karaya oturarak dünya ticaretini yaklaşık altı gün aksatmıştı.

Babülmendep Boğazı'nın kapanması beş yıl önce yaşanan bir deniz kazasıyla benzer etki yaratabilir. Mart 2021'de Panama bayraklı Ever Given konteyner gemisi Süveyş Kanalı'nda karaya oturarak trafiği bloke etmişti.

Dünyanın en işlek ticaret yollarından birisinin yaklaşık bir hafta devre dışı kalmasıyla, küresel tedarik zinciri sekteye uğramış, fiyat artışları yaşanmıştı.

Husilerin rolü

İran, kendi topraklarından uzaktaki Babülmendep Boğazı'nı, ancak Husiler yoluyla kapatabilir.

Husiler, Yemen'de İran'ın desteklediği bir isyancı grup.

Reuters'a konuşan bir Husi lider, Tahran'a destek için Babülmendep Boğazı'na saldırmaya "askeri olarak hazır" olduklarını söyledi.

Husiler 28 Mart'ta İsrail'e füze saldırısı yaparak, savaşa ilk kez dahil olmuştu. İsrail, Yemen'den fırlatılan iki füzenin vurularak imha edildiğini duyurdu.

Yemen'in Kızıldeniz kıyısı Husilerin kontrolünde. Grup Gazze'deki savaş sırasında Babülmendep Boğazı'nda saldırılar gerçekleştirmişti. 100'den fazla ticari gemi Husi füze ve drone'larıyla vurulmuş, iki gemi batmış ve dört denizci hayatını kaybetmişti.

Husiler 2023'te Galaxy Leader isimli kargo gemisini ele geçirmişti.

2023'ün Kasım ayında Husiler Kızıldeniz'de Japonya'nın işlettiği, İngiltere'ye ait bir kargo gemisine helikopterle inerek, gemiye el koymuştu.

Husiler sadece İsrail'le bağlantısı olan gemileri hedef aldıklarını iddia etse de, saldırılar "ayrım gözetmeden yapılan eylemler" olarak nitelendi ve o dönemde dünyanın en büyük deniz taşımacılığı ve petrol şirketleri bu bölgeden yaptıkları nakliyeleri askıya aldı.

Saldırılar zamanla azaldı. ABD "Husilerin boyun eğdiğini" iddia ederken, Husiler "ABD'nin geri adım attığını" savundu.

Uzmanlar şimdi saldırıların yeniden başlamasından endişeli.

BBC'nin kıdemli dış haberler muhabiri Lyse Doucet, "Savaş uzarsa Yemen'deki Husilerin de katılması hep beklenen bir şey" diyor;

"Yemen'in kuzeybatısında hakimiyet kuran Husiler şu ana kadar en güçlü silahlarını kullanmadı. O silah da Kızıldeniz'i küresel ticaret rotalarıyla birleştiren Babülmendep Boğazı'ndaki trafiği engelleme kapasiteleri."

ABD Ulaştırma Bakanlığı'na bağlı Deniz İdaresi 26 Şubat'ta, "Husiler Ekim 2025'te Gazze ve İsrail arasındaki ateşkes anlaşmasından bu yana ticari gemilere saldırmamış olsa da, bölgedeki ticari gemiler de dahil, ABD varlıklarına tehdit oluşturmaya devam etmektedir" açıklamasını yapmıştı.

Küresel deniz ticareti baskı altında

Her gün yüzlerce ton taşıyan onlarca ticari gemi Babülmendep Boğazı'ndan geçiyor

Babülmendep Arapça "gözyaşı kapısı" ya da "keder kapısı" anlamına geliyor.

Bu, bölgedeki tehlikeleri, güçlü akıntıları, öngörülemez rüzgarları, korsanlık ve çatışmaları yansıtan bir isim.

2008 ve 2012 yılları arasında Babülmendep Boğazı ve çevresindeki sularda çok sayıda korsanlık eylemi yaşanmıştı. Bunların çoğu, Somalili grupların fidye istemek için yaptığı kaçırma eylemleriydi. Bu olaylar uluslararası deniz ticareti şirketlerini bölgedeki güvenliğin artırılması için adım atmaya zorlamıştı.

Babülmendep'ten geçişlerin kapanması, Hürmüz Boğazı'ndaki durum nedeniyle zaten baskı altında olan enerji piyasası krizini daha da derinleştirebilir.

Savaş öncesi varil fiyatı 70 Amerikan doları civarında olan Brent petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerle 120 dolara kadar çıktı.

Ancak etkileri sadece petrolle sınırlı değil. Birçok tüketim malından tarımsal ürünlere kadar çok geniş bir ürün yelpazesi savaştan etkilendi.

Bir deniz ticaret yolunun daha savaş nedeniyle kapanması, küresel çapta fiyatları daha da artırıp, savaşın ekonomik etkilerini daha da derinleştirecektir.

ABD Başkanı, Pazar günü Financial Times (FT) gazetesine yaptığı açıklamada, "İran'daki petrolü almak istediğini" söyleyerek, İran'ın petrol ticaretinin kalbi olan Hark Adası'na el koyabileceklerini belirtti.

14 Mart'ta da Trump Hark Adası'ndaki askeri tesislerin "tamamen yok edildiğini" ancak petrol altyapısını hedef almaktan vazgeçtiklerini söylemişti.

İran Ordusu, Hark'taki petrol altyapısına saldırı olması durumunda ABD ile çalışan firmalara ait petrol ve enerji altyapısının "derhal imha edileceğini" duyurmuştu.

Hark Adası İran için neden önemli?

Hark Adası, İran kıyılarından sadece 24 kilometre uzaklıktaki küçük bir kayalık çıkıntı.

Boyutuna rağmen, İran'ın enerji altyapısının en kritik parçalarından biri.

ABD'nin Basra Körfezi'nin kuzeyindeki bu küçük ama hayati öneme sahip adaya saldırısı aslında İran'ın ekonomik can damarına saldırmak gibi.

İran'ın ham petrolünün % 90'ı, anakaradan boru hatlarıyla adadaki bir terminale taşınıyor.

85 milyon galona (320 bin tondan fazla) kadar petrol taşıyabilen çok büyük tankerler, yükleme için adanın uzun iskelelerine yanaşabiliyor. Adanın kıyıları, anakaradaki daha sığ kıyılarının aksine, derin sulara oldukça yakın.

Tankerler daha sonra Körfez'den aşağı doğru iniyor ve Hürmüz Boğazı'ndan çıkarak İran petrolünün başlıca müşterisi Çin'e doğru gidiyorlar.

İran petrolünün ihracatı için bir terminal görevi gören ada, Devrim Muhafızlarına önemli bir gelir kaynağı sağlıyor.

Hark Adası'ndaki petrol terminalinden İran'ın petrol ihracının % 90'ı yapılıyor.

İran ve ABD saldırıyla ilgili ne söyledi?

Trump 14 Mart'ta yaptığı açıklamada, ABD Merkez Komutanlığı'nın (CENTCOM) "Ortadoğu tarihindeki en güçlü bombalama operasyonlarından birini gerçekleştirdiğini ve İran'ın gözbebeği olan Hark Adası'ndaki tüm askeri hedefleri tamamen yok ettiğini" söyledi.

Ayrıca "ahlaki nedenlerle" adadaki petrol altyapısını yok etmemeyi tercih ettiğini de sözlerine ekledi.

CENTCOM, ABD güçlerinin "Hark Adası'ndaki 90'dan fazla askeri hedefi vurduğunu ve petrol altyapısını hedef almadığını" bildirdi.

Komutanlık ayrıca deniz mayın depolama tesislerini, füze depolama sığınaklarını ve diğer birçok askeri tesisi imha ettiklerini açıkladı.

İran resmi medyası, adadaki petrol tesislerine herhangi bir zarar verilmediğini bildirdi. Yarı resmi Fars haber ajansı ise ABD saldırılarının hava savunma sistemlerini, bir deniz üssünü, havaalanı kontrol kulesini ve bir helikopter hangarını hedef aldığını söyledi.

İran'ın güneyindeki Buşehr vilayetinin vali yardımcısı Ehsan Cihanyan, "Saldırıda hiçbir askeri personel, petrol şirketi çalışanı veya ada sakini zarar görmedi ve tüm sektörler rutin faaliyetlerine devam ediyor" dedi.

İran Devrim Muhafızları'na bağlı Tasnim haber ajansına göre Cihanyan Hark'tan petrol ihracının "tam kapasite devam ettiğini" ve "adada bulunan şirketlerin faaliyetlerini kesintisiz sürdürdüğünü" söyledi.

Saldırıların ardından İran Ordusu, enerji tesislerine saldırılması halinde, ABD ile çalışan firmalara ait petrol ve enerji altyapısının "derhal imha edilip kül edileceği" uyarısında bulundu.

ABD petrol tesislerini neden vurmadı?

Adanın petrol tesislerini yok etmeye yönelik bir saldırı, İran için son derece yıkıcı olurdu.

Bu durum aynı zamanda savaşın önemli ölçüde tırmanmasına da yol açabilir.

Böyle bir saldırı petrol fiyatlarının daha da yükselmesine neden olabilir ve karşılığında da İran'ın Ortadoğu'daki genelindeki petrol tesislerine daha yoğun bir şekilde saldırmasını beraberinde getirebilir.

İran hala Körfez'deki Arap komşularına ve ticari gemilere çok sayıda düşük maliyetli insansız hava aracı fırlatma kapasitesine sahip.

Tahran, milyonlarca insana içme suyu sağlayan deniz suyu arıtma tesisleri gibi hayati öneme sahip altyapıyı da hedef almaya başlayabilir.

İstihbarat danışmanlığı şirketi Sibylline'in CEO'su Justin Crump, BBC Radyo 4'ün Today programına yaptığı açıklamada "Trump merhametli davranmış gibi göstermeye çalışıyor ama ama bir yandan da petrol tesislerini hedef alarak Devrim Muhafızları'na daha sert cezalar kesebileceğini söylüyor" dedi.

Trump daha önce savaşın amacının İran halkının ayaklanıp İslam Cumhuriyeti rejimini devirmesi olduğunu iddia etmişti.

Crump, Trump daha sonra savaşın gerekçeleri hakkında başka açıklamalar yapmış olsa da, adanın petrol altyapısını hedef almanın "zor" olduğunu, çünkü bunun ülkenin ekonomik can damarını uzun bir süre boyunca yok edeceğini vurguladı.

Crump 1980'lerdeki İran-Irak savaşı sırasında adanın petrol altyapısının tahrip edilmesinden sonra yeniden inşa edilmesinin uzun zaman aldığını da anlattı.

ABD adayı ele geçirmeye çalışacak mı?

ABD güçlerinin bir noktada Hark Adasını ele geçirmeye çalışıp çalışmayacağı konusunda iddialar gündemde.

Böyle bir hamlenin, İran'ın petrol ihracatını sekteye uğratmakla kalmayıp aynı zamanda anakaraya yönelik saldırılar düzenlemek için bir platform olarak da kullanılabileceği söyleniyor.

Burası İran anakarasından sadece 24 kilometre uzaklıkta.

Trump, İran'ın petrolünü almak için, Hark Adası'nı almaları gerekeceğini söyleyerek "Hark Adası'nı belki alırız, belki almayız. Çok fazla opsiyonumuz var. Belki bir süre orada kalabiliriz" dedi.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) Cumartesi günü yaptığı açıklamada, USS Tripoli savaş gemisinin görev bölgesine ulaştığını duyurdu.

Sosyal medyada yayımlanan mesajda, geminin yaklaşık 3.500 denizci ve deniz piyadesinden oluşan bir birimi, nakliye ve saldırı uçakları içerdiği belirtildi.

Öte yandan Washington Post gazetesi, Pentagon'un İran'da haftalarca sürecek kara operasyonlarına hazırlandığını duyurdu.

Haberde, Trump'ın bu operasyonları onaylayıp onaylamayacağının belirsizliğini koruduğu aktarılıyor.

Kalibaf, ABD-İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşın birinci ayı dolayısıyla halka hitaben açıklama yayımladı.

Silahlı Kuvvetler ile halkın, ABD-İsrail'in saldırıları karşısındaki duruşuna övgüde bulunan Kalibaf, ülkenin "büyük bir dünya savaşının içinde bulunduğunu" belirterek, "Askerlerinizin ve hizmetkarlarınızın iradesinden bir an bile şüphe etmeyin; onlar dağdan daha sağlam, ateşten daha yakıcı ve düşman için şimşekten daha korkutucudurlar." ifadelerini kullandı.

"Yüce Allah'ın izniyle bu savaşı her saldırgan için büyük bir ders haline getireceğiz." diyen Kalibaf, halka meydanlardaki gösterilerini sürdürme çağrısında bulundu.

ABD'nin müzakere çağrılarını değerlendiren Kalibaf, şunları kaydetti:

"Düşman, kamuoyuna açık şekilde müzakere mesajları gönderirken, gizlice bir kara harekâtı planlıyor ancak bizim adamlarımızın Amerikan birliklerinin karadan girmesini beklediğinden habersiz; onları yıkıma uğratmaya ve bölgedeki müttefiklerini kalıcı olarak cezalandırmaya hazırlar. Ateşimiz devam ediyor. Füzelerimiz konuşlandırıldı. İmanımız arttı. Düşmanın zayıf noktalarının farkındayız ve düşman ordusundaki korkunun etkilerini açıkça müşahede ediyoruz."

Kalibaf, İran'a Pakistan üzerinden iletilen ve ABD'nin 15 maddelik şartlarının yer aldığı teklife ilişkin de şu ifadeleri kullandı:

"Bugünlerde düşman yetkililerinden müzakereler hakkında farklı sözler ve açıklamalar duyuluyor. Amerika, savaşta elde edemediklerini 15 maddelik bir liste olarak ilan ederek ve diplomasi yoluyla elde etmeyi umuyor. Amerikalılar İran’ın teslim olmasını istediği sürece, evlatlarınızın cevabı nettir: ‘Aşağılanmayı kabul etmek bizden uzak olsun"